۰.اصل: «وَقَالَ : «وَالرّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَا أُولُوا الْألْبَابِ»۱ ».
شرح: مراد به الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ، ائمّه معصومين است، چنانچه مى آيد در «كِتَابُ الْحُجَّة» در «بَابُ أَنَّ الرَّاسِخِينَ فِي الْعِلْمِ هُمُ الْأئِمَّةُ عليهم السلام ».
معنى رسوخ در علم، فتوا و قضا در مسائل است، بى اختلافى كه ناشى از حكم از روى اجتهاد و ظن مى شود، چنانچه بيان مى شود در «كِتَابُ الْحُجَّة» در حديث اوّلِ «بَابٌ فِي شَأْنِ إنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ تَفْسيِرهَا» در شرح «فَإِنْ قَالُوا: مَنِ الرَّاسِخُون فِي الْعِلْم؟ فَقُلْ: مَنْ لا يَخْتلِفُ في عِلْمِهِ». و ظاهر حديث دومِ «بَابُ أنَّ الرَّاسِخِينَ فِي الْعِلْمِ هُمُ الْأئِمَّةُ عليهم السلام » اين است كه ايمان اين جا، به معنى ايمن كردن شيعه از خطا در تأويل متشابه قرآن باشد و اين، موافق است با آنچه مى آيد در «كِتَابُ التَّوْحِيدِ» در حديث آخرِ باب بيست و سوم، و در «كِتَابُ الْحُجَّة» در حديث دهمِ «[بَابُ ]مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عليهماالسلام» و مى تواند بود كه به معنى گرديدن باشد.
ضمير بِهِ راجع به «تَأْوِيلَه» ۲ است، يا راجع به «مَا تَشَابَهَ» ۳ است، چنانچه مى آيد در «كِتَابُ الدُّعَاءِ» در باب پنجاه و هشتم كه «بَابُ الدُّعَاء عِنْدَ قَرَاءَةِ الْقُرآنِ» است كه: «وَإيمَاناً بِمُتَشَابِهه». و مى تواند بود كه راجع به مضمون «وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَا اللّه ُ»۴ باشد؛ و حاصل همه يكى است.
يعنى: و گفت در سوره آل عمران ـ بعد از آنچه گذشت در شرح «و حَظَرَ عَلى غَيْرِهِمْ» در خطبه ـ كه: و ثابت قدمان در دانش مى گويند كه: ايمن كرديم تابعان خود را به تأويل متشابهِ قرآن؛ به اين معنى كه به برهان، معلوم تابعان ما شد كه خطا در تأويل متشابهِ قرآن نكرديم، يا مراد، اين است كه: گرويديم به اين كه علم به تأويل متشابهِ قرآن در وقت نزول آن نمى دارد، مگر اللّه تعالى.
بيانِ اين، آن كه: هر چه مى گوييم در تأويل متشابه، به تعمّق فكر ما نيست، از جانب صاحب كلِّ اختيار ماست براى بيان متشابهات، چنانچه گفته در سوره قيامت: «فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْءَانَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ»۵ و به خاطر خود، قرار نمى دهد فرق، ميان تأويلاتِ پيشوايان اهل زيغ ۶ و تأويلات راسخان در علم را كسى، مگر صاحبان مغزها كه سلمان و ابوذر و مقداد و امثال ايشان باشند، از اهل قلوب سليمه و افهام مستقيمه.
1.آل عمران (۳): ۷.
2.اشاره به كلماتى از آيه ۷ آل عمران است كه قبل از «وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْم...» واقع شده است.
3.اشاره به كلماتى از آيه ۷ آل عمران است كه قبل از «وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْم...» واقع شده است.
4.اشاره به كلماتى از آيه ۷ آل عمران است كه قبل از «وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْم...» واقع شده است.
5.قيامت (۷۵): ۱۸ و ۱۹.
6.زيغ: انحراف از راه راست، ميل از حق به باطل.
