محققيـن در ادب پارسـى وتصّـوف ايـن ابيـات مثنـوى را اشاره به حديـث مشهـور سفينه 1 گرفته اند 2 و به همراه ساير سخنان ارادت آميز مولوى نسبت به حضرت على عليه السلام حتى آن را نشانه تشيّع وى نيز دانسته اند 3 در صورتى كه عبارت صحيح درحديث مشهور سفينه، لفط عترت يا اهل بيت است كه در روايت مولوى به صورت اصحاب رسول آمده است.
هرچند برخى شارحان مثنوى سعى كرده اند به گونه اى اين صورت را از روايت را موافق نظر شيعه نيز نشان دهند 4 ، لفظ به كار رفته در هرحال ، «ماواصحاب» است. كه اگر مطابق عقيده اهل سنت و تعبيرى كه از صحابه دارند، در نظر بگيريم، ديگر نمى تواند مؤيّد نظر شيعه هم در اين زمينه باشد. 5 در هرحال آن چه اهميت دارد، بهره بردارى مولوى از حديثى با اين شهرت ـ كه جزو معدود احاديث متواتر شمرده شده ـ درجهت تبيين آراء صوفيه در باب «تمسك سالك به ولاى شيخ طريق» است. مولوى در ادامه ابيات فوق، (پس از اشاره به حديث سفينه) چنين مى گويد:
چون كه با شيخى،تو دور از زشتى اىروز و شب سيارى و در كشتى اى
در پناه جان جان بخشى توىكشتى اندر خفته اى، ره مى روى
مَسكُل از پيغمبر ايّام خويشتكيه كم كن بر فن و برگام خويش
1.ـ قال رسول الله (ص): «مثل اهل بيتى كسفينة نوح مَن ركبها نجى و من تخلّف منها غرق»
2.ـ سجادى، مقدمه اى بر مبانى عرفان و تصوف، ص ۱۰۱ ؛ فروزانفر، احاديث مثنوى، ص ۱۱۱
3.ـ ازجمله استاد همايى در مولوى نامه، ج ۱، ص ۵۱
4.ـ رك: زرين كوب، سرّنى، ج ۱، ص ۴۱۵ و ۴۱۶
5.ـ پيروان مكتب خلفا كسى را صحابى مى شناسند كه رسول خدا (ص) را ديده در حالى كه به او ايمان آورده باشد ؛ اگر چه اين ديدار بسيار كوتاه و حتى ساعتى در روز باشد. براساس چنين برداشتى، همه كسانى كه با پيغمبر هم زمان بوده واو را ديده باشند، صحابى هستند. پيروان اين مكتب همه اصحاب را عادل مى دانند و خود راملزم مى دانند كه بر صحّت روايات اصحاب سرِ تسليم فرود آورندو مقررّات و معالم دين اسلام را از ايشان بگيرند و به آن عمل كنند. (عسكرى، ويژگى ها وديدگاه هاى دو مكتب در اسلام، ج ۱، ص ۱۶۱ و ۱۶۲)
