تاريخ: شنبه 1394/11/10

076 ـ و آیات الله لدیکم

وَ آياتُ اللّهِ لَدَيْكُمْ .

و نشانه هاى روشن خدا ، در نزد شماست ...

توضيح واژه ها

آيات : جمع «آيه» به معناى نشانه روشن . [۱]

لَدَيكُم : نزد شما . [۲]

شرح

يكى از برجستگى هاى خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، بودن «آيات خداوند» در نزد ايشان است . آيه ، در لغت به معناى نشانه روشن است و هر آنچه كه چيز ديگرى را آشكارا نشان دهد ، آيه ناميده مى شود . براى نمونه ، علائم راه نمايى و رانندگى كه هشدارها را به صورتى آشكار نشان مى دهند ، نوعى آيه هستند . آنچه در ذيل اين عبارت از زيارت ، بررسى مى گردد ، مفهومِ آيات خداست و پس از آن ، چگونگى قرار گرفتن آيات الهى در نزد اهل بيت عليهم السلام .

مفهوم آيات خدا

بهترين منبع براى بررسى آيات خدا ، قرآن كريم است . آيه در قرآن ، كاربردهاى گوناگونى دارد كه به برخى از آنها اشاره مى كنيم :

۱ . آفريده هاى الهى

نخستين مفهوم آيه خدا ، آفريده هاى او در جهان هستند . قرآن ، بارها از مخلوقات خداوند با عنوان «آيه» ياد كرده است ؛ زيرا تمامِ اشيا ، از خُردترين ذرّات تا بزرگ ترين كُراتِ آسمان ، نشانه هاى خداوند هستند و به ديگر سخن ، جهان ، جامِ خدانماست :

هر گياهى كه از زمين رويد

«وَحْدَهُ لا شَريْكَ لَه» گويد .

اينك به برخى از آيات الهى در قرآن ، اشاره مى كنيم :

الف) آفرينش از خاك :

«وَمِنْ ءَايَـتِهِ أَنْ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ . [۳] و از نشانه هاى او ، آن است كه شما را از خاك بيافريد . سپس انسان هايى شديد كه [در زمين ]پراكنده مى شويد» .

ب) وزش باد :

«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ أَن يُرْسِلَ الرِّيَاحَ مُبَشِّرَ تٍ . [۴] و از نشانه هاى او ، آن است كه بادها را مژده دهنده مى فرستد» .

ج) شب و روز و ماه و خورشيد :

«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ الَّيْلُ وَ النَّهَارُ وَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ . [۵] و از نشانه هاى او ، شب و روز و خورشيد و ماه است» .

د) آفرينش آسمان و زمين :

«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوَ نِكُمْ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَاياتٍ لِلْعَالَمِينَ . [۶] و از نشانه هاى او ، آفرينشِ آسمان ها و زمين و گوناگونىِ زبان ها و رنگ هاى شماست . هر آينه ، در اين [ دگرگونى ها ] براى جهانيان ، نشانه هايى است» .

ه ) استراحت و تلاش :

«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ مَنَامُكُم بِالَّيْلِ وَ النَّهَارِ وَ ابْتِغَآؤُكُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَأَيَـتٍ لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ . [۷] و از نشانه هاى او ، خواب شما در شب و روز است و جستجوى شما [روزى خود را] از فزون بخشى اوست . در اين [ نيز ] براى مردمى كه مى شنوند ، قطعا نشانه هايى است » .

و) آفرينش زوج :

«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَ جًا لِّتَسْكُنُواْ إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَأَيَـتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ . [۸] و از نشانه هاى او ، اين است كه براى شما از [جنس] خودتان همسرانى بيافريد تا بديشان ، آرام گيريد ؛ و ميان شما ، دوستى و مهربانى را نهاد . هر آينه ، در اين كار براى مردمى كه بينديشند ، [ عبرت ها و ]نشانه هايى است» .

ز) آفرينش هر جنبنده اى :

«وَ فِى خَلْقِكُمْ وَ مَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَـتٌ لِّقَوْمٍ يُوقِنُونَ . [۹] در آفرينش شما و آنچه از جنبندگان [در زمين] مى پراكَنَد ، براى مردمى كه باور دارند ، نشانه هاست» .

در فرهنگ قرآنى ، هر آنچه غيرِ خداوند است ، نشانه اوست و بر همين اساس ، قرآن ، از برخى پديده هاى مربوط به انسان ، مانند جريان داشتن كشتى بر روى آب هم به عنوان آيه خداوند ، ياد مى كند . [۱۰] بنا بر اين ، تمامِ پديده ها ، خدانما هستند و چشم خدا بين ، به هر جا كه بنگرد ، خدا را مى بيند . در روايتى ، امير مؤمنان عليه السلام ، جلوه گرى حق را چنين مى ستايد :

الحَمدُ للّهِِ المُتَجَلِّي لِخَلقِهِ بِخَلقِهِ . [۱۱] سپاس ، خداوندى را كه به وسيله آفريده هايش ، بر آفريدگانش آشكار شده است .

۲ . معجزات انبيا عليهم السلام

دومين معناى آيه خدا در قرآن كريم ، معجزات پيامبران است . معجزات پيامبران ، نشانه هاى آشكارى هستند كه كافران و مشركان را به ناتوانى وا مى دارد و قدرت و عظمت الهى را روشن مى نمايد . براى نمونه ، فرعونيان از موسى عليه السلام درخواست آيه (معجزه) كردند و ايشان ، عصاى خويش را به زمين انداخت كه تبديل به اژدها شد و سِحر فرعونيان را باطل كرد :

«قَالَ إِن كُنتَ جِئْتَ بِـئايَةٍ فَأْتِ بِهَآ إِن كُنتَ مِنَ الصَّـدِقِينَ فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ ثُعْبَانٌ مُّبِينٌ . [۱۲] [فرعون] گفت : اگر تو با نشانه اى آمده اى ، آن را بياور ، اگر از راستگويانى . پس عصاى خود را بيفكند كه ناگاه ، اژدهايى هويدا شد» .

