4. فقه و احكام عملى
فقه و شرعيات، بخش گسترده آيين دينى يك مسلمان را تشكيل مى دهد و فقيهان بر اساس پاره اى اصول و قواعد و يا نصوص موجود در كتاب ، سنّت و اثر، به بحث در باره آنچه عمل به آن براى يك مؤمن ، لازم است و يا ممكن است لازم باشد، به بحث و گفتگو مى پردازند. كلينى هم بنا به واقعيت فقه، بخش بزرگى از كتاب خود را به روايات فقهى اختصاص داده، كه از طهارت تا حدود ، ديات ، قضا و نذور را در بر مى گيرند و پنج مجلّد از هشت مجلّد الكافى را شامل مى شوند . در اين بخش ، مهم ترين امتيازها و تفاوت هاى فقه مكتب اهل بيت عليهم السلام با فقه رايج ، گردآورى شده است . ۱
كلينى در كتابش، هر چند بسيار اندك و ناچيز ، به اجتهاد و رأى پرداخته است ؛ امّا نمى توان اين واقعيت را انكار كرد كه در واقع ، وى چارچوب كلان فقه شيعى را بنياد گذاشته است. البته نبايد اين واقعيت را هم ناديده انگاشت كه نخستين متكلّم برجسته شيعى، شيخ مفيد و هم زمان با او سيّد مرتضى ، و فقيه بنيادگذار و مؤسّس ، شيخ طوسى، در شكل گيرى دستگاه كلامى و فقهى شيعه كه پس از كلينى آمدند، نقش بى بديلى را ايفا كردند.
1.از جمله نجاسات، و نواقض وضو (همان ، ج۳، ص ۳۵ ـ ۳۸ ؛ المغنى، ج۱، ص ۱۶۸ ـ ۱۸۸)، قرائت نماز، اوقات شرعى، تكتّف، عمره تمتّع، متعه (الكافى، ج ۸، ص ۱۵۱) و طلاق .
