شرحي بر حديث «إنّ الغَضَبَ مِن الشّيطانِ» - صفحه 39

گاهى از اوقات منجر مى شود به خاموش نايره غضبيه و تمام شدن آن از اصل بلكه در همه اوقات نيز منجر مى شود به خاموش شدن و تمام شدن آن وليكن به فاصله قليلى از زمان، فليتأمّل. پس اين اشكال نيز بى وجه است و اينكه گفته شد معناى ظاهر اين فقره شريفه است.
و ممكن است كه مراد از اين فقره اين باشد كه هرگاه غضبناك شود يكى از شماها پس بايد توضّى كند به آب حلم و تحلّم.
و ممكن است كه مراد اين باشد كه هرگاه گرفتار شود يكى از شماها در دار دنيا به غضب الهى، پس بايد توضّى كند به آب رحمت و آمرزش و بخشش الهى.
و ممكن است نيز كه مراد اين باشد كه هرگاه غضبناك شود يكى از شماها و خشم گيرد بر غير به ناحق و در صدد بى رحمى و انتقام به ناحق خواستن بر آيد به سبب آتش عنصرى، پس مى بايد در فرونشاندن وى توضى كند به آب عنصرى .
و هرگاه به سبب آتش طبيعت ناريه موجود در اجسام صاحبان روح و حيات غضبناك شود يكى از شماها و يا خشم گيرد بر غير به ناحق، پس مى بايد در فرونشاندن توضّى كند به آب طبيعت مائيه موجود در خود وى.
و هرگاه به سبب آتش طينت ناريه غضبناك شود يكى از شماها و يا خشم گيرد بر غير به ناحق و در صدد بى رحمى و انتقام به ناحق خواستن برآيد، پس بايد در فرونشاندن آن توضّى كند به آب طينت مائيه موجود در خود وى.
و هرگاه به سبب آتش عصيان و نافرمانى خداوند عالم غضبناك شود يكى از شماهاو يا خشم گيرد بر غير به ناحق و در صدد بى رحمى و انتقام كشيدن به ناحق برآيد. پس بايد در فرونشاندن اين آتش توضّى كند به آب طاعت و عبادت الهى و يا به آب مغفرت و آمرزش الهى و اسباب آنها از توبه و انابه و پناه بردن به ذات پاك وى.
و هرگاه به سبب آتش جهل و نادانى غضبناك شود يكى از شماها و يا خشم گيرد بر غير به ناحق و در صدد بى رحمى و انتقام خواستن به ناحق برآيد، پس مى بايد در فرونشاندن اين آتش توضّى كند به آب علم و معرفت و دانش.
و هرگاه به سبب آتش قوّه شهويه و نفس امّاره غضبناك شود و يا خشم گيرد بر غير به ناحق، پس بايد در فرونشاندن اين آتش توضى كند به آبِ قوّه عاقله و نفس لوّامه.

صفحه از 40