73. «فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذلِكَ يُحْيِ اللّهُ الْمَوْتى...»

روض الجنان: «فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها» ؛ گفتيم اكنون چون اين گاو بكشى بعضى از اين گاو كشته بر اين مرد كشته زنى.
مفسّران در آن بعض خلاف كردند. عبد اللهِ عباس گفت: آن استخوان بود كه به‏نزديك غُرضوف* باشد،... سعيد جبير گفت: دم غَزَه بود. ^۱ **
123. علامه شعرانى: * غضروف و غرضوف هر دو صحيح است و فارسى كركرانك. ^۲
124. ** دمغزه به فارسى بيخ دم است كه آن را به عربى عجب الذَنَب گويند. ^۳

76. «وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنّا...»

روض الجنان: حُلفاء. ^۴
125. علامه شعرانى: حلفاء جمع حليف، هم سوگند است. ^۵

68. «... قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا فارِضٌ وَ لا بِكْرٌ عَوانٌ بَيْنَ ذلِكَ...»

روض الجنان: و «عوان» نصف بود، نه جوان جوانِ و نه پيرِ پير، ميان هر دو. ^۱
119. علامه شعرانى: «عَوانٌ بَيْنَ ذلِكَ» ؛ يعنى گاو نه پير است و نه جوان بلكه عوان بين اين دو حالت است. ^۲

71. «قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَ لا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لا شِيَةَ فِيها قالُوا الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها...»

روض الجنان: ... جواب دادند ايشان را كه: اين گاوى مى‏بايد، «لا ذَلُولٌ» ؛ نه كار شكسته. ^۳
120. علامه شعرانى: امروز ما به جاى كار شكسته مى‏گوييم كار كشته، يعنى ماهر. ^۴
روض الجنان: «تُثِيرُ الْأَرْضَ» ، مِنْ أَثَرْتُ التُّرابَ باشد چون خاك باز شيارند. ^۵
121. علامه شعرانى: باز شيارند يعنى شيار كنند و خاك پراكنده سازند. ^۶
روض الجنان: ...گفتند: «الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ» ، اكنون حق آوردى، يعنى جمله صفات روشن كردى چنان‏كه اشتباه زايل شد. و اين دليل است بر آنكه ايشان مأمور بودند به كشتن گاوى موصوف به جمله اين صفات، كه چون صفات تمام بشنيدند و بدانستند، گفتند: «الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ» ، و اگر مراد از آن بودى كه گاوى بكشى، هر گاوى كه باشى به
اول كه شنيدند كه: «أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً...» ، گفتند: «الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها» . ^۷
122. علامه شعرانى: چنان‏كه گفتيم در روايت از طريق شيعه هم چنين وارد است و چون روايت واحد است مؤلّف چند جا برخلاف آن فرمود و خداوند لجاجت ندارد و به سؤالى كه سائل در آن معذور است او را عقاب نمى‏كند. ^۸