«هدايت آنها به عهده تو نيست بلكه خداست كه هر كس را بخواهد هدايت مىكند.»
«مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللّهُ لَـهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ»
۱
«آن را كه خدا برايش نورى قرار نداده، هيچ نورى براى او نيست.»
البتّه متعلَّق هدايت در آيات شريفه ذكر نشده و هدايت به طور مطلق بر عهدهى خدا قرار داده شده است. ولى روشن است كه منظور از هدايت مذكور، هدايتى است كه وظيفه و تكليف و حكمى به دنبال داشته باشد. بديهى است كه در رأس چنين هدايتى، معرفت خداوند سبحان قرار دارد و به نظر نمىرسد كه بدون معرفت او هيچ عبوديت و تعبّد و تكليفى مولوى در كار بوده باشد.
با حصول معرفت خداوند سبحان است كه عقل به وجوب شكر و قدردانى از او و اطاعت و تسليم در برابر او حكم مىكند و استكبار و عصيان و سركشى در مقابل فرامين او را نادرست مىداند. پس تا وقتى معرفت او تحقّق نيابد، هيچ بندهاى در برابر او بندگى نخواهد كرد. در اين صورت، نه عصيان و سركشى معنا دارد، نه طاعت و بندگى. با تحقق معرفت خداوند و توجه به مقام شامخ اوست كه مولويت، عبوديت، اطاعت، تسليم و تصديق از يك سو، و استكبار، عصيان، سركشى، انكار از سوى ديگر ـ و به طور كلى ايمان و كفرـ معنا مىيابد و حقوق اشخاص نسبت به هم آشكار مىشود؛ زيرا وقتى مولاى حقيقى شناخته شد، مقرّبان به او در بندگى و ايمان و تقوا بر ديگران تقدّم و اولويت مىيابند و استكبار در مقابل آنان نيز استكبار در برابر خداوند به شمار مىآيد.
از سويى معرفت خداوند سبحان و رسيدن به او، جز از ناحيهى او براى احدى امكانپذير نيست. هيچيك از قواى ادراكى بشرـ چنانكه خواهد آمدـ توان رسيدن به خداى واقعى و حقيقى را ندارند. حتّى پيامبران و اولياى الهىـ و در رأس آنها پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله وسلمو اوصياى بزرگوار ايشان عليهم السلام ـ از رساندن بندگان به خالق خويش، بدون معرّفى او عاجز و ناتواناند. پس خداوند سبحان در آيات شريفه به وضوح بيان مىكند كه معرفت او و هدايت به سوى او بر عهدهى خود