عمل ام داوود

فضائل الأشهر الثلاثة ـ به نقل از فاطمه دختر عبد اللّٰه بن ابراهیم بن حسین ـ: هنگامی که منصور دوانیقی، عبد اللّٰه بن حسن بن حسین را پس از کشتن دو فرزندش، محمّد و ابراهیم، کشت، فرزندم داوود بن حسین را در غل و زنجیر و همراه پسرعموهایش از سادات حسنی، از مدینه به عراق برد. وی مدّتی ناپیدا و در آن جا (عراق) زندانی بود و خبر و ردّ پایی از او نبود و من خدا را می‏خواندم و به درگاهش می‏نالیدم و رهایی او را می‏طلبیدم و از برادران زاهد و عابد و اهل جد و اجتهاد [در طاعت خدا] یاری می‏جستم و از آنها می‏خواستم که دعا کنند خداوند پیش از مرگم، من و فرزندم را گرد هم آورد. آنان نیز چنین می‏کردند و در این امر، کوتاهی نمی‏نمودند. پیوسته به من خبر می‏رسید که او کشته شده است و گروهی می‏گفتند: نه، ستونی را بر او و عموزادگانش بنا کرده‌اند [و آنها را زیر آن نهاده‌اند] و بدین گونه مصیبتم بزرگ می‏شد و اندوهم شدید می‏گشت و اجابتی برای دعایم و کامیابی‏ای برای درخواستم نمی‏دیدم. طاقتم رو به پایان بود و سنّم زیاد و استخوانم نازک شد و به دلیل ناتوانی و پایان گرفتن عمرم، به سر حدّ یأس از فرزندم رسیدم.

در این حال بر ابو عبد اللّٰه، امام جعفر صادق علیه السّلام، وارد شدم که بیمار بود. هنگامی که جویای حالش شدم و برایش دعا نمودم و خواستم باز گردم، به من فرمود: «ای ‏اُمّ داوود! چه خبری از داوود به تو رسیده است؟».

من که امام جعفر صادق را در زمان شیردهی فرزندم، داوود، نیز شیر می‏دادم، هنگامی که از او یاد کرد، به گریه افتادم و گفتم: فدایت شوم! داوود کجاست؟! داوود در عراق زندانی است و خبری از او ندارم و از این که با او در یک جا گرد آیم، نا‏امیدم و اشتیاقم به او افزون و اندوهم بر او فراوان است. من از شما می‏خواهم که برایش دعا کنید، که او برادر شیری شماست.

امام صادق علیه السّلام به من فرمود: «ای‏اُمّ داوود! چرا از دعای استفتاح و اجابت و کامیابی غافلی؛ دعایی که خداوند عزّ و جلّ درهای آسمان را برایش می‏گشاید و فرشتگان از آن [دعا] استقبال می‏کنند و بشارت اجابت آن را می‏دهند و آن، دعای مستجابی است که از خداوند عزّ و جلّ پوشیده نمی‏ماند و دعا کننده‏اش نزد خدای ـ تبارک و تعالی ـ‌، جزایی جز بهشت ندارد؟».

گفتم: این دعا چگونه است، ای فرزند پاکان راستین؟

فرمود: «ای ‏اُمّ داوود! این ماه ـ یعنی ماه رجب ـ نزدیک گشته و آن ماهی مبارک و محترم است و دعا در آن شنیده می‏شود. سه روز از آن: روزهای سیزده و چهارده و پانزده را ـ که همان ایّام البیض[۱]است ـ روزه بگیر و ظهر روز نیمۀ ماه (پانزدهم) غسل کن و هشت رکعت نماز نافلۀ ظهر را تند و مختصر می‏خوانی و رکوع و سجود و قنوتشان را خوب می‏گزاری و در رکعت اوّل، حمد را با سورۀ کافرون و در رکعت دوم با سورۀ توحید می‏خوانی و در شش رکعت باقی‏مانده، هر کدام از سوره‏های کوتاه را که خواستی، می‏خوانی. آن گاه نماز ظهرت را می‏خوانی و سپس بعد از نماز ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر می‏خوانی و رکوع و سجود و قنوتشان را نیکو به جا می‏آوری و نمازت در پاکیزه‏ترین جامه‌ات و در جایی تمیز و بر روی زیراندازی تمیز باشد و عطر بزن ـ که فرشتگان، آن را دوست دارند ـ و بکوش کسی نزد تو نیاید تا با تو سخن بگوید یا مشغولت کند».

ابن باقی در کتاب عمل السنة، چیزهایی [از اذکار و دعا] ذکر کرده است که من این جا ننوشتم. هر کس می‏خواهد بنویسد، از کتاب عمل السنة بنویسد.

[دنبالۀ حدیث، چنین است:] «و چون از دعا فارغ شدی، بر زمین سجده کن و گونه‏هایت را بر زمین بمال و بگو: "برای تو سجده کردم و به تو ایمان آوردم. پس بر خواری‏ام و بی‌چیزی‏ام و به روی افتادنم رحم کن" و بکوش که از چشمانت، قطره‏های اشکی هر چند اندک بریزی که نشان اجابت این دعا، سوزش دل و ریزش اشک است. آنچه را به تو یاد دادم، حفظ کن و مواظب باش تا از دست تو به دست کسانی نرود که از این دعا برای مقاصد ناروا استفاده می‏کنند؛ چرا که آن، دعایی شریف است و اسم اعظم خدا در آن است؛ اسمی که چون خدا را با آن بخوانند، اجابت و عطا می‏کند و اگر آسمان‏ها و زمین بسته باشند و همۀ دریاها هم میان تو و حاجتت فاصله انداخته باشند، خداوند عزّ و جلّ رسیدن تو به خواسته‏ات را برایت هموار می‏کند و خواسته‏ات را می‏دهد و حاجتت را برآورده می‏نماید و به آرزوهایت می‏رساند. هر کس، مرد یا زن، خدا را با این دعا بخواند، خداوند متعال اجابتش می‏کند.

اگر جن و انس، دشمن فرزند تو باشند، خداوند، تو را از آنان کفایت می‏کند و زبانشان را در برابر تو گنگ می‏نماید و گردنشان را در برابرت رام می‏کند، إن شاء اللّٰه».

اُمّ داوود می‏گوید: امام علیه السّلام این دعا را برایم نوشت و به منزلم باز گشتم. ماه رجب فرا رسید و منتظر روزهای میانی ماه شدم و آنها را روزه گرفتم و همان گونه که به من فرمان داده بود، دعا کردم و نماز مغرب و عشا را خواندم و افطار نمودم و از شب، به اندازه‌ای که توانستم، نماز گزاردم و شب خوابیدم و فرشتگان و پیامبران و شهدا و نیکان و عابدان را به همان ترتیبی که بر ایشان درود فرستاده بودم، در خواب دیدم. پیامبر صلّی الله علیه و آله را نیز دیدم که به من می‏فرمود: «ای دختر عزیزم، ای‏ اُمّ داوود! بشارتت باد که همۀ کسانی که می‏بینی، یاوران و برادران و شفیعان تو هستند. همۀ کسانی که می‏بینی، برایت استغفار می‏کنند و به روا شدن حاجتت بشارتت می‏دهند. پس به تو مغفرت الهی و رضوان او مژده باد و جزای خیر بیابی و بشارتت باد که خداوند، فرزندت را حفظ نمود و او را به تو باز گرداند، إن شاء اللّٰه».

