2. شخصيّت نويسنده:
2ـ1) نويسنده هر يك از دو كتاب نيز همانند كتابهايشان نزد پيروان هر مكتب، به جلالت منزلت در علم و عمل، در نهايت تعظيم ستايش شدهاند. اكنون به پارهاى تفاوتها در اين اين زمينه اشاره مىگردد:
2ـ2) شخصيت علمى و وثاقت كلينى:
2ـ2ـ1) بزرگانى از اهل سنّت از او به نيكى ياد كردهاند:
ـ بغوى (م 516) در كتاب مصابيح السنّه، حديث مشهور نبوى صلى الله عليه و آله را آورده كه مىفرمايد: «خداوند در رأس هر سده شخصيّتى را بر مىانگيزد تا دينش را تجديد كند» ۱ . از طيّبى نيز ـ در شرح مشكاة المصابيح ـ نقل شده كه كلينى را مجدّد قرن سوم، معرّفى كرده، چنانكه از سيّد مرتضى به عنوان مجدّد مذهب ياد كرده است. (نك: بحرالعلوم، الفوائد الرجاليّة، ج 3، ص 127 و الطيّبى، حسنبن محمد (م 743)، شرح المشكاة)
ـ ابن اثير جزرى (م 606)، در كتاب «جامع الأصول من أحاديث الرسول» همين مطلب را درباره كلينى و سيّد مرتضى آورده است. (ابن اثير جزرى، جامع الأصول من احاديث الرسول صلى الله عليه و آله ، ج 11، 323)
ـ ابن حجر عسقلانى در كتاب «تبصير المنتبه بتحرير المشتبه»، ذيل حرف «كاف» از كلينى با تعبير: «من رؤساء فضلاء الشيعة في ايّام المقتدر: از سرآمدهاى برترينهاى شيعه در روزگار مقتدر عبّاسى» ياد مىكند و در لسان الميزان خود ـ كه از كتابهاى مهمّ رجالى اهل تسنّن است و بسيارى از رجال سنّى را بىپروا نقد مىكند ـ از كلينى به نيكى ياد مىكند: «... و او از فقهاء و مصنّفين بزرگ مذهب شيعه بود.» (4: ج 5، ص 433)
1.اين حديث را ابوداود در سنن خود (ج ۲، كتاب الملاحم، ص ۴۲۴، ط مصر، ۱۳۷۱ ه.) و حاكم در مستدرك ( ج ۴، ص ۵۲۲، ط حيدرآباد دكن، ۱۳۴۲ ه.) و سيوطى در الجامع الصغير، حرف همزه و... نقل كردهاند. (نيز نك: بحرالعلوم، سيّد مهدى، الفوائد الرجاليّة، ج ۳، ص ۱۲۳، مطبعة الآداب، النجف الأشرف، ۱۳۸۶ ه.)