كرد، و نه خصومت و عداوتِ فرعون براىِ مصلحتِ وقت اظهار كرد، و جواب از آن نرمتر داد كه خواجه از صادق حكايت كرده است بهدروغ. چه، گفت: «فَعَلْتُها إذًا وَ أنا مِنَ الضّالّينَ»،۱ «كردم چنين و من از جمله گمراهانم». و - نعوذ باللَّه - اگر صادق، مانندِ اين گفته بودى كه خواجه انتقالى مدبر به دست افزار ۲ كردى. پس اگر روا باشد كه موسىِ عمران، كليم سبحان، با معجز و كتاب و شريعت و درجه نبوّت و منزلتِ رسالت با فرعون طاغى و كافر در حالتِ غضب او مانندِ اين سخن گويد و نبوّتِ او را نقصانى نباشد، روا باشد كه صادق - عليه السلام - با شخصى كه اندهزار فاطمى را در ديوار گرفته باشد، و با امامى چون بوحنيفه روا دارد چُنان معامله بىمجامله كردن، سخنى نرم گويد به وجه مصلحت. پس اگر آنجا تهديد و تشديدْ دلالت بود بر حقّىِ فرعون، و نرمى و مجامله دلالت بود بر بطلانِ دعوىِ موسى، اينجا نيز تهديد و وعيدْ دلالت باشد بر حقّىِ بوجعفر، و نرمى و سخنِ ساكن و جواب برين وجه، دلالت باشد بر بطلانِ جعفر. و درين فصل اين قدر كفايت ۳است عاقل مُنْصِفْ ۴ را. و الحمدُ للَّه ربِّ العالمين.
[ 130 ]
[ اشاره به سيره سياسى امام كاظم(ع) و شهادت آن حضرت توسط هارون الرشيد ]
آنگه گفته است:
و موسىِ كاظم همچنين با هارون الرّشيد عهدها بست و سوگندها خورد برين وجه.
اما جواب آن است كه خواجه بعد از چهارصد سال بازمىنمايد ۵ در تصنيف، نيكوعهدىِ امامان خويش. آرى؛ اگر حسنِ على با معاويه به عهد وفا كرد، معاويه او را
1.ذيل آيه ۲۰ سوره مباركه شعراء.
2.در آنندراج گفته: «دستافزار، به تقديم زاى معجمه بر راى مهمله، آلتى كه كار دست بدان كنند و پاافزار كفش را گويند». و مراد در اينجا آن است كه آن را دستآويز اعتراض و بهانه بازخواست و وسيله حمله كردن قرار مىداد و نقل مجالس مىكرد.
3.صفحه «۳۳۹» چاپ قديم
4.ع: «مصنف» (به تقديم صاد بر نون و صيغه اسم فاعل از تصنيف).
5.يعنى نشان مىدهد و معرّفى مىكند.