اُمّ داوود می‏گوید: از خواب، بیدار شدم و به خدا سوگند، پس از این رؤیا، تنها به فاصلۀ این که یک سوار کوشای شتابان از عراق بیاید، طول کشید تا داوود بر من وارد شد و گفت: ای مادر! من در عراق در تنگ‏ترین زندان ها، زندانی و در غل و زنجیر آهنین و از آزاد شدن مأیوس بودم. در شب نیمۀ ماه رجب خوابیده بودم که دیدم دنیا برایم فرود آمد و تو را در حصیری دیدم که نماز می‏خوانی و گرداگردت، مردانی هستند که سرهایشان در آسمان و پاهایشان در زمین است و جامه‌هایی سبز دارند و گرد تو تسبیح می‏گویند و گوینده‏ای زیبارو، به سان پیامبر صلّی الله علیه و آله با لباسی پاکیزه، خوش‌بو و خوش‌کلام گفت: ای فرزند پیرزن شایسته! مژده‏ات باد که خداوند عزّ و جلّ دعای مادرت را مستجاب کرد.

من بیدار شدم و دیدم فرستادۀ منصور دوانیقی آمده است. مرا شبانه نزد منصور بردند و او فرمان داد بند از من بگشایند و به من نیکی نمود و فرمان داد ده هزار درهم به من بدهند و مرا بر اسبی اصیل سوار کنند و به سرعت هر چه تمام‏تر به مدینه روانه کنند و من با سرعت تمام حرکت کردم تا به مدینه وارد شدم.

اُمّ داوود می‏گوید: او را نزد امام صادق علیه السّلام بردم. فرزندم بر او سلام داد و ماجرایش را گفت. امام صادق علیه السّلام فرمود: «منصور دوانیقی در خواب، علی علیه السّلام را دید که به او می‏گوید: "فرزندم را آزاد کن، و گرنه تو را در آتش می‏افکنم" و منصور زیر پایش را به شکل آتش دید، در حالی که یقین داشت هلاک می‏شود، از این رو آزادت کرد.

توصیف دعای ‏اُمّ داوود:

سیّد ابن طاووسـ در توصیف دعای ‏اُمّ داوود ـ: بدان دعایی را که در این فصل ذکر می‏کنیم، دعایی بزرگ و معروف به دعای «‏اُمّ داوود» است. وی مادربزرگ شایستۀ ما معروف به‏ اُمّ خالد بربری، مادر نیای ما داوود بن حسن بن حسن [مجتبی]، فرزند مولایمان امیر مؤمنان علی بن ابی طالب است که خلیفۀ معاصرش از او بر خلافتش ترسید و سپس پاکی‏اش از این امر برای خلیفه روشن شد و او را آزاد کرد، بدون این که دیگر افراد خاندان ابو طالب را که به این خاطر دستگیر کرده بود، رها نماید. شرح حال زندانی شدن فرزند این بانو، یعنی نیای ما، داوود، به زودی می‏آید و نیز حدیث دعایی از ‏اُمّ داوود که خداوند جلیل مستجاب نمود و کارش را پس از مدّت‌ها پریشانی، سر و سامان داد... .

یکی از گزارش‏ها در این باره، آن است که چون منصور عبّاسی، عبد اللّٰه بن حسن و گروهی از خاندان ابو طالب را زندانی نمود و دو فرزند عبد اللّٰه، محمّد و ابراهیم، را کشت، داوود بن حسن بن حسن را نیز دستگیر کرد و او را در غل و زنجیر برد. او فرزند دایۀ امام جعفر صادق علیه السّلام بود؛ زیرا مادر داوود، امام صادق علیه السّلام را در دوران شیردهی داوود، شیر داده بود.

اُمّ داوود می‏گوید: داوود مدّتی در عراق از نزد من ناپیدا شد و خبری از او نداشتم و همواره دعا و تضرّع به درگاه خداوند والانام می‏نمودم و از برادران دینی و اهل جدّ و جهد در عبادت می‏خواستم که نزد خدای متعال برایم دعا کنند؛ ولی در این مدّت، اجابتی برای دعایم نمی‏دیدم.

روزی برای عیادت ابو عبد اللّٰه، امام جعفر صادق علیه السّلام که دچار بیماری‏ای شده بود، نزد ایشان رفتم و از حالش جویا شدم و برایش دعا کردم. به من فرمود: «ای‏اُمّ داوود! داوود چه کرد؟». من که از شیر داوود به امام شیر داده بودم، گفتم: ای سَرور من! داوود کجاست؟! مدّتی طولانی است که از من جدا افتاده و در عراق زندانی است. فرمود: «چرا از دعای استفتاح غافلی؛ دعایی که درهای آسمان برایش گشوده می‏شود و دعا کننده با آن در همان ساعت دعا، اجابتش را می‏بیند و نزد خدای متعال، جزایی جز بهشت ندارد؟».

گفتم: این دعا چگونه است، ای فرزند انسان‏های راستین؟

فرمود: «ای‏اُمّ داوود! ماه بزرگ حرام، ماه رجب، نزدیک است؛ ماهی که دعا در آن شنیده می‏شود، ماه بی صدای جنگ خدا. سه روز میانۀ ماه (روزهای سیزده و چهارده و پانزدهم) را روزه بگیر و ظهر روز پانزدهم، غسل کن و هشت رکعت نماز نافلۀ ظهر را می‏خوانی و سپس نماز ظهر را می‏گزاری و پس از ظهر، دو رکعت نماز می‏خوانی و در پی آن، صد بار می‏گویی: "ای برآورندۀ حاجات درخواست‏کنندگان!". آن گاه پس از آن، هشت رکعت نماز (نافلۀ عصر) را می‏خوانی و سپس نماز عصر را می‏خوانی.

و نمازت در جامه‌ای تمیز باشد و بکوش که کسی نزد تو نیاید تا با تو سخن بگوید. سپس رو به قبله صد مرتبه سورۀ حمد را بخوان و نیز صد مرتبه (قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ) و ده مرتبه « آیة الکرسی» و آن گاه سوره[های] انعام، بنی اسرائیل، سورۀ کهف، لقمان، یس، صافّات، حم ‏سجده، حم‏عسق(سورۀ شورا)، حم‏ دخان، فتح، واقعه، سورۀ ملک، (ن وَ ٱلْقَلَمِ)، (إِذَا ٱلسَّمَاءُ ٱنشَقَّتْ) و پس از آن تا آخر قرآن را می‏خوانی و اگر از عهدۀ اینها خوب بر ‏نمی‏آیی و نمی‏توانی این سوره‏ها را از قرآن به خوبی بخوانی، (قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ) را هزار مرتبه تکرار می‏کنی...

