فصل چهارم : كتاب الحجّة

از ديگر كتاب هاى مهم و كليدى الكافى، «كتاب الحجّة» است. اين كتاب، نزديك به 120 باب دارد كه به موضوعات گوناگونى اختصاص يافته است. شيوه نقل و چينش كلينى، به ترتيب منطقى و در آغاز، در ضرورت نياز به حجّت و طبقات انبيا و ائمّه است. نويسنده پايان نامه، هر چند به صورت بسيار مختصر درباره اين باب توضيحاتى مى آورد، امّا جا داشت كه به محور كليدى اين كتاب، يعنى نسبت ميان قرآن و حجّت، اشاره مى كرد. از سوى ديگر، در همين باب، نخست رواياتى نقل شده اند كه اين رابطه را بيان مى كنند، هر چند در ظاهر، تفسير آيه اى نيست، امّا درباره جايگاه تفسيرى آنان است. وقتى امام صادق عليه السلام درباره قيّم بودن اهل بيت، بويژه امام على عليه السلام ، سخن مى گويد، نشان مى دهد كه جايگاه تفسيرى اهل بيت عليهم السلام چيست و آنچه واقعا آنها گفته اند، نه آنچه كه روايت شده، حقّ و بيانگر مفاهيم و معانى قرآن است.
نكته ديگر، در روش شناسى چينش روايات كتاب الحجّة است. كلينى، در باب دوم، پس از ذكر رواياتى در ضرورت وجود حجّت براى راهنمايى انسان در زندگى، به انواع و اقسام حجج مى پردازد. در اين روايات، كسانى كه هادى، امام و حجّت بر مردم اند، داراى طبقاتى هستند كه برخى، پيامبر، برخى نبى و برخى ديگر امام هستند. در برخى از روايات اين باب، به آيات قرآن استناد شده يا در توضيح و ارتباط آن، درباره نياز انسان به حجّت، سخن گفته شده كه به برخى از اين روايات، اشاره مى گردد.