مرحوم شيخ(ره) ذيل روايت مى نويسد:
عبارت «و قد رُخّص فيه للرجال»، مربوط به حال ضرورت است نه اختيار.
8. حمل بر انكار نه اخبار
برخى از روايات ظاهراً افاده اخبار مى نمايد، در صورتى كه واقع امر بر خلاف ظاهر است؛ چرا كه مقصود، چيزى جز انكار و اظهار تعجب نيست . دلالت چنين رواياتى بر انكار نسبت به مخاطبانْ واضح است؛ زيرا حالات ظاهرى امام (ع) مثل حركت دست، ابرو و قراين مقالى ديگر، به دريافت واقعيت مدد مى رساند؛ اما نسبت به ديگران كه مخاطب كلام معصوم (ع) نبوده و غالباً حتى قراين مقالى در دسترس آنان نيست، درك واقع، قدرى مشكل مى نمايد.
مرحوم شيخ در موارد معدودى كه به اين قبيل روايات برخورد نموده، خاطر نشان ساخته و حتى براى اين حمل، دليل نيز آورده است.
به اين روايت توجه فرماييد:
۰.يعقوب بن يقطين قال:سألت أبا الحسن (ع) عن الرجل يُمذى وهو فىّ الصلوة من شهوة أو من غير شهوة، فقال: «المذى منه الوضوء!». ۱
مرحوم شيخ ،كلام معصوم (ع) را حمل بر تعجب و انكار كرده است:
قوله: «المذى منه الوضوء»، محمول على التعجب منه لا الإخبار، فكأنّه من شهرته و ظهوره فى ترك الوضوء مِنه، قال: «هذا شى ء يتوضأ منه!». ۲
* * در كتاب صيد و ذبايح، راوى از امام (ع) در مورد صيد پرستو و خوردن آن سؤال مى كند.
امام مى فرمايد:
۰.هو مما يؤكل. ۳
1.همان، ج ۱، ص ۲۲، ۳۵ .
2.همان.
3.همان، ج ۹، ص ۶۳، ح ۳۸ .