سپس بر اساس یکی از گزارش‌ها، امام صادق علیه السّلام فرمود: «چون از اینها فارغ شدی، در همان حال که رو به قبله هستی، بگو: "به نام خداوند مهرگستر مهربان. خدای بزرگ راست فرمود؛ همو که معبودی جز او نیست، زنده و پاینده و شکوهمند و گرامی و مهرگستر و مهربان و بردبار و کریم است،

همو که هیچ چیز مانندش نیست، و او شنوا و دانا و بینا و آگاه است. (و خدا، خود ـ که همواره به عدل قیام دارد ـ، گواهی مى‏دهد که جز او هیچ معبودی نیست و فرشتگان و دانشمندان نیز گواهی مى‏دهند که جز او که توانا و حکیم است، هیچ معبودی نیست. * همانا دین [راستین] نزد خدا، اسلام است) و رسولان ارجمندش، پیام او را رساندند و من هم بر این امر از گواهی دهندگانم.

خدایا! ستایش، مخصوص توست و مجد، خاصّ توست و عزّت، برای توست و فخر، از آنِ توست و چیرگی، برای توست و نعمت، از آنِ توست و عظمت، خاصّ توست و رحمت، خاصّ توست و مهابت، مخصوص توست و پادشاهى، ویژۀ توست و زیبایى، خاصّ توست و بخشش، خاصّ توست و تسبیح و تقدیس و تهلیل و تکبیر، همه ویژۀ تو اند، و دیدنی و نادیدنی و آنچه دیده نمى‏شود و آنچه بالای آسمان‌های بلند و آنچه در زیر زمین است و زمین‌های پایین‏تر و دنیا و آخرت، همه از آنِ تو اند، و حمد و ثنا و شکر و نعمتی از آنِ تو که خود می‏پسندى.

خدایا! بر جبرئیل درود فرست که امین وحی توست و در کارت نیرومند و در آسمان‌ها و جایگاه‌های کرامت‌هایت، مطاع و و یاور اولیایت و نابود کنندۀ دشمنان توست.

خدایا! بر میکائیل درود فرست که فرشتۀ رحمت توست و برای رأفت تو آفریده شده و برای اهل طاعتت آمرزش‌خواه و یاری دهنده است.

خدایا! بر اسرافیل درود فرست که بر دوش کشندۀ عرش توست و صاحب صور و منتظر فرمان توست [تا در آن بدمد] و ترسان و بیمناک از خوف توست.

خدایا! بر عزرائیل درود فرست که فرشتۀ رحمت و گمارده شده بر بندگان و کنیزانت است و فرمانبر تو در زمین و آسمانت است و گیرندۀ جان همۀ آفریدگانت به فرمانت است.

خدایا! بر حاملان پاک عرش، و بر فرشتگان آورندۀ (نویسندۀ) ارجمند و نیک و پاک، و بر فرشتگان بزرگوارت که اعمال بندگان را مى‏نویسند، و بر فرشتگان بهشت و نگهبانان دوزخ و فرشتۀ مرگ و دستیارانش درود فرست، ای خدای شکوهمند بزرگوار!

خدایا! بر پدرمان آدم، این آفریدۀ بدیع بى‌نظیرت که او را مسجود فرشتگانت قرار دادی و بهشتت را ارزانی‏اش کردی، درود فرست.

خدایا! بر مادرمان حوّا که از پلیدى، پاک و از آلودگى، مبرّا بود و به جایگاه‌های قدس و پاکی در آمد و شد بود، درود فرست.

خدایا! بر هابیل و شیث و ادریس و نوح و هود و صالح و ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و یوسف و اسباط [یعقوب] و لوط و شعیب و ایّوب و موسی و هارون و یوشع و میشا و خضر و ذو القرنین و یونس و الیاس و یسع و ذو الکفل و طالوت و داوود و سلیمان و زکریّا و شعیا و یحیی و تورَخ و مَتّىٰ و اِرمیا و حَیقوق و دانیال و عُزَیر و عیسی و شمعون و جرجیس و حواریان و پیروان و خالد و حنظله و لقمان، درود فرست.

خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و بر محمّد و خاندان محمّد رحم کن و به محمّد و خاندان محمّد برکت ده، چنان که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم درود و رحمت و برکت فرستادى، که تو ستوده و بزرگوارى.

خدایا! بر اوصیا[ی پیامبرانت] و بر نیک‌بختان و شهدا (/ گواهان) و پیشوایان هدایت، درود فرست.

خدایا! بر ابدال و اوتاد و روزه‌داران و عابدان و مخلصان و زاهدان و اهل کوشش و تلاش، درود فرست و برترین درودهایت و بیشترین کرامت‌هایت را ویژۀ محمّد و خاندان او گردان و درود و سلام مرا به جان و جسم شریف او برسان و بر فضیلت و شرافت و بزرگواری او بیفزا تا آن که او را به بالاترین درجات شرافتمندان، یعنی پیامبران و فرستادگان و مقرّبان برتر درگاهت، نائل گردانى.

خدایا! بر همۀ اینها که نام بردم و بر دیگر فرشتگان و پیامبران و فرستادگان و اهل طاعتت که نام نبردم، درود فرست و درود مرا به آنان و به ارواح پاکشان برسان و آنان را برادران من در راه خودت و یاوران من در دعایم به درگاهت قرار ده.

خدایا! من تو را شفیع خودم به درگاهت قرار مى‏دهم و برای بهره‏مندی از کَرَمت، به کَرَمت متوسّل مى‏شوم و برای جودت، به جودت و برای رحمتت، به رحمتت، و اهل طاعتت را شفیع خود به آستانت قرار مى‏دهم و از تو درخواست مى‏کنم ـ‌ ای خداوند ـ هر گونه درخواست عالی پذیرفته شده‏ای را که هر یک از اینان آن را از تو خواسته‏اند و هر گونه دعای اجابت شده رد ناشده‏ای را که با آن تو را خوانده‏اند.

ای خدا! ای مهر گستر! ای مهربان! ای بردبار! ای کریم! ای بزرگ! ای شکوهمند! ای عطابخش! ای زیبا! ای به عهده گیرنده! ای کارساز! ای نادیده گیرنده! ای پناه‏ دهنده! ای آگاه! ای تابنده! ای نابودکننده! ای تسخیرناپذیر! ای چرخانندۀ روزگار! ای دگرگون‏ کنندۀ حالات! ای بزرگ! ای توانا! ای بینا! ای قدردان! ای نیکوکار! ای پاک! ای پاکیزه! ای چیره! ای آشکار! ای پنهان! ای خطاپوش! ای فراگیر! ای مقتدر! ای نگاهبان! ای پناه‌ده! ای نزدیک! ای مهرورز! ای ستوده! ای باشکوه! ای آغاز کننده! ای باز گرداننده! ای گواه!

