ايشان پس از اين اشكالى را متوجّه اين برهان كرده است كه مطابق اين استدلال، بايد هر موجودى واجبالوجود باشد، درحالى كه موجودات ممكن، بديهى است.
در پاسخ اشكال مىگويد كه وجودات ممكن، وجود اصيل نيستند و وجودهايى محدود و آميخته با عدماند. ۱
ديديم كه بر مبناى نظر ايشان:
1ـ آيات قرآن كريم و روايات اهل بيت عليهم السلام بر برهان صدّيقين منطبق است كه پايه و اساس آن را اصالت وجود تشكيل مىدهد.
2ـ حقيقت وجود، عبارت از خداوند سبحان است و وجودات ممكن و مخلوقات، فقط از اين جهت كه آميخته با عدم هستند، از وجود واجب جدا مىشود.
3ـ در اين جهت كه آميخته بودن اين وجودات به عدم، از چه ناحيه بر آنها عارض شده، توضيحى نداده است.
4ـ نيز روشن نشده است كه اين اصل وجود را انسان به چه صورتى درك مىكند و قوّهى ادراكى انسان در ارتباط با آن چيست؟ معلوم است كه حسّ، چنين ادراكى را ندارد. عقل هم نمىشود گفت وجود مطلق را دريافت مىكند؛ زيرا بديهى است كه عقلـ چنان كه استاد مصباح تصريح كردندـ جز با مفاهيم ذهنى هيچ ادراك ديگرى ندارد كه آنها را، از معقولات اولى مىيابد كه از راه حواس به آن مىرسد. يعنى درك عقل، محدود به مفاهيم كلّى است، اعم از مفاهيم و معقولات اوّلى و ثانيه. بنابر اين وجود مطلقى كه انسان به آن از طريق عقل مىرسد، در حدّ دقّت عقلى و كمال آن است. پس هرچه كمال و دقّت عقل بيشتر گردد، مفهوم و معقول آن هم كاملتر و وسيعتر خواهد بود. و آخرين امرى كه بدان خواهد رسيد، جز مفهومى محدود به حيطهى ادراكى عقل نخواهد بود. بديهى است كه چنين امرى معقول به عقل انسانى است و نمىتواند خالق عقل او باشد. ديديم كه به گفتهى