امام صادق علیه السلام
إذا حَزَنكَ أمرٌ مِن سُلطانٍ أو غَيرِهِ فأكْثِرْ مِن قَولِ : «لا حَولَ و لا قُوّةَ إلاّ باللّهِ» ؛ فإنَّها مِفتاحُ الفَرَجِ ، و كَنزٌ مِن كُنوزِ الجَنّةِ .
هرگاه از سوى حاكمان، يا ديگران اندوهى به تو رسيد، ذِكر «لا حول و لا قوّة الاّ باللّه (هيچ قوّت و قدرتى مگر به اتّكاى خدا نيست)» را فراوان بگو؛ كه آن كليد گشايش است و گنجى از گنجهاى بهشت.
بحار الأنوار : ج۷۸ ص۲۰۱ ح۲۹
چکیده : اعتقاد به دوازده امام و جانشين براي پيامبر از شاخص ترين اعتقادات شيعيان شمرده مي شود. اين اعتقاد برگرفته از احاديث فراواني است که در منابع حديثي قرن چهارم و پنجم گردآوري شده است. برخي در پي ناکامي در دستيابي ...
نویسنده :
چکیده : برآورده شدن نيازهاي انسانها در اين عالم، بر اساس نظام اسباب و مسبّبي است. يکي از اين اسباب، دعا و توسّل است. توسّل موجب تقرّب نيز ميشود و در اصطلاح، استغاثه، طلب دعا و درخواست شفاعت از پيامبر صلي الله ...
چکیده : امروزه حديثپژوهي در غرب، به يك گرايش علمي در مراكز دانشگاهي تبديل شده و محقّقاني از غربيان را به پژوهش، تدريس و تاليف در اين موضوع، به خود علاقهمند ساخته است.۴ بررسي فراواني نوشتههاي نشر يافته مستشرقان در كتابها و ...
چکیده : ابهام در باره شخصيّت پيچيده مختار، حتي ميان دانشيان شيعه از زمان او تا به حال وجود داشته است. در مدح و ذمّ او اخبار و روايات مختلفي در متون روايي و رجالي وارد شده است. گروهي از علماي شيعه ...
چکیده :
چکیده : آن چه در مباحث انديشهاي (عقلي) براي پيشبرد بحث و دستيافتن به نتايجي استوار، نقش اساسي دارد، اصطلاحشناسي و درک صحيح مفهوم است. چه بسيارند، مشکلات و اختلافات علمي که ناشي از بيتوجهي به مفهوم حقيقي اصطلاحات است. زيارت، از مفاهيم ...
چکیده : بيشتر روايات سبب نزول اخبار آحادند که از طريق اهل سنت وارد شدهاند. طرز نگرش شخص به مقوله روايت، به طور عام و به خبر واحد، به طور خاص، در چگونگي تعامل او با روايات و اخبار سبب نزول مدخليت ...
چکیده : در خطبه ۲۲۸ نهج البلاغه تعبيرهاي ستايشگرانه و اوصاف مبالغه آميزي به کار رفته که به گمان بعضي در باره خليفه دوم بوده است. اين احتمال موجب گرديده که شماري از بزرگان شيعه و سني به نقد و بررسي اين ...
چکیده : بحث از خبر واحد و حجيت آن، يکي از مباحث مهم و اثر گذار در عرصههاي مختلف علوم ديني است. يکي از اين عرصهها حوزه تفسير قرآن است. صاحب نظران حوزه تفسير قرآن ديدگاههاي مختلفي در باره حجيت خبر واحد ...
چکیده : پژوهش حاضر بر آن است تا تاريخ حديث شيعه را در محدوده زمانی پنج قرن نخست هجری در بخشی از آسيای ميانه (ماوراء النهر) بررسی كند. برای اين منظور شاخصههای اساسی ـ كه به بررسی تاريخ حديث اين منطقه منجر ...
چکیده : شمارى از روايات اهل بيت عليهم السلام صفتهاي «رحمان» و رحيم» را از نظر معنا با هم يکسان دانستهاند. از سوي ديگر، فرقى ندارند، و شمارى ديگر، تصريح مىكنند كه صفت «رحمان»، به رحمت عام الهى و صفت «رحيم» به ...
چکیده : محمدتقي مجلسي (م۱۰۷۰ ق)، معروف به مجلسي اول، از جمله علماي دوره صفوي است که در کتاب خود، لوامع صاحبقراني ـ که ترجمه و شرح من لايحضره الفقيه صدوق (م ۳۸۱ ق) است، به شرح احاديث و مباحث فقه الحديث ...
چکیده : در متون اسلامي، بويژه متون عرفاني و فلسفي حديثي قدسي با اين عبارت يا شبيه آن به چشم مي خورد: «کنت کنزاً مخفيّاً فخلقت الخلق لکي اعرف» که به صورت گسترده و به مناسبتهاي گوناگون از جمله فلسفه آفرينش مورد ...
چکیده : جابر بن يزيد جعفي (حدود ۵۰ - ۱۲۸ق) از اصحاب نامدار و مورد وثوق امام باقر و امام صادق عليهما السلام و از دانشمندان بزرگ شيعه اماميه در نيمه دوم قرن اول و نيمه اول قرن دوم هجري است. با ...