ای نیکوکار! ای زیبایى‏بخش! ای نعمت‌بخش! ای عطابخش! ای گیرنده! ای دهنده! ای راهبر! ای فرستنده! ای ارشاد کننده! ای استوار کننده! ای بخشنده! ای جلوگیر! ای دفع کننده! ای بالا برنده! ای باقى! ای نگاهدار! ای آفریننده! ای بخشنده! ای توبه‏پذیر! ای گشاینده! ای پُر دَهِش! ای خرسند کننده! ای که هر کلیدی به دست اوست! ای سودبخش! ای رئوف! ای توجّه کننده! ای بسنده! ای شفابخش! ای عافیت‌بخش! ای سزا دهنده! ای باوفا! ای نگاهبان! ای شکست‌ناپذیر! ای جبران کننده! ای بزرگ‏منش! ای آرامش دهنده! ای امان دهنده!

ای یگانه! ای بی‏نیاز! ای نور! ای تدبیرگر! ای یکتا! ای بی‌همتا! ای قدّوس! ای یاور! ای همدم! ای برانگیزنده! ای وارث! ای دانا! ای داور! ای آفریننده! ای بلندمرتبه! ای صورت‌بخش! ای سلامت‌بخش! ای دوستی کننده! ای پایدار! ای جاوید! ای دانا! ای حکیم! ای بخشنده! ای آفریننده! ای نیکوکار! ای خرسند کننده! ای عدل! ای بافضیلت! ای پاداش دهنده! ای پُرمهر! ای پُربخشش! ای شنوا! ای نوآفرین! ای پناه‌ده! ای دگرگون کننده! ای روشن کننده! ای گستراننده! ای آمرزنده! ای کهن! ای هموار کننده! ای آسان کننده!

ای میراننده! ای زنده کننده! ای بالا برنده! ای روزی دهنده! ای توانا! ای سبب‏ساز! ای فریادرس! ای بى‌نیاز کننده! ای سرمایه‌بخش! ای آفریننده! ای کمین کننده! ای یگانه! ای حاضر! ای جبران کننده! ای حافظ! ای استوار! ای دادرس! ای پناه‌بخش! ای گیرنده!"

و در برخی نقل‌ها:

"ای باز گردنده! ای روشنگر! ای پاک! ای اجابت کننده! ای بسیار بخشنده! ای پاسخ دهنده! ای عادل! ای بینا! ای برآورندۀ آرزو! ای استوار کننده! ای برگشت کننده! ای کامل! ای راه‌نما! ای فرمان‌روا! ای سامان‌ده! ای عزّت‌بخش! ای خوار کننده! ای باشُکوه! ای روزی‌رسان! ای سرپرست! ای با فضیلت! ای منزّه!

ای که بالا رفت و اوج گرفت و در دیدگاهی بالاتر قرار یافت! ای که نزدیک و نزدیک‏تر شد، و دور و دور از دسترس شد و راز و ضمیر ناآگاه را مى‏داند! ای که تدبیر با اوست و اندازه‌دهی‏ها با او! ای که دشوار بر او آسان و اندک است! ای که بر آنچه بخواهد، توانایی دارد!

ای فرستندۀ بادها! ای شکافندۀ سپیده‌دم! ای برانگیزانندۀ جان‌ها! ای صاحب جود و بخشش! ای بازگردانندۀ آنچه از دست رفته! ای زنده کنندۀ مردگان! ای گردآورندۀ پراکندگى! ای روزی دهندۀ هر که می‌خواهد و ای کنندۀ هر کاری که می‌خواهد، به هر گونه که بخواهد و ای صاحب جلالت و کرامت! ای زنده! ای پایدار! ای زنده هنگامی که زنده‏ای نباشد! ای زنده، ای زنده کنندۀ مردگان! ای زنده‏ای که جز تو، پدیدآورندۀ آسمان‌ها و زمین، معبودی نیست!

ای معبود من! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و بر محمّد و خاندان محمّد رحم کن و بر محمّد و خاندان محمّد برکت ده، چنان که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم درود فرستادی و برکت دادی و رحم کردى، که تو پسندیده و بزرگوارى، و بر خوارى‌ام، بیچارگى‌ام، نادارى‌ام، یکّه بودنم، تنهایى‌ام، خضوعم در برابرت و اعتمادم به تو و زارى‏ام نزد تو.

تو را مى‏خوانم خواندن انسانِ فروتن، خوار، خاشع، ترسان، هراسان، بیچاره، بینوا، حقیر، گرسنه، بی‌چیز، پناه برنده، پناهخواه، اعتراف کننده به گناهش، آمرزش‌خواه از آن، خوار در درگاه پروردگارش؛ خواندن کسی که معتمدانش او را تسلیم کرده و دوستانش او را وا نهاده‏اند و د‏ردش بزرگ است؛ خواندن دل‌سوختۀ اندوهگین، ناتوانِ خوار، نیازمند بینوای پناهنده به تو.

بار خدایا! از تو مى‏خواهم؛ زیرا تو مسلّطی و تو هر کاری بخواهى، انجام مى‏شود و تو بر هر چیزی که بخواهى، توانایی و از تو مى‏خواهم به حرمت این ماه حرام و خانۀ محترم و شهر محترم و رکن(حجر الأسود) و مقام [ابراهیم] و مشاعر بزرگ (عرفات و مزدلفه) و به حقّ پیامبرت محمّد ـ بر او و خاندانش درود ـ.

ای که شیث را به آدم بخشید و اسماعیل و اسحاق را به ابراهیم و ای که یوسف را به یعقوب باز گرداند و ای که پس از بلا، سختی ایّوب را برطرف کرد! ای برگردانندۀ موسی به مادرش و فزایندۀ دانش خضر! ای که سلیمان را به داوود و یحیی را به زکریّا، و عیسی را به مریم بخشید، ای نگاهدار دختر شعیب و ای عهده‌دار فرزند مادر موسی برای مادرش!

از تو مى‏خواهم که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و همۀ گناهانم مرا بیامرزی و از عذاب خودت پناهم دهی و رضوان و امان و احسان و آمرزش و بهشت خود را برایم حتمی کنی و از تو مى‏خواهم که هر پیوند میان من و آزاررسانم را بگسلی و برایم هر دری را بگشایی و برایم هر سختی را هموار و هر دشواری را آسان کنی و هر بدگوی مرا لال کنی و هر متجاوزی را از من باز داری و هر دشمن و حسودی را که دارم، سرکوب کنی و هر ستمکاری را از من باز داری و هر مانعی را که میان من و حاجتم حایل مى‏شود و مى‏کوشد که میان من و طاعتت جدایی افکند و مرا از عبادتت باز دارد، کفایت کنى.

