425
مباني شناخت

حقايق هستى پيدا مى كند و هر شناخت جديد ، زمينه را براى حركت و تكامل بيشتر فراهم مى سازد . و توقف در اين راه موجب خاموش شدن چراغ بصيرت و گمراهى است . اين معنى در لسان روايات اسلامى بدين گونه مطرح شده است كه عمل موجب علم و معرفت است و علم و معرفت بدون عمل قابل دوام نيست .
جهاد به معناى به كارگيرى همه توان براى پيمودن راه تكامل ، يكى ديگر از شرايط روشنايى چراغ بصيرت و شناخت حقيقت است .
تقوا و زهد در تداوم خود نيازمند عمل و عمل نيازمند جهاد است .
شرط نهايى براى تداوم روشنايى چراغ بصيرت ، اخلاص است .
مقصود از اخلاص اين است كه حركت انسان در راه تكامل براى خدا باشد نه براى انگيزه هاى نفسانى .
تقوا ، زهد ، عمل و جهاد بدون اخلاص نمى توانند نقش خود را در تكامل انسان و شناخت حقايق هستى ايفا نمايند .
از نظر قرآن ، اگر انسان همه توان خود را در پيمودن راه تكامل براى خدا به كار گيرد ، خداوند شناخت هاى مورد نياز او را قطعا به او عنايت مى كند .
شناخت حقايق هستى مراتبى دارد كه شرط وصول به كمترين مرتبه آن اجتناب از موانع شناخت و شرط وصول به بالاترين درجات آن اخلاص است .
چكيده كلام در مورد شرايط شناخت در قرآن «ايمان مضاعف» و در حديث «عبوديت» و «تحصيل علم از راه به كارگيرى آن» است .
زنده شدن عقل ، مردن نفس و تهذيب اخلاق ، ويژگى هاى افرادى است كه با استضائه از نور وحى و امام ، چراغ بصيرت در كانون جانشان به نهايت درجه روشنى رسيده است و منازل سلوك را پيموده به اوج قلّه كمال رسيده اند .


مباني شناخت
424

خلاصه

انسان در صورتى مى تواند شرايط شناخت هاى عقلى و قلبى را به طور كامل تحصيل نمايد و برمبناى جهانبينى صحيح در مسير تكامل حركت كند كه از موانع شناخت اجتناب ورزد و داراى تقوا ، زهد ، عمل ، جهاد و اخلاص باشد .
قرآن كريم ، ظلم ، كفر ، اسراف و فسق را حجاب هاى ديده عقل و موانع افاضه انوار هدايت الهى مى داند و با صراحت اعلام مى كند كه افراد ظالم ، كافر ، فاسق ، مسرف و دروغگو نمى توانند از راهنمايى هاى خداوند بهره مند شوند .
تقوا از ريشه «وقايه» و در لغت به معناى تحفظ و پرواست .
تقوايى كه شرط روشنايى چراغ بصيرت است ، در نتيجه مقاومت مستمر در برابر هوس ها براى انسان حاصل مى شود و اين تقوا به معناى عادت به مقاومت در برابر هوس هاست .
تقوا چون سدى نيرومند جلو طغيان هوس ها را مى گيرد و مانع خاموش شدن چراغ بصيرت مى شود .
از ديدگاه قرآن ، تقوا دو نقش اساسى در شناخت ايفا مى كند : يكى آن كه موجب پيدايش نيروى تشخيص حق و باطل در انسان است ، ديگر اين كه شرط هدايت الهى است .
زهد ، در لغت ، ضد رغبت و به معناى بى ميلى است . و مقصود از آن در احاديث اسلامى ، بى ميلى نسبت به امورى است كه مانع شناخت و سد راه تكامل است .
تقوا و زهد از يك ريشه اند و انسان در اوج تقوا به زهد مى رسد .
تقوا موجب روشنايى چراغ بصيرت و در نتيجه شناخت حقايق عقلى ، و زهد موجب تقويت و تداوم روشنايى اين چراغ است .
هر قدمى كه انسان در راه تكامل برمى دارد ، شناخت بيشترى از اين راه و

  • نام منبع :
    مباني شناخت
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1388
    نوبت چاپ :
    دوم
تعداد بازدید : 438220
صفحه از 484
پرینت  ارسال به