خداى تعالى در ذيل آيه مىفرمايد: فَإذا لايُؤْتُونَ النّاسَ نَقيرا. از اين بيان نمىتوان استفاده كرد كه مراد از ملك، ملك مادّيّات است، چرا كه هر مقامى را مىتوان از ديگران منع كرد و حتّى در صورت غصب حق، آن را از صاحب حق نيز مىتوان منع كرد؛ لذا ممانعت از حقّ امر و نهى نيز معناى صحيحى از آيه خواهد بود. در نتيجه، به صِرف منع ملك از ديگران، نمىتوان گفت مراد از آن، ملك مادّيّات است.
به ادّعاى ايشان، از سياق آيات استفاده مىشود كه مراد از ملك عظيم ملك معنوى است. امّا براى اين مدّعا دليل نمىآورند.
5ـ 3ـ 4) نبوّت رشحهاى از ولايت است
آيتاللّه شيخ محمّد سند همچون علّامه طباطبايى، معتقد است كه ملك، مقامى بالاتر از نبوّت است و نبوّت از آن جدا مىشود. بر اساس نظر ايشان نبوّت رشحهاى از ولايت است. (21: ص 370) ۱
امّا پيشتر گفتيم اصل اينكه نبى بما هو نبى، داراى ملك و ولايت است، دليل ندارد و پذيرفتنى نيست تا گفته شود ولايت جنبه ملكوتى نبى است و نبوّت، حاصل فيضان ولايت اوست.
در بند 5ـ 2ـ 1، به تفصيل، عدم ارتباط مقام نبوّت و ملك عظيم بيان و اثبات شد كه نه در لغت و نه در آيات و روايات، هيچ دليلى وجود ندارد بر اينكه ملك و سلطنت جزئى از نبوّت يا خود نبوّت باشد؛ بلكه به تصريح آيات و روايات، مقام سلطنت و ملك غير از نبوّت و مقام امامت است.
علّامه طباطبايى براى اين مدّعا دليلى ارائه نكرده است؛ امّا آيتاللّه سند با استناد به علوم بىانتهاى ائمّه عليهم السلام در صدد اثبات ولايت بر هدايت و ارشاد قلوب براى ائمّه عليهم السلام است. (21: ص 370 ـ 371) فعلاً از اين مطلب چشم مىپوشيم كه آيا از علوم بىانتهاى ائمّه عليهم السلام مىتوان چنين نتيجه گرفت يا خير و اين نوع از ولايت را براى ائمّه عليهم السلام مىپذيريم ولى بايد گفت: براى تفسير ملك عظيم به اين نوع ولايت،
1.در بند ۵ـ ۳ـ ۱ اشاره شد كه علّامه طباطبايى نيز ملك را شامل نبوّت مىداند .