ای کسی که جنّیان سرکش را لجام کرد و شیاطین گردن‏فراز را مغلوب نمود و گردن‌های جبّاران را رام کرد و نیرنگ سلطه‏جویان را از مستضعفان باز گرداند! به حقّ توانایى‏ات بر هر چه می‌خواهی و آسان کردنت برای هر چه می‌خواهی به هر گونه که می‌خواهى، از تو مى‏خواهم که برآوردن حاجتم را در آنچه می‌خواهى، قرار دهى".

سپس بر زمین سجده کن و گونه‏هایت را به زمین بمال و بگو: "بار خدایا! برای تو سجده مى‏کنم و به تو ایمان دارم. پس بر خواری من و ناداری من و

کوشش من و زاری من، بر بینوایی من و بر نیازمندی من به خودت رحم کن، ای پروردگارم».

و بکوش که از چشمانت، اشکی هر چند اندک بریزی که این نشان از اجابت دعایت دارد...».

اُمّ داوود می‏گوید: به امام صادق علیه السّلام گفتم: ای سَرور من! آیا این دعا در ماه‏های دیگر جز رجب هم خوانده می‏شود؟

فرمود: «آری، روز عرفه و اگر آن روز با روز جمعه مقارن شود، دعا کننده آن را به پایان نبرده است که خداوند، او را می‏آمرزد، و در هر ماه اگر این را بخواهد، روزهای میانۀ ماه را روزه می‏گیرد و در روز آخر(پانزدهم ماه)، آن دعا را همین گونه بخواند که توضیح دادم».

متن حدیث:

السيّد ابن طاووســـ في بَيانِ دُعاء اُمِّ داودَ ـــ: اِعلَم أنَّ هٰذَا الدُّعاءَ الَّذي نَذكُرُهُ في هٰذَا الفَصلِ دُعاءٌ عَظيمُ الفَضلِ مَعروفٌ بِدُعاءِ اُمِّ داوُدَ، وهِيَ جَدَّتُنَا الصّالِحَةُ المَعروفَةُ بِاُمِّ خالِدٍ البَربَرِيَّةِ، اُمُّ جَدِّنا داوُدَ بنِ الحَسَنِ بنِ الحَسَنِ ابنِ مَولانا عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ أميرِ المُؤمِنينَ علیه السّلام. وكانَ خَليفَةُ ذٰلِكَ الوَقتِ قَد خافَهُ عَلیٰ خِلافَتِهِ، ثُمَّ ظَهَرَ لَهُ بَراءَةُ ساحَتِهِ فَأَطلَقَهُ مِن دونِ آلِ أبي طالِبٍ الَّذينَ قَبَضَ عَلَيهِم، وسَيَأتي شَرحُ حالِ حَبسِ وَلَدِها جَدِّنا داودَ، وحَديثُ الدُّعاءِ الَّذي استَجابَهُ اللّهُ جَلَّ جَلالُهُ مِنها رَضِيَ اللّهُ عَنها، وجَمَعَ شَملَها بِهِ بَعدَ بُعدِ العُهودِ....

فَمِنَ الرِّواياتِ في ذٰلِكَ أنَّ المَنصورَ لَمّا حَبَسَ عَبدَ اللّهِ بنَ الحَسَنِ وجَماعَةً مِن آلِ أبي طالِبٍ، وقَتَلَ وَلَدَيهِ مُحَمَّداً وإبراهيمَ، أخَذَ داوُدَ بنَ الحَسَنِ بنِ الحَسَنِ ـــ وهُوَ ابنُ دايَةِ أبي عَبدِ اللّهِ جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ الصّادِقِ علیه السّلام لِأَنَّ اُمَّ داوُدَ أرضَعَتِ الصّادِقَ علیه السّلام؛ مِنها بِلَبَنِ وَلَدِها داوُدَ ـــ وحَمَلَهُ مُكَبَّلاً بِالحَديدِ.

قالَت اُمُّ داوُدَ: فَغابَ عَنّي حينا بِالعِراقِ، ولَم أسمَع لَهُ خَبَراً، ولَم أزَل أدعو وأَتَضَرَّعُ إلَى اللّهِ جَلَّ اسمُهُ، وأَسأَلُ إخواني مِن أهلِ الدِّيانَةِ وَالجِدِّ وَالاِجتِهادِ أن يَدعُو اللّهَ تَعالیٰ لي، وأَ نَا في ذٰلِكَ كُلِّهِ لا أریٰ في دُعائِي الإِجابَةَ.

فَدَخَلتُ عَلیٰ أبي عَبدِ اللّهِ جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ علیه السّلام يوماً أعودهُ مِن عِلَّةٍ وَجَدَها،

فَسَأَلتُهُ عَن حالِهِ ودَعَوتُ لَهُ. فَقالَ لي: يا اُمَّ داوُدَ ما فَعَلَ داوُدُ؟ ـــ وكُنتُ قَد أرضَعتُهُ بِلَبَنِهِ ـــ فَقُلتُ: يا سَيِّدي، وأَينَ داودُ؟! وقَد فارَقَني مُنذُ مُدَّةٍ طَويلَةٍ، وهُوَ مَحبوسٌ بِالعِراقِ. فَقالَ: وأَينَ أنتِ عَن دُعاءِ الاِستِفتاحِ؟ وهُوَ الدُّعاءُ الَّذي تُفتَحُ لَهُ أبوابُ السَّماءِ، ويَلقیٰ صاحِبُهُ الإِجابَةَ مِن ساعَتِهِ، ولَيسَ لِصاحِبِهِ عِندَ اللّهِ تَعالیٰ جَزاءٌ إلّاَ الجَنَّةُ. فَقُلتُ لَهُ: كَيفَ ذٰلِكَ يَابنَ الصّادِقينَ؟

فَقالَ لي: يا اُمَّ داوُدَ، قَد دَنَا الشَّهرُ الحَرامُ العَظيمُ شَهرُ رَجَبٍ، وهُوَ شَهرٌ مَسموعٌ فيهِ الدُّعاءُ، شَهرُ اللّهِ الأَصَمُّ، فَصومِي الثَّلاثَةَ الأَيّامِ البيضِ: وهُوَ يَومُ الثّالِثَ عَشَرَ وَالرّابِعَ عَشَرَ وَالخامِسَ عَشَرَ، وَاغتَسِلي في يَومِ الخامِسَ عَشَرَ وَقتَ الزَّوالِ، وصَلِّي الزَّوالَ ثَمانِيَ رَكَعاتٍ. ثُمَّ صَلِّي الظُّهرَ، وتَركَعينَ بَعدَ الظُّهرِ وتَقولينَ بَعدَ الرَّكعَتَينِ: «يا قاضِيَ حَوائِجِ الطّالِبينَ» مِئَةَ مَرَّةٍ، ثُمَّ تُصَلّينَ بَعدَ ذٰلِكَ ثَمانِيَ رَكَعاتٍ، ثُمَّ صَلِّي العَصرَ.

