72. «لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ...»

روض الجنان: «لَقَدْ كَفَرَ الَّذينَ قالُوا انَّ اللّهَ هُو المَسيحُ بنُ مَريَمَ» ؛ كافر شدند آنان كه گفتند: خداى معبود كه استحقاق عبادت دارد عيسى مريم است و بيان كرديم كه: «كُفر» جحود به دل باشد آن را كه واجب باشد كه به او اقرار دهند و از قبيل اعتقاد باشد و آن را به افعال جوارح هيچ تعلّق نيست. ^۱
1119. علامه شعرانى: مكرر در اين تفسير و كتب ديگر علما آمده است كه عمل به جوارح نه جزء ايمان است و نه جزء كفر. و مخالفت اهل حديث در اين معنى از جهت تدبّر نكردن ايشان است. ^۲

82 . «لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النّاسِ عَداوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا...»

روض الجنان: ... «وَ لَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً» و يابى نزديك‏ترينِ ايشان را به دوستى مر مؤمنان را آنان كه گفتند ترسايانيم، و مراد به ترسايان خصوص است نه عموم، براى آنكه ترسايان با مسلمانان كمتر از جهودان دشمنى نكنند. ^۳
1120. علامه شعرانى: و در آيه فرمود: «لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ»^۴ و فرمود: «لا يَأْلُونَكُمْ خَبالاً وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ»^۵ . و شايد كسى گويد: زيان نصارا بر مسلمانان بيش از يهود است. گوييم: اين براى قدرت آنان است و ضعف طوائف ديگر و اگر يهود يا مشركان آن قدرت داشتند كه نصارا دارند بيش از آنان در آزار مسلمانان مى‏كوشيدند، چنان‏كه مى‏بينيم در بسيارى از
بلاد مسلمانان كه خود نصارا متصدّى امر حكومتند بر مسلمانان آن اندازه سخت‏گيرى نيست كه ملاحده و بى‏دينان را بر حكومت مى‏گمارند، اگر چه اين ملاحده از نسل مسلمانان باشند. ^۶
روض الجنان: و در خبر است كه: مبشّرى ديگر آمد عند اين و بشارت داد به ولادت حسن على رسول عليه‏السلام آن را بشارتى ديگر شناخت و گفت: اَمْ بِولادَةِ شَبَّرْ... . ^۷
1121. علامه شعرانى: «شپر» به زبان عبرى به معنى نيكو است. ^۸
روض الجنان:... چون رسول عليه‏السلام با مدينه آمد و امّ حبيبه را با خانه آورد، خبر به ابوسفيان رسيد و او اسلام نياورده بود شادمانه شد به اين خبر و گفت: ذاكَ الفَحلُ لا يُقْرَعُ اَنْفُهُ، او آن فحل است كه او را باز نزنند*. پس از مدّتى نزديك نجاشى نامه‏اى نوشت به رسول عليه‏السلام و پسرش را ارهابن اصحمة بن الحر با شصت مرد از حبشه بفرستاد**... . ^۹
1122. علامه شعرانى: * عبارت مثلى است در فحل كريم كه او را نزنند. فحل لا يقدع أنفه أي لا يضرب. ^۱۰
1123. ** در بسيارى از كتب نام پدر أصحمه را أبحر نوشته‏اند. ^۱۱
روض الجنان: عروة بن الزّبير گفت: ترسايان انجيل ضايع كردند و آن را تغيير و تبديل كردند و ايشان پنج مرد بودند، چهار تغيير و تبديل كردند و آن: لوقاس و مرقوس و بلجيس و ميمنوس بود، و آنچه از ايشان بر حق بايستاد قسّيس نام بود. ^۱۲
1124. علامه شعرانى: دو كلمه اخير تصحيف «يوحنس» يعنى يوحنا و «متيوس» يعنى
متى است. ^۱۳