درست ـ بر آن برپا كردهايد، پس از صدور تعليم از ناحيه پيشوايان هدايت ما است. والاّ فرقههاى اهل تسنّن ـ چنانكه در جاى خود بحث مىشود ـ به اين معرفت نائل نشدهاند.
2 ـ نهايت بيان شما اين است كه آنچه كمال بىنقص است، براى خدا ثابت است. امّا كمال چيست؟ و نقص كدام است؟ پاسخ به اين پرسشها بديهى نيست. به اين دليل، مىبينيم كه اشاعره تفرّد به خالقيت را كمال مىدانند و كارهاى خوب و بد انسان را هم به خدا نسبت مىدهند. و خالق بودن انسان نسبت به افعال خودش را نفى مىكنند. نيز مىبينيم كه معتزله انسان را فاعل و خالق افعال خود مىدانند، نسبت افعال زشت انسان را به خدا قبيح مىشمارند و خدا را به صفت عدل توصيف مىكنند. مىبينيم كه همواره بين اشاعره و معتزله، اين ملامت متقابل برقرار بوده است كه اشاعره، معتزله را به شرك نسبت داده و معتزله، اشاعره را به عادل ندانستن خدا نكوهش كردهاند.
در شرح قوشجى بر تجريد خواجه طوسى ـ در بحث جبر و اختيار ـ آمده است كه قاضى عبد الجبار (معتزلى)، وارد خانه صاحب بن عباد شد و در آنجا استاد ابواسحق اسفراينى (اشعرى مذهب) را ديد. گفت: «سبحان من تنزّه عن الفحشاء» يعنى پاك و منزه است خداى تعالى از كارهاى زشت.
استاد اسفراينى فورا جواب داد: «سبحان من لا يجرى فى ملكه الاّ ما يشاء» يعنى: پاك و منزه است خدايى كه در قلمرو سلطنتش كارى روى نمىدهد جز آنچه او مىخواهد.
3 ـ اينكه فرموده است: «استدلال بر توقيفى بودن اسماء الله، مبنى بر آن است كه حرف تعريف را براى عهد بگيريم و الحاد را به معناى عدول از سمع بدانيم»، كلام صحيحى نيست. بلكه با اين فرض كه حرف تعريف براى جنس يا استغراق باشد و الحاد به معناى عدول از اسماء حسنى باشد، باز هم مطلبى كه ما بيان كرديم بجاى خود باقى است. زيرا اين فرض كه همه اسماء حسناى واقعى براى خدا است و از آنها نبايد عدول كرد، بدان معنا نيست كه تشخيص آنها به عقلهاى بشر معمولى واگذار شده باشد، بلكه بايد از طريق وحى و حجّتهاى معصوم خدا گرفته شود چنانكه در زيارت جامعه كبيره آمده است: «بموالاتكم علّمنا الله معالم ديننا» ، و شك نيست بحثهاى عقائد حقه، از معالم دين است.