امام علی علیه السلام
ـ في صِفَةِ أهلِ الدُّنيا ـ: قَد خَرَقَتِ الشَّهَواتُ عَقلَهُ، و أماتَتِ الدُّنيا قَلبَهُ... لا يَنزَجِرُ مِن اللّهِ بزاجِرٍ و لا يَتَّعِظُ مِنهُ بواعِظٍ.
ـ در وصف دنيا پرست ـفرمود : شهوتها عقل او را متلاشى كرده و دنيا دلش را ميرانده است.... نه نهى و بازداشتهاى خدا او را باز مىدارد و نه اندرزهايش او را سود مىدهد.
نهج البلاغة : الخطبة 109.
چکیده : این نوشتار، به ترتیب زمانی، به ارزیابی شیوه نگارش هر یک از مؤلفان کتب اربعه در کتاب المزار موجود در این کتابها میپردازد. در مطالعه تطبیقی روشهای هر یک از مؤلفان کتب اربعه در «کتاب المزار» خویش به شباهتها و ...
نویسنده :
چکیده : یکی از دعاهای مشهور در ماه رجب دعایی با مطلع «یا من أرجوه لکل خیر» است که شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان، متن و دستور خواندن آن را از اقبال الأعمال سید بن طاووس نقل کرده است. حالات امام ...
چکیده : از ویژگی بارز احادیث شیعه انتقال مکتوب آنها است. از این رو یکی از روشهای اعتبارسنجی نزد قدما، بررسی منابع حدیثی بوده است. شناخت روشهای موجود در این نوع از اعتبارسنجی، نیازمند بررسی عملکرد قدما است. در این نوشتار با ...
چکیده : الگوگیری از افعال پیامبر(ص) همیشه هموار نیست و گاه بهرهگیری از افعال ایشان به دلیل محدودیتهای تاریخی با دشواری همراه است. در چنین شرایطی، باید اقتضائات عصر جدید را در نظر گرفت و رفتارهای پیامبر(ص) را متناسب با فرهنگ زمانه ...
چکیده : فرودست شمردن زنان، نادیده گرفتن تواناییهای آنان و ناکارآمد دانستن مدیریت زنان، یکی از جریانات قابل مشاهده در تاریخ جوامع، از جمله جوامع مسلمان است. مطالعه موردی این پژوهش روایت «لن یفلح قوم اسندوا امرهم الی امراه» است. بررسی آرای ...
چکیده : علمای امامیه برای ارزیابی روایات از دو اصطلاح صحیح و ضعیف استفاده میکردند و بر اساس قراین - که یکی از آن قراین سند حدیث بود - به صحت و یا ضعف حدیثی حکم میکردند. تا اینکه نظریه تربیع احادیث ...
چکیده : از دیرباز، مناقشاتی درباره شخصیت سلیم و نیز صحت و اعتبار کتاب سلیم بن قیس در منابع شیعی وجود داشته است. موافقان اعتبار کتاب سلیم، بدون توجه به مشکلات محتوایی این کتاب، و نیز وضعیت نسخههایِ خطی مشوش کتاب سلیم، ...
چکیده :
چکیده : جهان اسلام همواره پایبند به اصولی است که رعایت آنها لازمۀ اقتدار و بقای جامعه اسلامی است. سیاستمدران و اندیشمندان، این اصول را همواره در مکتب اهل بیت علیهم السلام جستجو میکنند. در این میان اندیشه و آموزههای امام علی ...
چکیده : در جوامع روایی، مجموعهای از احادیث وجود دارند که بر اساس آنها، آب، قلم، عقل، نور پیامبر اکرم(ص)، ارواح ائمه:، مشیت الهی و حروف معجم به عنوان مخلوق اول معرفیشدهاند که سبب تعارض ظاهری این اخبار است. در میان حدیثپژوهان ...
چکیده : اصطلاح «دهدوازده» در متون حدیثی، با عنوان روشی در معامله شناخته میشود. این اصطلاح به دلیل فاصله زمانی و ناآگاهی مترجم از ابعاد گفتمان متن، اغلب بدون هیچ تغییر یا توضیحی در متون ترجمه وارد شده و این عدم توجه ...
چکیده : ملاکهایی که مفسران برای دلالتیابی آیات بر میگزینند در هر دوره متفاوت بوده است. در برخی از ادوار تاریخ تفسیر، روایت، تنها ملاک یا مهمترین ملاک مقبول بوده و در برخی از دورهها بافت کلام، بر روایت ترجیح یافته است. ...
چکیده : نسبت سنجی بین خطبه شقشقیه وکلیت میراث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امیرمؤمنان علیه السلام، سنت فرهنگی اسلام را در قالب معرفت سیاسی امامت و ولایت پدیدار میسازد. این داوری از آن رو اهمیت مییابد که "خطبه ...
چکیده : مسأله اصلی پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل «رَجفَة الشام» قبل از ظهور است. در صحنه تحولات فتنه شام قبل از ظهور، دو واژه «رَجفَة» و «خَسف» به عنوان نشانههای کلیدی و سرنوشتساز در حوادث قبل از تسلط سفیانی (اولین نشانه ...
چکیده : خداوند سبحان جهان را آفرید و انسان را بر اساس اهداف خلقت در زمین سکنی گزید تا به اهداف عالیه خلقت که همانا رهسپار شدن به سوی خالق خویش از طریق فطرت و کسب معرفت دست یابد. برای تحقق این ...