چکیده : ابتدا احاديث مورد نظر از لحاظ سندي بررسي شده، سپس با ذکر ديدگاه موافقان و مخالفان، مضمون روايات به نقد کشيده شده و در پايان، با توجه به شواهد و قراين موجود و نيز ادله کلامي اثبات گرديده است که ...
چکیده : حديث در طول تاريخ، به دلايل فراوانی دچار آشفتگی هايی شده که راه فهم حقيقت راستين از اين منبع را مشوب نموده است. يکی از اين دلايل، تقيه و صدور حديث در شرايط تقيه است. براي شناسايی احاديث تقيه آميز ...
چکیده : روايات ابوالحسن علی بن محمد بن قُتيبه ـ که از محدّثان و متکلمان شيعی معاصر امام هادی و عسکری عليه السلام به شمار می آيد ـ در تهذيب الاحکام، الاستبصار، من لايحضره الفقيه و تأليفات گونه گون شيخ صدوق، وسائل ...
چکیده : وراثت قرآن و سنّتِ تبييني و تعليمي پيامبر صلي الله عليه و آله در قرآن شناسي، ساز وکاري عقلي و منطقي است که قرآن در آيات ۳۱-۳۳ سوره فاطر آن را به عنوان لازمه ضرورت خاتميتِ کتاب و نبوت تمهيد ...
چکیده : روايات اهل بيت عليهم السلام، پس از قرآن کريم، اساسی ترين محور در بسياری از عرصههای معرفتی است. از اين روست که اهتمام پژوهشگران، در گذر زمان به حديث گراييده است. امروزه شاهديم که انديشوران در استفاده و فهم برخی ...
چکیده : کتاب القرائات سياري از مهمترين مصادر روايات تحريف نماست و دانشيان شيعي در ضمن ديگر روايات، به نقد آن و نويسندهاش پرداختهاند. در پژوهش پيش رو، اين کتاب، به صورت مستقل، مورد توجه قرار گرفته است. روايات اين مجموعه به ...
چکیده : شرح منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة اثری مفصل و حجيم از ميرزا حبيب الله هاشمی خويی به شمار می رود. در اين نوشتار کوشيده شده، پس از ارائه خصوصيات و سبک کلی کتاب، روششناسی اين شرح با استفاده از ...
چکیده : مهمترين ابزارهاي پژوهش در علم رجال، آشنايي و شناخت منابع اين علم است. از نگاه محمدتقي شوشتري در قاموس الرجال منابع فن رجال در دو دسته «منابع مستقيم» و «منابع غير مستقيم» جاي ميگيرند. در اين نوشتار گونههاي منابع غير ...
چکیده : شناخت ويژگي هاي مخاطب مستقيم معصوم عليه السلام از مهمترين قرينه هاي فهم معناي صحيح حديث است. ويژگي هاي اعتقادي مخاطب از جمله: دين، مذهب، گرايشات اعتقادي، ميزان ايمان. ويژگي هاي علمي از جمله: ميزان دانش، قدرت فهم و درک، ...
چکیده : در احاديث متعددي بر ضرورت حمل بر صحت و به دست دادن بهترين تفسير از رفتار و گفتار ديگران تأکيد شده است. عالمان دين از اين احاديث اصل حمل بر صحت را استنتاج کرده و آن را، بيشتر، در عرصه ...
چکیده : فهرست نجّاشي و فهرست شيخ طوسي از گنجينههاي گرانبهايي است که اطّلاعات ذيقيمتي از اصول و مصنّفات شيعه و مکتوبات حديثي آنها در اختيار ما قرار ميدهد. روش رايج و متداول در ميان محدّثان در نقل از اينگونه متون، تنها ...
چکیده : منابع روايی که با تلاش فراوان حديث پژوهان دلسوز و فداکار شيعه به دست ما رسيده است، از سرمايههای عظيم معنوی، فرهنگی و دستمايه تربيت، اخلاق و سعادت دنيوی و اُخروی است. يکی از اين گنجينههای ارزشمند تحف العقول عن آل ...
چکیده : احاديثى كه قرآن را به عنوان معيار بازشناخت روايات سره از ناسره؛ اعم از موضوع يا ضعيف متنى معرفى كردهاند؛ به دو دسته تقسيم مىشوند: ۱. رواياتى كه به طور مطلق به ارجاع احاديث به قرآن تأكيد كرده است. از ...
چکیده : عبدالسّلام بن صالح مشهور به أباصلت هروي از راويان مشهور و ياران امام رضا عليه السلام است. زندگي وي، نوع نگرش و مذهب او در هالهاي از ابهام قرار دارد. همراهي او در خراسان با امام هشتم از او فردي ...
چکیده : قضيهي فدک از فرازهاي مهمّ تاريخي است که چند و چون آن همواره ميان علماي شيعه و اهل سنّت مورد اختلافنظر بوده و بحثهاي فراوان را به خود اختصاص داده است.يک عامل مهم در اختلافنظرها، ابهامها و تعارضهايي است که ...
چکیده : در اين نوشتار نويسنده، روشي نو را براي بيان معارف حديثي پيشنهاد کرده و از آن با عنوان «نکتهنگاري حديثي» ياد کرده است. جايگاه، ضرورت، ضوابط و فوايد اين نوع نگارش حديثي به عنوان روشي کارآمد و ضروري در روزگار ...