وَلتَكُن صَلاتُكِ في ثَوبٍ نَظيفٍ، وَاجتَهِدي أن لا يَدخُلَ عَلَيكِ أحَدٌ يُكَلِّمُكِ، ثُمَّ استَقبِلِي القِبلَةَ، وَاقرَئِي الحَمدَ مِئَةَ مَرَّةٍ، و«قُل هُوَ اللّهُ أحَدٌ» مِئَةَ مَرَّةٍ، وآيَةَ الكُرسِيِّ عَشرَ مَرّاتٍ، ثُمَّ اقرَئي سورَةَ الأَنعامِ وبَني إسرائيلَ وسورَةَ الكَهفِ ولُقمانَ ويٰس وَالصّافّاتِ وحٰم السَّجدَةَ وحٰمعسق‏ٰ وحٰم الدُّخانَ وَالفَتحَ وَالواقِعَةَ وسورَةَ المُلكِ و«ن وَالقَلمِ» و«إذَا السَّماءُ انشَقَّت» وما بَعدَها إلیٰ آخِرِ القُرآنِ، وإن لَم تُحسِني ذٰلِكِ ولَم تُحسِني قِراءَتَهُ مِنَ المُصحَفِ كَرَّرتِ «قُل هُوَ اللّهُ أحَدٌ» ألفَ مَرَّةٍ....

ثُمَّ قالَ الصّادِقُ علیه السّلام ـــ في إحدَى الرِّواياتِ ـــ: فَإِذا فَرَغتِ مِن ذٰلِكِ وأَنتِ مُستَقبِلَةُ القِبلَةِ فَقولي:

بِسمِ اللّهِ الرَّحمٰنِ الرَّحيمِ، صَدَقَ اللّهُ العَلِيُّ العَظيمُ، الَّذي لا إلٰهَ إلّا هُوَ الحَيُّ القَيّومُ، ذُو الجَلالِ وَالإِكرامِ، الرَّحمٰنُ الرَّحيمُ، الحَليمُ

الكَريمُ، الَّذي لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ، وهُوَ السَّميعُ العَليمُ البَصيرُ الخَبيرُ، (شَهِدَ ٱللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَٱلْمَلَائِكَةُ وَأُولُوا ٱلْعِلْمِ قَائِمَاً بِالْقِسْطِ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ * إِنَّ ٱلدِّينَ عِندَ ٱللَّهِ ٱلاْءِسْلَامُ)[۲]، وبَلَّغَت رُسُلُهُ الكِرامُ وأَ نَا عَلیٰ ذٰلِكَ مِنَ الشّاهِدينَ.

اللّٰهُمَّ لَكَ الحَمدُ، ولَكَ المَجدُ، ولَكَ العِزُّ، ولَكَ القَهرُ، ولَكَ النِّعمَةُ، ولَكَ العَظَمَةُ، ولَكَ الرَّحمَةُ، ولَكَ المَهابَةُ، ولَكَ السُّلطانُ، ولَكَ البَهاءُ، ولَكَ الاِمتِنانُ، ولَكَ التَّسبيحُ، ولَكَ التَّقديسُ، ولَكَ التَّهليلُ، ولَكَ التَّكبيرُ، ولَكَ ما يُریٰ، ولَكَ ما لا يُریٰ، ولَكَ ما فَوقَ السَّماواتِ العُلیٰ، ولَكَ ما تَحتَ الثَّریٰ، ولَكَ الأَرَضونَ السُّفلیٰ، ولَكَ الآخِرَةُ وَالاُولیٰ، ولَكَ ما تَرضیٰ بِهِ مِنَ الثَّناءِ وَالحَمدِ وَالشُّكرِ وَالنَّعماءِ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ جَبرَئيلَ أمينِكَ عَلیٰ وَحيِكَ، وَالقَوِيِّ عَلیٰ أمرِكَ، وَالمُطاعِ في سَماواتِكَ ومَحالِّ كَراماتِكَ، النّاصِرِ لِأَولِيائِكَ، المُدَمِّرِ لِأَعدائِكَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ ميكائيلَ مَلَكِ رَحمَتِكَ، وَالمَخلوقِ لِرَأفَتِكَ، وَالمُستَغفِرِ المُعينِ لِأَهلِ طاعَتِكَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ إسرافيلَ حامِلِ عَرشِكَ، وصاحِبِ الصّورِ، المُنتَظِرِ لِأَمرِكَ، وَالوَجِلِ المُشفِقِ مِن خيفَتِكَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ عِزرائيلَ مَلَكِ الرَّحمَةِ، المُوَكَّلِ عَلیٰ عَبيدِكَ وإمائِكَ، المُطيعِ في أرضِكَ وسَمائِكَ، قابِضِ أرواحِ جَميعِ خَلقِكَ بِأَمرِكَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ حَمَلَةِ العَرشِ الطّاهِرينَ، وعَلَى السَّفَرَةِ الكِرامِ البَرَرَةِ الطَّيِّبينَ، وعَلیٰ مَلائِكَتِكَ الكِرامِ الكاتِبينَ، وعَلیٰ مَلائِكَةِ الجِنانِ، وخَزَنَةِ النّيرانِ، ومَلَكِ المَوتِ وَالأَعوانِ، يا ذَا الجَلالِ وَالإِكرامِ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ أبينا آدَمَ، بَديعِ فِطرَتِكَ الَّذي كَرَّمتَهُ بِسُجودِ مَلائِكَتِكَ وأَبَحتَهُ جَنَّتَكَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ اُمِّنا حَوّاءَ المُطَهَّرَةِ مِنَ الرِّجسِ، المُصَفّاةِ مِنَ الدَّنَسِ، المُفَضَّلَةِ مِنَ الإِنسِ، المُتَرَدِّدَةِ بَينَ مَحالِّ القُدسِ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ هابيلَ وشَيثٍ وإدريسَ ونوحٍ وهودٍ وصالِحٍ وإبراهيمَ وإسماعيلَ وإسحاقَ ويَعقوبَ ويوسُفَ وَالأَسباطِ ولوطٍ وشُعَيبٍ وأَيّوبَ وموسیٰ وهارونَ ويوشَعَ وميشا وَالخِضرِ وذِي القَرنَينِ ويونُسَ وإلياسَ وَاليَسَعِ وذِي الكِفلِ وطالوتَ وداودَ وسُلَيمانَ وزَكَرِيّا وشَعيا ويَحيیٰ وتورَخَ ومَتّیٰ وإرمِيا وحَيقوقَ ودانيالَ وعُزَيرٍ وعيسیٰ وشَمعونَ وجِرجيسَ وَالحَوارِيّينَ وَالأَتباعِ وخالِدٍ وحَنظَلَةَ ولُقمانَ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلیٰ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَارحَم مُحَمَّداً وآلَ مُحَمَّدٍ، وبارِك عَلیٰ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، كَما صَلَّيتَ ورَحِمتَ وبارَكتَ عَلیٰ إبراهيمَ وآلِ إبراهيمَ، إنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى الأَوصِياءِ وَالسُّعَداءِ وَالشُّهَداءِ وأَئِمَّةِ الهُدیٰ.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى الأَبدالِ وَالأَوتادِ، وَالسُّيّاحِ وَالعُبّادِ، وَالمُخلِصينَ وَالزُّهّادِ، وأَهلِ الجِدِّ وَالاِجتِهادِ، وَاخصُص مُحَمَّداً وأَهلَ بَيتِهِ بِأَفضَلِ صَلَواتِكَ، وأَجزَلِ كَراماتِكَ، وبَلِّغ روحَهُ وجَسَدَهُ مِنّي تَحِيَّةً وسَلاماً، وزِدهُ فَضلاً وشَرَفاً وإكراماً، حَتّیٰ تُبَلِّغَهُ أعلیٰ دَرَجاتِ أهلِ الشَّرَفِ مِنَ النَّبِيّينَ وَالمُرسَلينَ وَالأَفاضِلِ المُقَرَّبينَ.

