مبانی و روش‌های اعتبارسنجی آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای؛ بر پایه تقریرات درس خارج طهارت یا نجاست خمر

نشریه : علوم حدیث

نویسنده : پديدآورنده : سیدمحمدحسین میرشاه ولایتی
پديدآورنده : مجتبی پورموسی

چکیده :

اعتبارسنجی حدیث از مسائل بنیادین در استنباط فقهی و فهم میراث روایی امامیه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی و روش‌های اعتبارسنجی احادیث در اندیشه آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای سامان یافته است. مسئله اصلی آن است که ایشان در ارزیابی روایت، بر چه معیارهایی تکیه می‌کند و نسبت میان منبع گزارش‌گر، راویان و متون حدیثی را چگونه می‌سنجد. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه دقیق تقریرات درس خارج طهارت خمر گردآوری شده و تحلیل آن‌ها با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد مبنای محوری در این دستگاه فکری، وثوق عقلایی به صدور است؛ بدین معنا که اعتبار حدیث نه بر پایه اتصال سند و وثاقت یکایک راویان، بلکه بر اساس مجموعه‌ای از قرائن وثوق‌زا و وثوق‌زدا ارزیابی می‌شود. در این چارچوب، منهج رجالی، فهرستی و مشایخی به‌صورت تلفیقی به کار می‌رود و شهرت کتاب، اصالت منبع، جایگاه مؤلف، تلقی اصحاب و ساختار تألیف از مهم‌ترین قرائن اعتبار به شمار می‌آیند. در مقابل، تفرد، جهالت راوی، فساد مذهب، تضعیف رجالی و ناسازگاری مضمون با عنوان کتاب از عوامل تضعیف‌کننده وثوق‌اند. برآیند پژوهش آن است که در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، اعتبار حدیث حاصل ارزیابی مجموعی و عقلایی شواهد است.