شاخت مشخص شود. در نتيجه، مشخص مى شود كه برخى ادعاهاى شاخت حقيقت ندارند. در ارزيابى او نيز گاهى اشتباهاتى رسوخ كرده است. با اين حال، اين واقعيت را هم نمى توان انكار كرد كه ابعاد اين مقاله نيز محصول تلاش علمى بسيار ارزشمندى است كه قدرت و هوش علمى شاخت آن را به وجود آورده است.

«مطالعه اى درباره حديث من تشبه بقوم فهو منهم » نوشته ميرزا توقپينار ^۱

ابوداوود نقل كرده كه پيامبر فرمود: هر كس به قومى شباهت داشته باشد، از آنان است. اما او حديث را ناكامل و خارج از متن نقل كرده است. اين حركت باعث شده كه حديث سوء تفسير شود. به موجب گفته وى، شخص مسلم كه به جامعه اسلامى تعلق دارد، به لحاظ تشابه به ساير جوامع، بايد به همان جوامع تعلق مى داشت. هدف اين بررسى شكل دادن متن و مفهوم اين حديث است. براى نتيجه گيرى، متن حديث در منابع مختلف حديث و راويان آن مورد بررسى و كاوش قرار گرفته اند.

«قواعد اساسى آموزشى در زمينه محيط زيست در سايه سنّت» ^۲ نوشته يونس مسيت ^۳

آموزش در زمينه محيط زيست مى تواند راهكار بلندمدتى براى رفع مشكل آلودگى هوا به عنوان تراژدى انسان باشد. لازم است انسان را موجود زنده اى بدانيم كه از محيط كاملاً مراقبت به عمل مى آورد، او را وادار سازيم صدماتى را كه وارد آورده است جبران سازد؛ نسبت به محيط حساس باشد، از آن مطلع باشد و در نهايت، نگرش پسنديده اى نسبت به آن داشته باشد. بديهى است كه آموزه هاى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله درباره آموزش محيط زيست را مى توان به خوبى مورد توجه دوباره قرار داد. با اين حال، او با كلام و عمل خود توانست مسلمانان را نسبت به محيط هاى زيست حساس نمايد و برقرارى ارتباط با محيط را به آنان بياموزد.