چکیده : «تصحیف» و «إدراج» از نمونههای اضطراب حدیث و موجب آسیب فهم متن در روایات است. «تصحیف» به معنای تغییر یافتن بخشی از حدیث به کلمه یا عبارت دیگر و «ادراج» به معنای آمیختن کلام راوی با سخنان معصوم(ع) است. این ...
چکیده : یکی از کاربردیترین مفاهیم در نهج البلاغه مفهوم علم خداوند است. یکی از روشهای کشف معنی علم خدا ، توجه به مفاهیم همنشین است که نقشی تعیین کننده و تکمیل کننده، در مقصود حضرت علیj در ارتباط با مفهوم علم ...
چکیده : پدیده غلو و تسامح در نقل از غالیان و افراد متهم به غلو به عنوان یکی از عواملی که اعتبار احادیث شیعی را تهدید میکند، مطرح شده است. صالح بن سهل از جمله راویان احادیثِ شیعه است که از سوی ...
چکیده : از ظاهر اقوال امام علی علیه السلام، نگرشی منفی نسبت به زنان در برخی اذهان شکل گرفته که با بررسی سیره در کنار اقوال، به دست میآید، زن در اندیشه امام علیه السلام برگرفته از نگاه قرآنی بوده و از ...
چکیده : منظورشناسی به مطالعه منظور پارهگفتارهایی میپردازد که میان پیامرسان و پیامگیر رد و بدل میشود. بر اساس این دانش هر پارهگفتار میتواند در بافتهای مختلف حامل نقشهای متفاوتی باشد. مایکل هلیدی (1973م) از نظریهپردازان این عرصه، نقشهای معنایی - منظوری ...
چکیده : واژهها همواره در بافت کاربردی خود، با یکدیگر ترکیب شده و عبارتهای مختلفی میسازند؛ این ترکیب و ارتباط، در هیچ زبانی، تصادفی و بدون قاعده نیست و روابط معناداری میان واحدهای هر زبان حاکم است. در نهجالبلاغه نیز، هر واژه ...
چکیده : قاعده زرینِ اخلاقی، از جمله قواعدی است که در میان همه ادیان - به ویژه ادیانِ ابراهیمی - حضور دارد. این قاعده، به شکلگیریِ گونهای از ارتباطات و تعاملات بین پیروانِ ادیان مختلف و حتی بینِ افرادِ مختلفی که در ...
چکیده : کلام خدا و معصومین علیهم السلام دارای پیوستگی و دقت نظرِ قابل دریافت است. عدم فهم صحیح مراد خداوند و معصومین علیهم السلام منجر به کج فهمی و انحرافات گوناگونی مانند اخلاقی و عقیدتی میشود، البته قرآن و معصومین علیهم ...
چکیده : بهترین کتاب در دشتستان حدیث شیعه، کتاب الکافی است که به قلم محمد بن یعقوب کلینی سامان یافته است. ازآنرو که قلب در اسناد، پدیدهای نامیمون است ضروری مینماید که حجم آن در این کتاب، قراین بازشناسی و تأثیر هریک ...
چکیده : تقیه یکی از راهبردهای زیستی مذهب امامیه در مقابل عامه، برای حفظ و استمرار مذهب بوده است. یکی از ابزارهای اعمال تقیه بیان مجموعه احکام و دستورات اعتقادی در قالب احادیثی مشابه با نظرات و آراء اهل سنت است. تا ...
چکیده : نظریه ریختشناسی پراپ، الگویی کارآمد در تحلیل داستانها محسوب میشود که در پی کشف نظام حاکم بر ساختار زبانِ حکایات است. این الگو بر آن است تا ثابت کند قصهها با وجود اختلافها از ساختاری واحد تبعیت میکنند. فولکلورشناسان الگوی ...
چکیده : حدیث در حوزۀ علوم اسلامی کمتر بهعنوان یک فرایند دیده شده است. از مقولۀ روش بودن، از خانوادۀ تاریخ بودن، ساختار مشخص داشتن و قصد ماندگاری از ارکان مهم این فرایند میراثی در اسلام است. طبقهبندی از مباحث اصلی فلسفه ...
چکیده : قرآنکریم کتاب اصلاح و هدایت است که با طراحی و نقل مؤلفههای فرهنگی، فرهنگ زمانه را از پیرایههای جاهلانه اصلاح نموده و به چالش کشیده است. هماهنگی و شباهتهای قرآن با برخی از مؤلفههای فرهنگ زمانه مستمسک ناقد قرآن گشته ...
چکیده : امام علی (ع)، سرآمد مفسران و نسبت به دیگر صحابه، پیشتاز در تفسیر آیات قرآن هستند. روایات بسیاری از ایشان در تفسیر قرآن بهدست ما رسیده است. ازجمله این روایات، حدیثی است که در تبیین مقاصد حروف مقطعه نقل شده ...
چکیده : دستهای از روایات، پذیرش توبه حضرت آدم (ع) را نتیجه توسل او به حضرت محمد و آل او (ع) دانستهاند. روایتی منسوب به پیامبر اکرم (ص) در دو مصدر زیدی کوفی از توسل آدم (ع) به اهلبیت با عنوان «پنجتن» ...
