خليفهى ايشان است. هارون خليفه و جانشين موسى در ميان امّتش بود. اميرالمؤمنين عليه السلام نيز خليفه و جانشين رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلماست و تمام وظايف، شؤون و امورى كه هارون عليه السلام نسبت به حضرت موسى عليه السلام داشت و همهى امورى كه از ناحيهى امّت موسى بر هارون وارد گرديد، در مورد اميرالمؤمنين عليه السلام نيز جريان دارد.
2ـ 1ـ 1) معناى خليفه
خليفه در لغت، به معناى كسى است كه به دنبال ديگرى آمده، به جاى او مىنشيند و كارهاى او را انجام مىدهد.
ابناثير خليفه را كسى مىداند كه در صورت رفتن ديگرى، در جاى او مىنشيند و بر مسند او تكيه مىكند. ۱
فراهيدى و ابنمنظور نيز مىگويند:
خليفه كسى است كه جانشين فردِ قبل از خود مىشود. ۲
در معجم مقاييس اللّغه آمده:
الخاء و اللّام و الفاء أصول ثلاثة: أحدها أن يجيء شيء بعد شيءٍ يقوم مقامه... ۳
ماده (خ ل ف) سه معناى اصلى دارد: يكى از آنها، آمدن چيزى بعد از چيز ديگر و قرارگرفتن در مقام و جايگاه اوست.
جوهرى كسى را كه داراى سلطنت و فرمانروايى باشد، خليفه مىداند. ۴
به اين دليل، به كسى كه از سوى خداى تعالى داراى حقّ امر و نهى و سلطنت الاهى مىگردد، خليفة اللّه اطلاق مىشود.
2ـ 1ـ 2) خليفه در روايات اهل بيت عليهم السلام
در روايات اهل بيت عليهم السلام خلافت به عنوان مقام الاهى معرّفى شده است. لذا از امامتـ كه همان مقام فرض الطاعه و وجوب اطاعت و سلطنت الاهى يا حقّ امر
1.النهايه ۲ / ۶۹.
2.العين ۴ / ۲۶۷؛ لسان العرب ۹ / ۸۳.
3.معجم مقاييس اللّغه ۲ / ۲۱۰.
4.الصحاح ۴ / ۱۳۵۶.