31. «فَبَعَثَ اللّهُ غُراباً يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوارِي سَوْأَةَ أَخِيهِ...»

روض الجنان: «فَبَعَثَ اللّهُ غُراباً...» چون قابيل به كار درماند، خداى تعالى دو كلاغ بفرستاد تا با يكديگر جنگ كردند و يكى ديگر را بكشت آنگه بيامد و به چنگال زمين بر رفت و او را در آن جا نهاد و خاك با سر او كرد... . ^۱
1052. علامه شعرانى: از آيه قرآن معلوم نمى‏گردد كلاغى كلاغ ديگر را كشت بلكه زمين را مى‏كند، گويى چيزى پنهان كرده را مى‏جست، و اين عادت كلاغ است. ^۲
روض الجنان: ... و گفته‏اند معنى بعث تحريض است و آغاليدن و گفته‏اند معنى تقييض است و چهانيدن و بحث و فحص يكى باشد و در مثل كالْباحِثِ بِظِلْفِهِ عَنْ حَتْفِهِ تا با او نمايد كه سوءت برادرش چگونه بازپوشد. ^۳
1053. علامه شعرانى: گويند جماعتى مى‏خواستند گوسفندى بكشند كارد نبود گوسفند به سم خود زمين را كاويد كاردى بيرون آمد و به آن او را كشتند و معنى مثل آن است كه به سم خود در جست‏وجوى مرگ خود شد. ^۴روض الجنان: ... و معنى آن است كه از شدت كارويل را مى‏بخوانند كه بياى كه وقت تو است. ^۵
1054. علامه شعرانى: از بس دشوارى و سختى بود ويل را دعوت كرد كه بيا وقت آمدن تو است. ^۶
روض الجنان: ... ضحّاك گفت از عبداللهِ عبّاس كه چون قابيل هابيل را بكشت درختانى كه در مكّه بود تيه برآورد و ميوه‏ها ترش شد و آب تلخ شد... . ^۷
1055. علامه شعرانى: [تيه:] و در لغات فارسى معنى مناسب براى الفاظى كه مانند آن بود در كتابت نيافتم و به احتمال قوى لغتى است در تيغ. ^۸
روض الجنان: ... قابيل آتش خانه بساخت و در او آتش برافروخت و آتش پرستيدن گرفت و اوّل كسى كه در زمين آتش پرستيد او بود و او چنان بود به خوف كه هر كه پيش او بگذشتى او را تير و كمان پيش نهاده بودى او از ترس خود تير به او انداختى تا روزى پسرى از آن او نابينا به او گذشت و پسرى از آن نابينا با او بود و نابينا نيز تير و كمان داشت پسر نابينا پدر را گفت قابيل نشسته است نابينا تير در كمان نهاد و بينداخت و قابيل را بكشت پس او را گفت يا پدر چه كردى؟ پدرت را كشتى طبانچه بر روى پسر زد و پسر را بكشت. ^۹
1056. علامه شعرانى: چنان‏كه گفتيم، قصص انبياى سلف غالبا به روايت متواتر يا قطعى به ما نرسيده، بلكه بيشتر از امام و پيغمبر نيز روايت نشده است، و ظاهرا ائمه دين عليهم‏السلام دانستنِ تفاصيلِ آن را براى مردم واجب ندانستند و مكرر نفرمودند تا به تواتر رسد و راويان هم به دانستن آن عنايتى ننمودند و علما از اصول عقايد نشمردند مگر اصول كلى مانند عصمت انبيا را. بنابراين، از نقل حكايات آنان عبرت مقصود
است نه اقرار به وقوع، و غيرِ آنچه از قرآن مستفاد مى‏گردد معتمد نيست. اما اينكه وسوسه و تسويلات شيطان موجب اختراع اين معاصى گشت شبهه‏اى نيست و بدعت زشت نهادن سببِ شركتِ بدعت‏گذار است با هر كسى كه بدان عمل كند. و اين به دليل عقل و حديث صحيح مؤكّد گرديده است. ^۱۰