فصوص سليمانيه - صفحه 267

و به جهت انتظام قواعد تصرّف و تدبير بدنى و استحكام ضوابط عدل و سياسات مدنى ، اوّلاً به افاضه عقل كه مفتاح خزاين نقود معرفت و درايت است مورد تفضّل و امتنان ساخت ، تا به معونت و دستيارى آن ميزان مستقيم تميز خير از شرّ و نفع از ضرّ و حسن از قبح و عدل از ظلم و صلاح از فساد و صواب از خطا نموده ، از بوادى مظلمه حيرت و گمراهى ، به وادى ايمنِ خبْرَت و آگاهى شتابد . و ثانياً به اقامت شرع كه مصباح سنا افروز وادى دعوت و هدايت است ، مشمول عنايت بى كران گردانيد ، تا به دلالت و راهنمايى آن ، برهان قويم ايمان را از كفر ، و طاعت را از عصيان و ثواب را از عقاب و رشاد را از ضلال و حلال را از حرام و حقّ را از باطل شناخته ، از حضيض رذايل و نقايص خُلقى و فعلى به اوج فضايل و كمالات علمى و عملى راه يابد .
و به مقتضاى «وَلَوْلاَ دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْأَرْضُ»۱ ملوك عالى مقدار و سلاطين والا تبار را بر اورنگ سطوت و اقتدار ، تمكّن و استقرار داده ، لواى سعادت انتهاى آن زمره شريفه ، به طراز «السّلطانُ الْعادلُ ظِلُّ اللّه » ۲ مطرّز ساخت كه به فروغ نيّرين عقل و شرع راه يافته ، حريم حق جويى و خداشناسى گرديده ، همّت بر اِعلاى معالم قسط و دادخواهى و امضاى مراسم حدود و نواميس الهى گمارند ؛ تا بدين وسيله جليله در اقطاع و اصقاع ۳ بسيطه جادّه عدل و انتصاف مسلوك ، و شيوه جور و اعتساف ۴ متروك ، و شمل تمدّن و تعاون مجموع ، و حَبل تباغُض و تعادى مقطوع ، و بُنود ۵ فروض و سنن منصوب ، و جُنود بِدَع و فتَن مغلوب ، و صوارم اوامر

1.سوره بقره، آيه ۲۵۱: «اگر خداوند دفع نمى فرمود شرّ برخى را به وسيله برخى ديگر ، همانا زمين را فساد فرا مى گرفت».

2.خبر به صورت مرسل از نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است، يعنى : «پادشاه عادل در روى زمين سايه (و نماينده) خداوند است». إرشاد القلوب، ج۱، ص۱۷۳.

3.«اَصقاع» ، جمع «صُقْع» در لغت به معناى ناحيه و منطقه اى از زمين و يا خانه آمده است. ر.ك: لسان العرب ، ج۸ ، ص۲۰۳ (صقع).

4.«اعتساف» به معناى تمايل و يا حركت به سمت گمراهى و باطل و طريق غير هدايت و حقّ است . ر.ك: العين ، ج۱ ، ص۳۳۹ ؛ لسان العرب ، ج۸ ، ص۲۰۳ (عسف).

5.«بُنود» جمع «بَند» در لغت عرب به معناى عَلَم و يا پرچم برافراشته آمده است. ر.ك: العين ، ج۸ ، ص۵۲ ؛ لسان العرب ، ج۳ ، ص۹۷ (بند).

صفحه از 288