گزاره‏ هاى دينى در مثنوى - صفحه 70

گرچه شيرى، چون روى ره بى دليل؟خويش بين و در ضلالّى و ذليل
هين، مپر الاّ كه با پرهاى شيختا ببينى عون و لشكرهاى شيخ
يك زمانى موج لطفش بال تستآتش قهرش دمى حمّال توست
قهر او را ضدّ لطفش كم شِمراتحّاد هر دو بين اندر اثر
مغز را خالى كن از افكار يارتا كه ريحان يابد از گلزار يار
استاد همايى درباره تعميمى كه مولوى در فحواى اين حديـث مـى دهد، مـى گوينـد: « ]هر چند مطابق اصل حديث مشهور سفينه]، دوستى اهل بيت عصمت و تشبث به ذيل محبت و ولايت ايشان، همچون توسل و راه يافتن به كشتى نوح، سرمايه نجات دنيا و آخرت مى باشد ؛ امّا اين خاصيت كه در اهل بيت طهارت عليهم السلام بيان شده، به اعتقاد مولوى مابين همه برگزيدگان الهى ـ خواه از طبقه انبياو اصحاب و ياران خاص ايشان، خواه اوليا و مشايخ راستين ـ تعميم دارد. چراكه به قول اصوليان، ملاك ومناط حكم، به عقيده او در همه يكى است. و نيز معروف استكه اثبات شى، نفى ماعدا نمى كند. پس اين گروه همگى در نجات بشر از طوفان سهمگين اوهام وتخيلات آشفته و تهاجم آلام و رنج ها ومنازعات درونى، به منزله همان سفينه نوح مى باشند، كه هر كه در آن كشتى در آمد و بر نشست، نجات يافت و هر كه تخلّف كرد، غرق شد و به هلاكت رسيد.

اين چنين فرمود آن شاه رُسلكه منم كشتى در اين درياى كل
ياكسى كه در بصيرت هاى منشد خليفه راستين بر جاى من 1
نمونه ديگر، آن است كه نيز بنابرآن چه مولوى در دفتر ششم مى آورد، پيامبر صلى الله عليه و آله وسلمفرموده است كه مؤمن همچون سازى است كه وقتى شكمش خالى باشد، ناله سر مى دهد و وقتى كه درون ساز پر شود، نوازنده آن، ساز را رها مى كند وديگر با آن نمى نوازد. او مى خواهد بگويد مؤمن نيز مانند ساز است: همان طور كه ساز در دست مطرب بى اختيار است، سالكِ طريقت نيز بايد خود را به مضراب هاى جلاليه و جماليه

1.ـ همايى، مولوى نامه، ج۲، ص ۶۲۴

صفحه از 77