وأنى لهم بمثل الكافى فى جميع فنون الأحاديث و قاطبة أقسام العلوم الإلهية. ۱
اين امتياز مى گويد كه الكافى، جامع است. عرض كردم اگر چنين كتابى هم قبلاً داشتيم، در دسترس نيست و ايشان براى اوّلين بار ، يك كتاب جامع و با نظم خاص و بديعى ـ كه ذكر كردم ـ ، تأليف كردند.
درباره روضه «الكافى»، تحقيق خاصى داريد؟
بعضى ها تصوّر كرده بودند كه روضه، از كلينى نيست. آية اللّه بروجردى تصريح مى كرد كه روضه، از كلينى است و سندها همان سندهاست و هيچ جاى شك نيست.
كلينى، كلياتى را در آن جا جمع كرده و اسم آن را هم گذاشته «روضه». البته اين كه كلمه روضه را خودش گذاشته يا نه، قابل تحقيق است. روضه، يك باغى است كه درخت ها و گل هاى متنوّع دارد.
مطلب ديگر، تعداد احاديث ايشان است. عدد احاديث را 16199 گفته اند و اين تقريبا دو برابر كل صحاح است. صحاح ستّه، احاديثش مكرّر است. اگر همه آنها را كنار هم بگذاريم، نصف اين نمى شود. صحيح البخارى و صحيح مسلم روى هم با مكرّراتش ان، هفت هزار حديث اند. اين، امتياز چهارم است. در اين جا دكتر محفوظ، كلامى از آية اللّه وحيد بهبهانى ذكر كرده كه خيلى خوب است.
امتياز ديگر اين است كه الكافى، اجازات زيادى دارد. اجازات و طرقى كه به الكافى داريم، بيشتر از بقيه است.
مجلسى اوّل (محمّد تقى مجلسى)، اجازه اى دارد براى پسرش، محمّد باقر. اين اجازه را در پشت كتاب الاستبصار، در كتاب خانه ملك، در زمان كنگره شيخ طوسى، پيدا كرديم كه در مقالات عربى كنگره چاپ شده است. ايشان در اين اجازه مى گويد: بين من و شيخ طوسى، چهل طريق است. تمام اين طرق، به كلينى هم هست.