و يا ضعيف است.
5 - تمام راويان نخست اين اخبار، از تابعين يا شاگردانشان هستند كه به يقين زمان نزول قرآن را درك نكردهاند؛ جز عبداللَّه بن عبّاس ( 3 - 68 ق) (1: ج 3، ص 187 و 190)، كه از اصحاب است، امّا او نيز به هنگام نزول سوره نجم در مكّه،۱ يا هنوز بهدنيا نيامده و يا در قنداقه بودهاست؛ پس نه او و نه آنان، نمىتوانند شاهد و راوى اين سبب نزول باشند.
6 - با توجّه به نزول سوره نجم در مكّه و نزول سوره حجّ در مدينه۲ فاصله ميان نزول دو آيه چند سال مىشود كه با متن داستان فوق سازگار نيست.
7 - ميان محتويات اين چند روايت نيز ناهماهنگيها و ناسازگاريهاى فراوانى ديده مىشود كه هيچكدام از ناقلين يا موافقين آنها نتوانستهاند راهى براى حلّ و رفع آن اختلافات و تناقضات بيابند.
در مجموع، انديشه و خرد هر محقّق آگاه و منصف، كه منطق اسلام و مشرب پيامبر را بشناسد؛ گواهى مىدهد كه اين قصّه، واهى و ساختگى بوده پايه و اساسى ندارد. نهتنها عالمان اماميّه كه برخى از سرشناسان عامّه نيز بههمين نتيجه رسيدهاند چنانكه محدّث شهير سنّى محمّد بن اسحاق بن خُزَيمة السُلمى (311 ق.) كه از او به «امام الأئمّه» ياد مىكنند، مىگويد: «اين افسانه، از ساختههاى دروغين زنديقان است.» (فتح الغدير، ج 3، ص 546) و نيز متكلّم مشهور عبدالجبّار بن احمد الهمدانى (-415)، ملقّب به «قاضى القضاة» در كتاب «تنزيه القرآن من المطاعن» مىنويسد: «اين قصّه بىپايه بوده، چيزى جز دسيسه مُلحدان نيست.» (26: ج 2، ص 66)
نكته جالبى كه علاوه بر ردّ داستان فوق، مىتواند آن را ريشهيابى كند؛ نوشته
1.بر نزول سوره نجم در مكّه همه علما اجماع نمودهاند: (۲۰: ج ۱، ص ۲۸ تا ۳۴).
2.چنان كه سيوطى از أبوعُبَيد، در فضائل القرآن؛ و البيهقى، در دلائل النبوّه؛ و ابنالضُرَيس، در فضائل القرآن نقل مىكند. (۲۰: ج ۱، ص ۲۹)