دوره جامع آشنایی روشمند با نهجالبلاغه، از ۲ اسفند ماه ۱۴۰۴ در ۲۰ جلسه با حضور اساتید برجسته حوزه و دانشگاه، به صورت حضوری و مجازی توسط آکادمی بینالمللی حکمت برگزار شد.
گواهی پایان دوره، به صورت مشترک با آکادمی بینالمللی حکمت و مرکز مطالعات میراث علوی و پژوهشگاه قرآن و حدیث، اعطا گردید.
مراسم افتتاحیه سلسله جلسات «نهجالبلاغه پژوهی» با حضور پژوهشگران و علاقهمندان به کلام امیرالمؤمنین (ع) و با سخنرانی محقق برجسته، حضرت آیتالله رضا استادی برگزار شد. ایشان در این جلسه که با هدف تبیین مبانی پژوهش در نهجالبلاغه تدارک دیده شده بود، به بررسی ابعاد مختلف شخصیت گردآورندهی این کتاب شریف و همچنین نقد و بررسی مهمترین شروح نگاشته شده بر آن پرداختند. (شایان ذکر است در دقایق ابتدایی این نشست، استاد استادی گزارشی از فعالیتها و تألیفات پیشین خود پیرامون نهجالبلاغه ارائه فرمودند).
اثبات جایگاه فقهی و تفسیری سید رضی
آیتالله استادی در بخش اول سخنان خود، به اصلاح یک تصور اشتباه تاریخی درباره شخصیت شریف رضی پرداختند. ایشان بیان کردند که برخلاف تصور عموم که سید رضی را تنها یک شاعر و ادیب میدانند، ایشان یک فقیه برجسته و یک مفسر بزرگ قرآن بودهاند. استاد استادی با اشاره به اساتید فقهی سید رضی، فتاوای ایشان و همچنین تألیف تفسیر عظیم و دهجلدی قرآن کریم توسط وی، بر جامعیت علمی گردآورنده نهجالبلاغه تأکید کردند.
اصالت نهجالبلاغه و پاسخ به شبهات سندی
بخش دیگری از این نشست به بررسی اصالت کتاب نهجالبلاغه اختصاص داشت. استاد استادی با استناد به شواهد تاریخی، شبهات مطرح شده توسط برخی مغرضان مبنی بر عدم استناد این کتاب به سید رضی را رد کردند و به وجود نسخههای دستنویس به خط خود سید رضی تا چندین قرن پس از وفات ایشان (که مورد رویت بزرگانی چون ابن ابیالحدید قرار گرفته بود) اشاره نمودند. ایشان همچنین در پاسخ به شبهه «مرسل بودن» (عدم ذکر سلسله اسناد) روایات نهجالبلاغه، توضیح دادند که سید رضی به دلیل رویکرد ادبی خود اسناد را حذف کرده است، اما علمای بعدی با نگارش مستدرکات، اسناد تمامی این خطبهها و نامهها را استخراج کردهاند.
نقد شروح مشهور نهجالبلاغه
آیتالله استادی در ادامه به بررسی دو شرح مشهور اهل سنت بر نهجالبلاغه پرداختند. ایشان ضمن تقدیر از زحمات «شیخ محمد عبده» در معرفی نهجالبلاغه به جهان عرب، نقدهای جدی به روش وی وارد کرده و بیان داشتند که عبده هرجا کلام امیرالمؤمنین (ع) با عقاید اهل سنت سازگار نبوده، آن را تغییر داده یا ساختگی خوانده است. استاد همچنین در خصوص شرح ۲۰ جلدی «ابن ابیالحدید معتزلی»، این اثر را از لحاظ ادبی و تاریخی بسیار غنی اما از نظر کلامی و عقیدتی دارای انحرافات و تعصبات شدید دانستند که نیازمند مطالعه نقادانه است.
عظمت کلام امیرالمؤمنین (ع)
در این نشست، با استناد به کلمات بزرگانی چون ملاصدرا، تأکید شد که کلام حضرت علی (ع) در نهجالبلاغه، در اوج فصاحت و بلاغت بوده و یک پله پایینتر از کلام خالق و بالاتر از کلام مخلوق است. همچنین در حاشیه این بحث، از خلق اثری بینظیر با عنوان «شاهنامه نهجالبلاغه» (ترجمه منظوم کتاب در ۶۰ هزار بیت) یاد شد.
عناوین بخشهای فیلم
۰۰:۳۳ مقدمه و اشاره به مقالات پیشین استاد
۰۲:۲۷ بررسی و اثبات جایگاه فقهی سید رضی (ره)
۰۷:۱۶ بررسی جایگاه تفسیری سید رضی (ره)
۱۰:۴۲ پاسخ به شبهات و تردیدها پیرامون
استناد تألیف نهجالبلاغه به سید رضی (ره)
۱۲:۲۱ بررسی تاریخی وجود نسخه اصلی نهجالبلاغه در قرون اولیه
۱۶:۳۸ بررسی تاریخی وجود نسخه اصلی نهجالبلاغه در قرون اولیه
۱۹:۳۸ عظمت کلام امیرالمؤمنین (ع) در نهجالبلاغه از نگاه بزرگان
۲۴:۴۵ تجلیل از خادمان برجسته نهجالبلاغه
۲۹:۲۲ پاسخ به شبهه «مرسل بودن» نهج البلاغه
۳۶:۴۷ نگاهی به کتاب شرح نهج البلاغه شیخ محمد عبده
