شرايط روز به روز، بر شيعيان امير مؤمنان سختتر مىگشت؛ بهطورى كه شيعيان را به بهانههاى مختلف، به قتل مىرساندند و از سر راه بر مىداشتند. اين وضع پس از فاجعه كربلا و در زمان امام سجّاد عليه السلام ادامه داشت و عملاً جامعه شيعه پس از قيام كربلا از هم پاشيده بود. چنين نبوده است كه ائمّه و اصحاب آنها آزادى عمل داشته باشند كه در هر زمان و مكان، كلاس درس تشكيل دهند و به بيان معارف و احكام اسلام بپردازند؛ بلكه اكثر شيعيان به سبب شرايط خفقان و سركوب، اصلاً دسترسى به امام خود نداشتند. بنابراين، مجبور بودند كه احكام را از ديگران فراگيرند. عبارت امام صادق عليه السلام هم ناظر به همين موضوع است؛ چنانكه تصريح شده كه شيعيان در آن زمان، احكام را نمىدانستند و مجبور بودند از سايرين بپرسند. آنگاه در زمان امام باقر عليه السلام و با كوششهاى ايشان، در پى فراگيرى احكام صحيح، از جامعه اسلامى ممتاز شدند. در واقع قرار نبوده كه احكام خود را مثلاً از ابوحنيفه ياد بگيرند. امام مىفرمايند: «لايعرفون» (نمىدانستند)، نه اينكه ما مىگوييم از اين به بعد، از ما ياد بگيريد و چنين عمل كنيد. بنابراين، با توجّه به شرايط تاريخى، نمىتوان از اين روايت نتيجه گرفت كه تشيّع تا پايان قرن اوّل، صرفاً جنبشى سياسى بوده و در زمان امام باقر عليه السلام تبديل به يك مكتب مستقل شده است.
در اينباره، نويسنده به دو مرجع اشاره مىكند: يكى نامه هشامبن عبدالملك، خليفه اموى، به والى خود در مدينه كه در تاريخ طبرى نقل شده است و ديگرى رسالهاى از حسنبن محمّد حنفيّه درباره ارجاء. (ص 32 و 33) سؤال اين است كه آيا نويسنده غير از اين دو منبع، مرجع يا مستندى را براى شناساندن و معرّفى شيعه در قرن اوّل هجرى، در اختيار نداشته است؟ مثلاً مجموعه مطالبى كه از شيعيان اوّليّه، در مقام احتجاج با مخالفان نقل شده است.
به ويژه لازم است در اينجا درباره منبع دوم توضيحاتى را ارئه كنيم. حسنبن محمّد حنفيّه كسى است كه كيسانيّه او را امام خود مى دانستند. وى ظاهرا پس از