از اين روى، در روايات از روز «غدير خم»، با عنوان «روز جدايى ايمان از نفاق، روز آزمايش سخت بندگان، روز آشكار شدن كينه ها و امور پنهانى سينه ها» ۱ ياد شده است، همچنان كه رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلم نيز بارها و بارها و به مناسبت هاى مختلف، شخص اميرالمؤمنين عليه السلام را معيار جدايى مؤمنان از منافقان لقب دادند. قال رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم: على بن ابى طالب محنة للعالم، به يُمَيّز الله المنافقين من المؤمنين۲و همواره به مناسبتهاى مختلفى مى فرموند: «او (على) را دوست نمى دارد مگر مؤمن و دشمن نمى دارد مگر منافق.۳قال رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم: ان الله جل جلاله جعل عليّا علما بين الايمان و النفاق، فمن أحبِّه كان مومنا و من أبعضه كان منافقا.۴و قال رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم أبشر يا على فانّه لا يحبّك منافق و لا يبغضك مؤمن.۵
حقد و كينه و عداوت منافقان در حجه الوداع و زمان نزول مقام ولايت و خلافت اميرالمؤمنين عليه السلام از جانب خداوند، به اوج خود رسيده بود و در فضاى آن روزگار از هر سو به مشام مى رسيد؛ تا آنجا كه پيامبر صلى الله عليه و آله وسلم تا دو مرتبه با فرود جبرائيل و ابلاغ فرمان مقام ولايت اميرالمؤمنين عليه السلام و اكمال دين، درخواست مى نمايند تا جبرائيل بازگردد و از خداوند بخواهد، اين فرمان را با وعده عصمت از مردم همراه سازد. اين چنين بود كه در
1.ـ ان اميرالمؤمنين عليه السلام قال فى خطبة الغدير: ان هذا يوم عظيم الشأن ، ... و يوم تبيان العقود عن النفاق و الجحود، ... و يوم محنة العباد، ...، هذا يوم ابداء أحقاد الصدور و مضمرات الأمور، ...(بحارالانوار، جلد ۳۷، صفحه ۱۵۵؛ مناقب آل أبى طالب، ابن شهرآشوب سروى مازندرانى، قم، مؤسسه انتشارات علامه،ج ۳،ص ۴۳.)
2.ـ مجلسى، بحار الانوار، جلد ۳۸، صفحه ۳۹.
3.- همان، جلد ۶۴، صفحه ۲۲۷ ؛ جلد ۳۳، صفحه ۲۸۳ الى ۲۸۵ ؛ جلد ۲۷، صفحه ۱۱۲ و ۱۱۳ ؛ جلد ۱۹، صفحه ۵۷ الى ۶۷ ؛ جلد ۳۹، صفحه ۲۸۶ الى ۲۸۷ و ۲۹۲ و ۲۶۶. قال رسول الله :يا على لا يحبك الا مؤمن و لا يبغضك الا منافق الى يوم القيامة؛ قال رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم : يا على ... لا يحبك الا مؤمن تقىّ و لا يبغضك الا منافق شقى.
4.ـ همان، جلد ۳۸، صفحه ۹۸.
5.ـ همان، جلد ۴۱، صفحه ۱۲۴.