تاريخ: دوشنبه 1395/4/14

107 ـ بابی انتم ... کیف اصف حسن ثنائکم و احصی جمیل بلائکم

بِأبى أنْتُمْ وَ اُمّى وَ نَفْسى! كَيفَ أصِفُ حُسْنَ ثَنائِكُمْ وَ اُحْصى جَميلَ بَلائِكُمْ ، وَ بِكُمْ أخْرَجَنَا اللّه مِنَ الذُلِّ وَ فَرَّجَ عَنّا غَمَراتِ الْكُروبِ وَ أنْقَذَنا مِنْ شَفا جُرُفِ الْهَلَكاتِ وَ مِنَ النّارِ . بِأبى أنْتُمْ وَ اُمّى وَ نَفْسى!

پدرم و مادرم و جانم فدايتان باد ! چگونه نيكويىِ ستايش شما را توصيف كنم و زيبايىِ نعمت شما را به شمار آورم ؟ به واسطه شما ، خداوند ، ما را از خوارى ، بيرون آورد و شدّت گرفتارى را از ما برداشت و ما را از آستانه پرتگاه هلاكت و آتش [ دوزخ ] ، نجات داد . پدرم و مادرم و جانم فدايتان باد !

توضيح واژه ها

بَلاء : در اين جا : نعمت ، بركت . [1]

غَمَرات : شدّت ها ، طغيان ها ، غليان ها . [2]

أنقَذَ : نجات داد ، رهايى بخشيد . [3]

شَفا : لبه ، كناره ، حاشيه . [4]

جُرُف : پرتگاه ، بُريدگى لب رود يا دريا . [5]

شرح

در اين بخش از «زيارت جامعه» ، پيروان اهل بيت عليهم السلام ، پس از اظهار نهايتِ ارادت خود به پيشگاه آن بزرگان ، اعتراف مى كنند كه قادر به توصيف فضائل آنان نيستند و نمى توانند نعمت هاى زيبايى را كه خداوند متعال به وسيله آنان به جامعه ارزانى داشته است ، شماره كنند و در ادامه ، به نمونه هايى از بركات پيروى از اهل بيت عليهم السلام ، در زندگى مادّى و معنوى جامعه ، اشاره مى كنند .

بركات ولايت اهل بيت عليهم السلام

جمله «كَيْفَ أصِفُ حُسْنَ ثَنائِكُم و اُحصى جَميلَ بَلائِكُم [6] ؛ چگونه نيكويىِ ستايش شما را توصيف كنم و نعمت زيباى شما را بشمُرَم» ، اشاره به اين است كه پيروى از خاندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، در واقع ، چيزى جز پيروى از قرآن و اسلام ناب نيست . از اين رو ، آثار و بركات آن براى زندگى مادّى و معنوى انسان ، شمارش كردنى نيست كه در عبارات پايانى «زيارت جامعه» ، به چند نمونه بارز آن ، اشاره شده است :

۱ . رهايى از خوارى

نخستين نقش پيروى از اهل بيت عليهم السلام ، در زندگى ، رهايى از ذلّت و خوارى ، و رسيدن به عزّت و سربلندى در دنيا و آخرت است ، چنان كه از امام على عليه السلام روايت شده كه فرمود :

بِنا تُخْلَعُ رِبقَةُ الذُّلِّ عَن أعْناقِكُم . [7] به وسيله ما ، طوق خوارى از گردن هايتان ، برداشته مى شود .

و بدين سان ، كسانى كه در زندگى ، به هر دليل ، زير بار ذلّت بروند ، نمى توانند مدّعى پيروى از اهل بيت عليهم السلام باشند ، چنان كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود :

مَن أقَرَّ بِالذُّلِّ طائِعا فَلَيسَ مِنّا أهلَ البَيتِ . [8] هر كس با ميل و اختيار تن به ذلّت دهد ، از ما اهل بيت نيست .

۲ . رهايى از سختى و غم

تشويش ، نگرانى و اندوه ، از آسيب هاى خطرناك زندگى هستند كه بسيارى از مردم جهان ، از آنها رنج مى برند ؛ امّا تربيت شدگان مكتب اهل بيت عليهم السلام ـ كه همان مكتب اسلام ناب است ـ ، از اين گونه آسيب ها ، در امان اند .