اللّٰهُمَّ وصَلِّ عَلیٰ مَن سَمَّيتُ ومَن لَم اُسَمِّ مِن مَلائِكَتِكَ وأَنبِيائِكَ ورُسُلِكَ وأَهلِ طاعَتِكَ، وأَوصِل صَلَواتي إلَيهِم وإلیٰ أرواحِهِم، وَاجعَلهُم إخواني فيكَ وأَعواني عَلیٰ دُعائِكَ.

اللّٰهُمَّ إنّي أستَشفِعُ بِكَ إلَيكَ، وبِكَرَمِكَ إلیٰ كَرَمِكَ، وبِجودِكَ إلیٰ جودِكَ، وبِرَحمَتِكَ إلیٰ رَحمَتِكَ، وبِأَهلِ طاعَتِكَ إلَيكَ، وأَسأَ لُكَ اللّٰهُمَّ بِكُلِّ ما سَأَلَكَ بِهِ أحَدٌ مِنهُم مِن مَسأَلَةٍ شَريفَةٍ مَسموعَةٍ غَيرِ مَردودَةٍ، وبِما دَعَوكَ بِهِ مِن دَعوَةٍ مُجابَةٍ غَيرِ مُخَيَّبَةٍ.

يا اللّهُ، يا رَحمٰنُ، يا رَحيمُ، يا حَليمُ، يا كَريمُ، يا عَظيمُ، يا جَليلُ، يا مُنيلُ، يا جَميلُ، يا كَفيلُ، يا وَكيلُ، يا مُقيلُ، يا مُجيرُ، يا خَبيرُ، يا مُنيرُ، يا مُبيرُ، يا مَنيعُ، يا مُديلُ، يا مُحيلُ، يا كَبيرُ، يا قَديرُ، يا بَصيرُ، يا شَكورُ، يا بَرُّ، يا طُهرُ، يا طاهِرُ، يا قاهِرُ، يا ظاهِرُ، يا باطِنُ، يا ساتِرُ، يا مُحيطُ، يا مُقتَدِرُ، يا حَفيظُ، يا مُجيرُ، يا قَريبُ، يا وَدودُ، يا حَميدُ، يا مَجيدُ، يا مُبدِئُ، يا مُعيدُ، يا شَهيدُ.

يا مُحسِنُ، يا مُجمِلُ، يا مُنعِمُ، يا مُفضِلُ، يا قابِضُ، يا باسِطُ، يا هادي، يا مُرسِلُ، يا مُرشِدُ، يا مُسَدِّدُ، يا مُعطي، يا مانِعُ، يا دافِعُ، يا رافِعُ، يا باقي، يا واقي، يا خَلّاقُ، يا وَهّابُ، يا تَوّابُ، يا فَتّاحُ، يا نَفّاحُ، يا مُرتاحُ، يا مَن بِيَدِهِ كُلُّ مِفتاحٍ، يا نَفّاعُ، يا رَؤوفُ، يا عَطوفُ، يا كافي، يا شافي، يا مُعافي، يا مُكافي، يا وَفِيُّ، يا مُهَيمِنُ، يا عَزيزُ، يا جَبّارُ، يا مُتَكَبِّرُ، يا سَلامُ، يا مُؤمِنُ.

يا أحَدُ، يا صَمَدُ، يا نورُ، يا مُدَبِّرُ، يا فَردُ، يا وَترُ، يا قُدّوسُ، يا ناصِرُ، يا مُؤنِسُ، يا باعِثُ، يا وارِثُ، يا عالِمُ، يا حاكِمُ، يا بادِئُ، يا مُتعالي، يا مُصَوِّرُ، يا مُسَلِّمُ، يا مُتَحَبِّبُ، يا قائِمُ، يا دائِمُ، يا عَليمُ، يا حَكيمُ، يا جَوادُ، يا بارِئُ، يا بارُّ، يا سارُّ، يا عَدلُ، يا فاضِلُ، يا دَيّانُ، يا حَنّانُ، يا مَنّانُ، يا سَميعُ، يا بَديعُ، يا خَفيرُ، يا مُغَيِّرُ، يا مُفتي، يا ناشِرُ، يا غافِرُ، يا قَديمُ، يا مُسَهِّلُ، يا مُيَسِّرُ.

يا مُميتُ، يا مُحيي، يا رافِعُ، يا رازِقُ، يا مُقتَدِرُ، يا مُسَبِّبُ، يا مُغيثُ، يا مُغني، يا مُقني، يا خالِقُ، يا راصِدُ، يا واحِدُ، يا حاضِرُ، يا جابِرُ، يا حافِظُ، يا شَديدُ، يا غِياثُ، يا عائِذُ، يا قابِضُ.

وفي بَعضِ الرِّواياتِ:

يا مُنيبُ، يا مُبينُ، يا طاهِرُ، يا مُجيبُ، يا مُتَفَضِّلُ، يا مُستَجيبُ، يا عادِلُ، يا بَصيرُ، يا مُؤَمَّلُ، يا مُسَدِّدُ، يا أوّابُ، يا وافي، يا راشِدُ، يا مَلِكُ، يا رَبُّ، يا مُعِزُّ، يا مُذِلُّ، يا ماجِدُ، يا رازِقُ، يا وَلِيُ، يا فاضِلُ، يا سُبحانُ.

يا مَن عَلا فَاستَعلیٰ فَكانَ بِالمَنظَرِ الأَعلیٰ، يا مَن قَرُبَ فَدَنا، وبَعُدَ فَنَأیٰ، وعَلِمَ السِّرَّ وأَخفیٰ، يا مَن إلَيهِ التَّدبيرُ ولَهُ المَقاديرُ، يا مَنِ العَسيرُ عَلَيهِ سَهلٌ يَسيرُ، يا مَن هُوَ عَلیٰ ما يَشاءُ قَديرٌ.

