مىشوند، ولى نتيجهى اين توجّه و تنبّه كفر و شرك و ايمان نيست. البتّه اين نكته را با توجّه به آيه «كانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً» و روايات وارد شده در تفسير آن و نيز با توجّه به آيهى «ما كُنّا مُعَذِّبِـينَ حَتّى نَبْعَثَ رَسُولاً»۱ مىتوان يافت.
پس شرك و كفرى كه در آيات بأساء و ضرّاء بعد از بيرون آمدن از گرفتارى ذكر شده است، شرك و كفر ابتدايى نيست بلكه برگشتن به شرك سابق مىباشد.
3ـ 3) امر دربارهى آيهى شريفهى «وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُـهُمْ كَسَرابٍ بِقِـيعَةٍ...» هم از اين قرار است. مَثَلى كه در آن آيه زده شده، مربوط به كفّار و مشركين است. يعنى كسى در صحراى خشك و خالى، گرفتار تشنگى شديد مىشود و سراب را آب مىپندارد و به دنبال آن راه مىافتد. اما وقتى به آن مىرسد، مىبيند كه خيال آب بوده است نه آب واقعى. در اثر شدّت تشنگى و قطع اميد، به خداى حىّ قادر مطلق متوجّه مى گردد و خداوند سبحان هم او را به مجازات اعمالش مى رساند و همهى اعمالش را به طور كامل محاسبه مىكند.
پس خداوند سبحان در اين آيهى شريفه، در حقيقت، به دنياپرستى كفّار و مشركان مَثَل مىزند؛ يعنى آنان كه به دنيا دل بسته و با حرص و ولع به دنبال آن به راه افتادهاند، دنيا براى آنان هيچ فايدهاى ندارد؛ بلكه چون سرابى است آبنما كه تشنگان را به دنبال خود مىكشد و پس از آنكه اجل تمام گشت و عمر به پايان رسيد، تازه متوجّه مىشوند كه دست خالىاند. آنجاست كه خداى خويش را مىيابند و چون هيچ خيرى از آنان سر نزده، خداوند سبحان هم آنان را به مجازات اعمالشان مىرساند.
منابع:
1. قرآن كريم.
2. ابنمنظور، لسان العرب، تصحيح امين محمّد عبدالوهّاب و محمّد صادق العبيدى، دار احياء التراث العربى، بيروت، 1416 ه. ق.