۳ . پاره اى از سوره

سومين كاربرد آيه در قرآن ، قطعات معيّن از هر سوره است . بنا بر اين ، هر سوره قرآن ، از چندين قطعه تشكيل شده است كه به آن ، آيه مى گويند . چنانچه اين معنا را براى آيه به كار ببريم ، قرآن ، نشانه روشن نبوّتِ پيامبر صلى الله عليه و آله است :

«هُوَ الَّذِى بَعَثَ فِى الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُواْ عَلَيْهِمْ ءَايَـتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَـبَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَـلٍ مُّبِينٍ . [۱۳] اوست آن كه در ميان مردم درس ناخوانده (عرب) ، پيامبرى از خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آنان ، مى خوانَد و [از آلودگى كفر و اخلاق زشت ، ]پاكشان مى سازد و كتاب (قرآن) و حكمت (انديشه و كردار درست) را به آنان مى آموزد ، و هر آينه ، پيش از اين در گم راهى آشكار بودند» .

چگونه آيات الهى در نزد امام معصوم است ؟

نشانه هاى آفرينش ، معجزات پيامبران و قرآن ، همگى از آيات الهى اند . امّا كدام يك از اين آيات ، نزد اهل بيت عليهم السلام است؟ تأمّل در مفاهيم آيات الهى ، بيانگر آن است كه تمام آيات پيش گفته در نزد امام است ؛ زيرا اگر آيه به معناى نشانه هاى آفرينش باشد ، تمام نشانه هاى خداپرستى ، توحيد و خداشناسى ، در نزد اهل بيت عليهم السلام ، حاضر است و به سخن ديگر ، جهان نزد امام زمان عليه السلام ، حاضر است و او مى تواند در همه جهان و جهانيان ، تصرّف كند . حمزة بن عبد اللّه جعفرى مى گويد : در پشت برگه اى نوشتم : «إِنَّ الدُّنيا مُمَثِّلَةٌ لِلإِمامِ كَفَلْقَةِ الجَوْزَةِ ، دنيا ، مانند پاره اى گردو ، براى امام ، نمايان است» و آن را به امام رضا عليه السلام دادم و به ايشان گفتم : شيعيان ، اين حديث را روايت كرده اند . آن را انكار نمى كنم ؛ امّا دوست دارم كه از شما بشنوم .

امام عليه السلام به برگه نگريست . سپس آن را در هم پيچيد . پنداشتم كه آن سخن ، بر ايشان سنگين آمده است . سپس امام عليه السلام فرمود : «درست است . آن را به روى پوست ، منتقل كن [ ، تا ماندگار شود ]» . [۱۴]

اگر آيه به معناى معجزات پيامبرانِ پيشين باشد ، تمام آنها در نزد امامان عليهم السلام نگهدارى مى شود و در عبارت هايى از اين زيارت نامه ، آن را بررسى كرديم . [۱۵]

آيه ، به معناى قسمت هاى معيّن قرآن نيز در نزد امامان عليهم السلام هست و تمام حقايق قرآنى و باطن آيات الهى ، در نزد امام معصوم است و علم ظاهر و باطن ، تنها در اختيار ايشان است و كسى در اين برجستگى ، با آنانْ برابر نيست . [۱۶]

 


 

[۱] «الآية : العلامة» (لسان العرب ، ج ۱۴ ، ص ۶۱) . «العلامة الظاهرة» (مفردات الفاظ القرآن ، ص ۳۳) .

[۲] «لدى معناها معنى عِند» (لسان العرب ، ج ۱۵ ، ص ۲۴۵) .

[۳] . سوره روم ، آيه ۲۰ .

[۴] . سوره روم ، آيه ۴۶ .

[۵] . سوره فصلت ، آيه ۳۷ .

[۶] . سوره روم ، آيه ۲۲ .

[۷] . سوره روم ، آيه ۲۳ .

[۸] . سوره روم ، آيه ۲۱ .

[۹] . سوره جاثيه ، آيه ۴ .

[۱۰] . سوره لقمان ، آيه ۳۱ .

[۱۱] . نهج البلاغة ، خطبه ۱۰۸ .

[۱۲] . سوره اعراف ، آيه ۱۰۶ ـ ۱۰۷ .

[۱۳] . سوره جمعه ، آيه ۲ .

[۱۴] . الاختصاص ، ص ۲۱۷ .

[۱۵] . ر . ك : ص ۱۷۵ : «و ورثة الأنبياء» .

[۱۶] «لَدَى» در زبان عربى ، براى حاضرِ نزديك به كار مى رود ، بر خلاف «عِنْد» كه براى دور و نزديك ، كاربرد دارد . براى نمونه ، وقتى پول در جيب كسى باشد ، مى گويد : «لدىّ نُقُودٌ» و چنانچه در شهر ديگرى پول داشته باشد ، مى گويد : «عندى نقودٌ» (ر . ك : شرح الرضي على الكافية ، ج ۳ ، ص ۲۲۱ ) .

  • و آیات الله لدیکم (دانلود)

  • و آیات الله لدیکم (دانلود)