يا مُرسِلَ الرِّياحِ، يا فالِقَ الإِصباحِ، يا باعِثَ الأَرواحِ، يا ذَا الجودِ وَالسَّماحِ، يا رادَّ ما قَد فاتَ، يا ناشِرَ الأَمواتِ، يا جامِعَ الشَّتاتِ، يا رازِقَ مَن يَشاءُ، وفاعِلَ ما يَشاءُ كَيفَ يَشاءُ، ويا ذَا الجَلالِ وَالإِكرامِ، يا حَيُّ يا قَيّومُ، يا حَيُّ حينَ لا حَيَّ، يا حَيُّ يا مُحيِيَ المَوتیٰ، يا حَيُّ لا إلٰهَ إلّا أنتَ بَديعُ السَّماواتِ وَالأَرضِ.

يا إلٰهي! صَلِّ عَلیٰ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَارحَم مُحَمَّداً وآلَ مُحَمَّدٍ، وبارِك عَلیٰ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، كَما صَلَّيتَ وبارَكتَ ورَحِمتَ عَلیٰ إبراهيمَ وآلِ إبراهيمَ، إنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ، وَارحَم ذُلّي وفاقَتي وفَقري وَانفِرادي ووَحدَتي وخُضوعي بَينَ يَدَيكَ، وَاعتِمادي عَلَيكَ، وتَضَرُّعي إلَيكَ.

أدعوكَ دُعاءَ الخاضِعِ الذَّليلِ، الخاشِعِ الخائِفِ، المُشفِقِ البائِسِ، المَهينِ الحَقيرِ، الجائِعِ الفَقيرِ، العائِذِ المُستَجيرِ، المُقِرِّ بِذَنبِهِ المُستَغفِرِ مِنهُ، المُستَكينِ لِرَبِّهِ، دُعاءَ مَن أسلَمَتهُ ثِقَتُهُ، ورَفَضَتهُ أحِبَّتُهُ، وعَظُمَت فَجيعَتُهُ، دُعاءَ حَرِقٍ حَزينٍ، ضَعيفٍ مَهينٍ، بائِسٍ مِسكينٍ بِكَ مُستَجيرٍ.

اللّٰهُمَّ وأَسأَ لُكَ بِأَنَّكَ مَليكٌ، وأَنَّكَ ما تَشاءُ مِن أمرٍ يَكونُ، وأَنَّكَ عَلیٰ ما تَشاءُ قَديرٌ، وأَسأَلُكَ بِحُرمَةِ هٰذَا الشَّهرِ الحَرامِ، وَالبَيتِ الحَرامِ، وَالبَلَدِ الحَرامِ، وَالرُّكنِ وَالمَقامِ، وَالمَشاعِرِ العِظامِ، وبِحَقِّ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ عَلَيهِ وآلِهِ السَّلامُ.

يا مَن وَهَبَ لاِدَمَ شَيثَ، ولِإِبراهيمَ إسماعيلَ وإسحاقَ، ويا مَن رَدَّ يوسُفَ عَلیٰ يَعقوبَ، ويا مَن كَشَفَ بَعدَ البَلاءِ ضُرَّ أيّوبَ، ويا رادَّ موسیٰ عَلیٰ اُمِّهِ، وزائِدَ الخِضرِ في عِلمِهِ، يا مَن وَهَبَ لِداوُدَ سُلَيمانَ، ولِزَكَرِيّا يَحيیٰ، ولِمَريَمَ عيسیٰ، يا حافِظَ بِنتِ شُعَيبٍ، ويا كافِلَ وَلَدِ اُمِّ موسیٰ عَن والِدَتِهِ.

أسأَ لُكَ أن تُصَلِّيَ عَلیٰ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وأَن تَغفِرَ لي ذُنوبي كُلَّها، وتُجيرَني مِن عَذابِكَ، وتوجِبَ لي رِضوانَكَ وأَمانَكَ وإحسانَكَ وغُفرانَكَ وجِنانَكَ، وأَسأَ لُكَ أن تَفُكَّ عَنّي كُلَّ حَلقَةِ ضيقٍ بَيني وبَينَ مَن يُؤذيني، وتَفتَحَ لي كُلَّ بابٍ، وتُلَيِّنَ لي كُلَّ صَعبٍ، وتُسَهِّلَ لي كُلَّ عَسيرٍ، وتُخرِسَ عَنّي كُلَّ ناطِقٍ بِشَرٍّ، وتَكُفَّ عَنّي كُلَّ باغٍ، وتَكبِتَ عَنّي كُلَّ عَدُوٍّ لي وحاسِدٍ، وتَمنَعَ عَنّي كُلَّ ظالِمٍ، وتَكفِيَني كُلَّ عائِقٍ يَحولُ بَيني وبَينَ وَلَدي، ويُحاوِلُ أن يُفَرِّقَ بَيني وبَينَ طاعَتِكَ، ويُثَبِّطَني عَن عِبادَتِكَ.

يا مَن ألجَمَ الجِنَّ المُتَمَرِّدينَ، وقَهَرَ عُتاةَ الشَّياطينِ، وأَذَلَّ رِقابَ المُتَجَبِّرينَ، ورَدَّ كَيدَ المُتَسَلِّطينَ عَنِ المُستَضعَفينَ، أسأَلُكَ بِقُدرَتِكَ عَلیٰ ما تَشاءُ وتَسهيلِكَ لِما تَشاءُ كَيفَ تَشاءُ، أن تَجعَلَ قَضاءَ حاجَتي في ما تَشاءُ.

ثُمَّ اسجُدي عَلَى الأَرضِ وعَفِّري خَدَّيكِ وقولي:

اللّٰهُمَّ لَكَ سَجَدتُ، وبِكَ آمَنتُ، فَارحَم ذُلّي وفاقَتي وَاجتِهادي

وتَضَرُّعي ومَسكَنَتي وفَقري إلَيكَ يا رَبِّ.

وَاجتَهِدي أن تَسُحَّ عَيناكِ ولَو بِقَدرِ رَأسِ الذُّبابَةِ دُموعاً، فَإِنَّ ذٰلِكِ عَلامَةُ الإِجابَةِ....

قالَت اُمُّ داودَ: فَقُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ علیه السّلام: يا سَيِّدي، أيُدعیٰ بِهٰذَا الدُّعاءِ في غَيرِ رَجَبٍ؟ قالَ: نَعَم، يَومَ عَرَفَةَ، وإن وافَقَ ذٰلِكَ يَومَ الجُمُعَةِ لَم يَفرُغ صاحِبُهُ مِنهُ حَتّیٰ يَغفِرَ اللّهُ لَهُ، وفي كُلِّ شَهرٍ إذا أرادَ ذٰلِكَ صامَ الأَيّامَ البيضَ، ودَعا بِهِ في آخِرِها كَما وَصَفتُ.[۳]

[۱]. به معنای روزهای سپید و میانۀ ماه با شب‌هایی روشن و مهتابی.

[۲]. آل عمران: ۱۸ ـ ۱۹.

[۳]. الإقبال: ج ۳ ص ۲۳۹، مصباح المتهجّد: ص ۸۰۷ ح ۸۷۲.