بردند و بنشستند. ۱ امّا اوّل اظهارِ حقّى و نَصِّىِ او كردند به دليل و حجّت. خواجه پندارد كه اين كارى كوچك است و مذهبى نو، و به گفتِ مُشتى خوارج و نواصب و مبتدع و ضالّ ۲ حق باطل شود. بحمد اللَّه نه علىِّ مرتضى مداهنه و تقيّه كرد و نه عبّاس و نه اصحابِ اميرالمؤمنين.
أوّلاً بر نَصِّىِ على، اوّل ۳ دليلى و گواهى عقلِ عاقلان است كه عاقل داند كه زمانه با ثبوتِ تكليف و جواز خطاى مكلّفان روا نباشد كه از إمامى خالى باشد.
دوم، حجّتِ قرآن است كه آياتِ قرآن بر نصّىِ على - عليه السلام - منزل است.
سيوم، اخبار مصطفى است كه بيان كرده شد.
چهارم، اجماعِ شيعه مُحِقّه است و درين كتاب همه دلايل شرح نتوان داد و انكارِ علىِّ مرتضى ظاهر است بر امامتِ آن جماعت به خلافِ آن كه ناصبى احمق گويد.
أوّلاً در آن خطبه معروف، ۴ اوّل اين كلمه مىگويد: «أما وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمّصَها ابْنُ أبي قُحافَةَ وَ إنّهُ لَيَعْلَمُ أنَّ مَحَلّي مِنْها مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحى»؛ يعنى أبوبكر پيراهنِ خلافت در پوشيد و او داند كه من آسياىِ خلافت را قطبم.
۵چون نوبت به عمر رسيد مىگويد: «فَيا عَجَباً بَيْنا هُوَ يَسْتَقيلُها في حَياتِهِ إذْ عَقَدَها لآخَرَ بَعْدَ وَفاتِهِ». اى عجبا از ميانِ آن كه در حالتِ زندگانى قيله ۶ مىكند
1.اين واقعه در منابع با اختلاف در لفظ و معنا آمده است، و بعضى از منابع تنها به ذكر بعضى از فقرات حديث اكتفا نمودهاند، و بعض ديگر هم تمام واقعه را ذكر كردهاند منتهى با اختلاف در لفظ كه در اينجا به تعدادى از آنها اشاره مىشود: الخصال، ص ۴۶۱ الى ۴۶۵؛ الاحتجاج، ج ۱، ص ۹۷ الى ۱۰۴؛ اليقين، ابن طاووس، ص ۳۲۴ إلى ۳۴۲. براى تحقيق در پيرامون اين حديث، رجوع شود به تعليقه ۲۱۸.
2.د: «و ضال» را ندارد.
3.«اوّل» در نسخ صريحاً با واو است؛ وگرنه «ادلّ دليلى» مىتوانستيم بخوانيم.
4.مراد خطبه شقشقيه است كه در كتاب شريف نهج البلاغه مذكور و درباره آن ردّ و قبول و نقض و ابرام از طرفين سنى و شيعى به عمل آمده است و مسئله مشهور و در غالب كتب مذكور است و براى اشاره اجمالى به آن، رجوع شود به تعليقه ۲۱۹.
5.صفحه «۶۱۰» چاپ قديم
6.در مصباح المنير گفته: «أقاله اللَّه عثرته: إذا رفعه من سقوطه، و منه الإقالة في البيع لأنّها رفع العقد. و قاله قيلا، من باب باع لغة، و استقاله البيع فأقاله». و از اينجا است كه در آنندراج ضمن معانى «قيل» (به فتح قاف و سكون ياء) گفته: «و برانداختن بيع (تا آن كه گفته:) و قيلة بالتاء مثله».