از او سؤال نمودم از قول خداوند عز و جل:(أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى)، فرمود: همانا يتيم ناميده شد، چون براي او نظير و مانندي بر روي زمين، نه از اولين و نه از آخرين نبود. پس خداوند به صورتي که با نعمت خود به او منت مي‌نهاد، فرمود:(أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى(؛يعني وحيد بودي و نظيري براي تو نبود. پس مردم را به سوي تو متوجه ساخت و فضل تو را به آن‌ها شناساند تا تو را شناختند.^۱
آنچه در ابتدا از لفظ يتيم و امّي به ذهن تبادر مي‌کند (يعني بي‌سواد و شخصي بدون پدر)، با مقصود واقعي اين الفاظ در باره پيامبر صلي الله عليه و آله به کلي متفاوت است که با توجه به روايات، به مقصود واقعي آن‌ها پي مي‌بريم. اگر اين روايات، به تفسير اين واژه‌ها نپرداخته بودند، شايد امکان فهم صحيح معاني واژه‌ها فراهم نبود و به سوء فهم دچار مي‌شديم.
البته نبايد انكار كرد كه كاربرد واژه امي و يتيم به معناي بي‌سواد و شخص بدون پدر در جاي خود صحيح است و مهم‌ترين معاني آن نيز هست، امّا در اين گونه موارد ـ كه به رسول خدا نسبت داده شده است و رواياتي اين چنين نيز وجود دارد ـ نبايد از نقش تبييني روايات غفلت شده و فقط به معناي لغوي بسنده گردد.

3. واژه اختلاف

گاهي ممکن است وجود برخي کلمات خاص در يک موضع حساس از يک متن، سير فهم را با مشکل مواجه سازد اگر چه شايد اين واژه به تنهايي و يا در متن ديگري به سهولت قابل فهم باشد. واژه اختلاف از اين نمونه است. اين واژه در حديث منقول از پيامبر صلي الله عليه و آله . واقع شده و عده‌اي را در فهم و توجيه روايت با مشکل مواجه ساخته است. ظاهراً اين حديث در شيعه فقط به صورت عرضه شده به امام صادق عليه السلام . موجود بوده و متن آن در ضمن همان روايت قابل دسترسي است:
عبدالمومن انصاري مي‌گويد: به امام صادق عليه السلام عرض کردم، گروهي از مردم روايت مي‌کنند که رسول خدا صلي الله عليه و آله فرموده‌اند: اختلاف امت من رحمت است. فرمود: راست ميگويند. مي‌گويد: من گفتم اگر اختلافشان رحمت باشد، پس اجتماعشان عذاب خواهد بود! فرمود: مقصود، آن گونه نيست که تو و آن‌ها مي‌پنداريد، و پيامبر صلي الله عليه و آله قول خداوند را اراده کرده است که فرمود:(فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ).^۲پس خداوند مردم را امر کرد که به سوي رسول الله کوچ کرده و به نزد او رفت و آمد کنند و ياد بگيرند، سپس به سوي قوم خود بازگشته و آنان را آموزش دهند. همانا رفت و آمد آن‌ها از شهرها را اراده نموده است و اختلاف در دين خدا مقصود رسول خدا نبوده است. همانا دين، واحد است. دين، واحد است.^۳