به سخن ديگر ، ولايت اهل بيت عليهم السلام ، راه پيوند با ولايت خداوند متعال است و كسانى كه با ولايت خداوند متعال ، رابطه برقرار كنند ، در زندگى دنيوى و اُخروى آنان ، ترس و غم ، راه ندارد :

«أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لَا هُمْ يَحْزَنُونَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ كَانُواْ يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرَى فِى الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ فِى الْأَخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَـتِ اللَّهِ ذَ لِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ . [9] آگاه باشيد كه دوستان خدا ، نه بيمى بر آنهاست ، و نه اندوهگين مى شوند ؛ آنان كه ايمان آورده و پروا پيشه كرده اند . براى ايشان ، در زندگى اين جهان و در آن جهان ، مژدگانى است . براى سخنان خدا ، دگرگونى اى نيست . اين است رستگارى [و كاميابىِ] بزرگ» .

۳ . رهايى از دوزخ

از مهم ترين بركات ولايت اهل بيت عليهم السلام ، رهايى از دوزخ است . از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود :

وَاللّهِ لا يَمُوتُ عَبدٌ يُحِبُّ اللّهَ وَرسُولَهُ ويَتَوَلَّى الأئِمَّةَ عليهم السلام فَتَمَسُّهُ النّارُ . [10] به خدا سوگند ، هر بنده اى كه خدا و فرستاده اش را دوست داشته باشد و ولايت ائمّه عليهم السلام را پذيرفته باشد و از دنيا برود ، آتش [ دوزخ ] به او نمى رسد!

امّا كسانى كه با اهل بيت عليهم السلام و روش آنها در زندگى بيگانه اند ، بر لبه پرتگاه آسيب هاى گوناگون كه به دوزخ منتهى مى شود ، حركت مى كنند و هر لحظه ، ممكن است كه در دوزخ اعمال ناشايسته خود ، فرو بيفتند .

جمله «وَأَنقَذَنا مِن شَفا جُرُفِ الهَلَكاتِ وَ مِنَ النّارِ» ، اشاره به اين است كه پيروى از اهل بيت عليهم السلام ، همواره انسان را از خطرهايى كه زمينه ساز وارد شدن به آتش دوزخ است ، مصونيت مى بخشد .

در ادامه ، پس از نهايت ابراز ارادت و محبّت به خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، با تكرار جمله «بِأبى أنتُمْ و أمّى ...» ، به شمارِ ديگرى از بركات پيروى از اهل بيت عليهم السلام ، اشاره شده است .


[۱] «البلاء : الإنعام» (لسان العرب ، ج 14 ، ص 84) .

[۲] «غمرات : جمع غمرة و غمرة كلّ شى ء : مُنْهَمكَه و شِدَّتُه كغمرة الهمّ و الموت و نحوهما» (لسان العرب ، ج 5 ، ص 29) .

[۳] «أنقذه من فلان : نجّاه و خَلَّصَه» (لسان العرب ، ج 3 ، ص 516) .

[۴] «شَفا كلِّ شى ء : حده و حرفه» (العين ، ج 6 ، ص 288) .

[۵] «الجرف : ما أكل السَيْل مِن أسفَل شِقِّ الوادى و النَّهْر» (لسان العرب ، ج 9 ، ص 25) .

[۶] «واژه «بلاء» ، علاوه بر نعمت ، به معناى رنج ، آزمايش و امتحان نيز آمده است» (ر . ك : لسان العرب ، ج 14 ، ص 84) ؛ ولى در اين جا ، معناى نخست ، مناسب تر است .

[۷] شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 276 .

[۸] تحف العقول ، ص 58 .

[۹] سوره يونس ، آيه 62 ـ 64 .

[۱۰] . رجال النجاشى ، ج 1 ، ص 138 ، ش 79 .

  • بابی انتم ... کیف اصف...(از دقیقه 16) (دانلود)

  • بابی انتم ... کیف اصف...(از دقیقه 16) (دانلود)