را بدين جهت، تالى عيد فطر و عيد اَضحى به شمار مىآرند و اين سه عيد را به ضميمه روز جمعه - كه عيد متّفقٌ عليه ديگر براى همه مسلمانان است - اعياد اَربعه مىگويند و علما و دانشمندانشان اين مطلب را در كتب خود به تفصيلِ تمام ذكر كرده، بلكه كتابهاى خاصّ بسيارى در اين خصوص تأليف و تصنيف كرده و حقّانيّت مدّعاى خود را كالنور في شاهق الطّور، بل كالشَّمس في وسط السماء، روشن و آفتابى نمودهاند، به طورى كه براى اَحدى از خوانندگانِ خبير و دانندگانِ بصير و صاحبدلان حقيقتشناس و روشن ضميرانِ تقوا لباس - كه به صفت نصفت و انصاف، اتّصاف داشته باشند و چنانكه شايد و بايد، تأمّل و تدبّر كنند - جاى شكّ و شبهت و مجالِ ترديد و ريبت، باقى نخواهد ماند.
و از جمله كتب مؤلّفه در اين موضوع، جلدَيْن غديرِ عبقات الأنوار است كه از تصانيف حامل لواء الشيعة و حافظ ناموس الشريعة امير حامد حسين هندى - قَدَّسَ اللَّه روحَه و نَوَّر ضريحَه - است. و همچنين دوره كتاب شريف الغدير كه تأليف عالم متتبّع شيخ عبدالحسين امينى - قَدَّسَ اللَّه تُربَتَه - است؛ و بحمد اللَّه، هر دو كتاب، در دسترس علاقهمندان هست.
تعليقه 79
پِسْت خوردن و ناى زدن، به هم راست نيايد
عبارت مذكور، مَثَلى مشهور است كه در كتب آن زمان، بسيار به آن تمثّل مىشده است. اگرچه در كتب معروف كه در باب مَثَل، تأليف شده است، ذكرى از آن به ميان نيامده است، ليكن چنانكه گفتيم، در كتب مؤلّفه در آن زمان، شواهد صدق مدّعا و استعمال آن به صورت مَثَل ديده مىشود. اينك به ذكر چند مورد كه در نظر است مىپردازيم:
قوامى رازى گفته است در ترجيع بندى (ص 10 ديوان مطبوع او):
«ابرويى پُرْ ز خشم؛ عشق مبازدهنى پر ز پِسْت؛ ناى مزن»
انورى گفته است (ص 202 ديوان او، چاپ تبريز):
«داغدارى بسرين بر، نتوانى شد حُرپِسْت دارى به دهان بر، نتوانى زد ناى»
خاقانى گفته (ص 238 چاپ عبدالرّسولى؛ و ص 103 ج 1، چاپ بمبئى):
«اشك چشمم در دهان افتد گهِ افطار از آنكجز كه آب گرم پِستى نگذرد از ناىِ من»
در معارف بهاء الدّين محمّد والدِ جلال الدّين محمّد مولوى (ص 341 نسخه چاپى، به تصحيح بديع الزمان فروزانفر) آمده است:
«هم پِسْت خورى مها و هم ناى زنىنيكو نبود دو دم به يك جاى زنى»
مرحوم مجتبى مينوى از مجموعه فارسى و عربى كشكولوارى نسخه بريتش ميوزيوم، مورّخ 11-807 به نشان 7825 Abb، ورق 65a = 56، مَثَل مذكور را چنين نقل كرده است:
«نيكو نبود دو دم به يك جاى زنىهم پِسْت خورى بُتا و هم ناى زنى»