مقايسهاى ميان ويژگيهاى دو اثر
1. در ذيل برخى از موادّ كتاب، تمام مطالب مجمع البحرين بعينه و بىهيچ افزايشى تكرار شده است؛ از جمله موادّ زبب، زرب، زرنب، زغب و زلب در مجمع البحرين، ج 2، ص 78 ـ 79 كه در كتاب شبّر، برگ 60 ب آمده است.
2. مرحوم شبّر برخى از موادّ كتاب مجمع البحرين را حذف كرده است؛ مثلاً ماده أبب در كتاب الباء مجمع البحرين، ج 2، ص 5 آمده، ولى در ضياء الثقلين حذف شده است. ۱
3. مرحوم طريحى حروف معانى را به تفصيل، مورد بحث قرار داده و مباحث نحوى مربوط به آنها را با استشهاد به آيات، روايات، امثال و اشعار عربى مطرح كرده است؛ از جمله حرف «ب» (8: ج 1، ص 42 ـ 43)؛ حرف «و» و معانى گوناگون آن (همان: ج 1، ص 427 ـ 428)؛ يا مباحث ديگر حروف مانند حرف «س» در سر مضارع براى معنى توسع (همان: ج 1، ص 211) كه اين مطالب در كتاب مرحوم شبّر نيامده است.
4. داستانهاى قرآنى به مناسبت، به تفصيل، در مجمع البحرين آمده است؛ مانند داستان حضرت سليمان و ملكه سبا در ذيل ماده «سبا» در ج 1، ص 211 ـ 212؛ ولى در كتاب مرحوم شبّر حذف شده است.
5. مرحوم طريحى در ذيل بسيارى از موادّ كتاب به اشعار عربى استشهاد جسته است؛ مثلاً در ج 1، ص 79 ذيل مادّه «ثوا» به شعر اعشى؛ و در ج 1، ص 112 ذيل مادّه «حوا» به شعر تأبّط شرّا استشهاد كرده است كه از مزاياى كتاب محسوب مىشود؛ ولى اين مواد غالبا در ضياء الثقلين مرحوم شبّر حذف شده است.
6. گاه مرحوم طريحى مطلبى را با ذكر منبع آورده است؛ مثلاً در ذيل مادّه «رجا» در ج 1، ص 176 مطلبى را از جوهرى (صاحب الصحاح) و القاموس (اثر فيروز
1.البتّه احتمال آنكه به هنگام استنساخ از قلم افتاده باشد، بعيد نيست.