پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
تَيَقَّظُوا بِالعِبَرِ، و تأهَّبُوا لِلسَّفَرِ، و تَقَنَّعُوا بِاليَسيرِ، و تأهَّبُوا لِلمَسيرِ .
با عبرتها بيدار شويد و براى سفر آماده گرديد و به اندك قناعت ورزيد و براى حركت حاضر باشيد.
تنبيه الخواطر : ج۲ ص۱۲۰
چکیده : یکی از مسائل اساسی در حوزه انسانشناسی که بهنوبۀ خود آزمونی در نشاندادن برتریهای یک مکتب فلسفی ـ اجتماعی بر سایر مکاتب و اندیشههای رقیب است، تبیین ماهیت «کرامت انسان» و خاستگاه، اهمیت و دستاوردهای انسانی، دینی، اخلاقی، حقوقی، اجتماعی ...
نویسنده :
چکیده : سرگذشت حسینبن موسی الکاظم، برادر امام هشتم (علیه السلام) همچون بسیاری از امامزادگان تا حدودی مبهم است. یکی از زوایای تاریک حیات وی مکان دفن اوست که اقوال متعددی درباره آن وجود دارد. او بنا به گزارش مشهور، در شهر ...
چکیده : در این پژوهش بهمنظور تدوین راهبردهای احیای جاده ولایت با هدف توسعه فرهنگ زیارت، نقاط قوّت و ضعف و فرصتها و تهدیدهای مسیر تاریخی هجرت امامرضا (علیه السلام)، حد فاصل نیشابور تا رباط طرق مشهد، شناسایی شده است. جامعه آماری ...
چکیده : در منابع فریقین احادیثی مشهور به «مَن بلغ» ذکر شده است؛ مضمون این احادیث آن است که «اگر حدیثی به کسی رسید و محتوای آن مترتب شدن ثوابی بر یک عمل بود و آن شخص به طلب ثواب، عمل را ...
چکیده : «عُلو مضمون» اصطلاحی ناظر به محتوای حدیث و بیانگر شرافت و برتری آن نسبت به دیگر احادیث است؛ وجود برخی ابهامات و تفاوت برداشت محققان از تعریف و مصداق این اصطلاح حدیثی، موجب گردیده تا آنچنان که باید کارآمدیهای آن شناخته ...
چکیده : حضرت علی علیه السلام ربع قرن پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله در پی قتل عثمان و اقبال گسترده مردم به خلافت رسیدند و با پذیرش حکومت، به اصلاحات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پرداختند؛ هدف ایشان؛ ...
چکیده : نزدیک به 15 سَده از صدور نخستین احادیث میگذرد. در این بازه زمانی، معصومان علیهم السلام، اصحاب ایشان و محدّثانی بسیار، برای حفظ و نشر این میراث گرانسنگ، همّت گماردهاند. با این حال، آگاهی شایستهای از زوایای این تلاشها وجود ...
چکیده : یکی از راههای رایج در فهم متون مقدّس، بهرهگیری از لغتنامه است. آنچه لغتنامهها برای مخاطبان روشن میکنند، معنای ریشه، مشتقّات و کاربریهاست. چیزی که لغتنامهها متکفّل آن نیستند، تبیین مراد جدّی متکلّم است؛ به همین دلیل از مصطلحاتی چون ...
چکیده : خداوند، هستی را برای انسان و انسان را برای بندگی آفریده و راه رسیدن به خود را برای او گشوده است. عبادت، تنها راه رسیدن به خداوند است. عابد، با عبادت به معبود نزدیک شده و کامل میشود. خداوند، مقصود، ...
چکیده : نگاشتۀ علمی - اختصاصی یکی از انواع سهگانه نوشتارهای علمی است. شناخت این نوع از نگاشته و شباهتها و تفاوتهای آن نسبت به دو گونه دیگر، راه را برای متنوّعنگاری و بهرهگیری بهتر از فرصت باز میکند. نوشتارهای علمی - ...
چکیده : مکتب حدیثی قم یکی از بزرگترین مکتبهای حدیثی شیعه است. دیدگاههای این مکتب و رفتارهای آن تأثیر بسیاری بر دیدگاه و رفتار محدّثان دیگر داشته است. یکی از رفتارهای ویژه که در دورهای از اوج مکتب قم رخ داد، اخراج ...
چکیده : روزۀ عاشورا از آیین های معمول اهل سنت است؛ وانگهی، روایت ها در بارۀ خاستگاه و احکامش متهافت به نظر میرسند. فقیهان عامه با تلاش برای جمع میان روایات خویش در این باره، سرانجام به استحباب این آیین حکم کردهاند. ...
چکیده : یکی از شیوه های کاربسته در قرآن کریم برای شیواگویی، روگردانی از ادبیات و سبک گفتار روزمرّه است. روزمرّه نبودن کلام، یکی از شیوههایی است که گاه ادیبان با کاربرد آن به کلام خود گیرایی میبخشند؛ و به آن آشنایی ...
چکیده : کیفیت نزول آیات سورهها را میتوان از جهات گوناگون، از جمله این که آیا میان نزول آیات هر سوره، آیاتی از سورههای دیگر فاصله انداخته است یا نه، بررسی کرد. گروهی اعتقاد دارند که آیات سورهها بهصورت آشفته و بدون ...
چکیده : خداوند در قرآن کریم علاوه بر استخدام صیغۀ امر، مجموعهای از ساختارهای خبری را نیز برای بیان مطلوب خویش بهکار گرفته است. دانشیان اصول فقه بهطور جدی از این ساختارها بحث نکردهاند و بیش از همه به معنا و دلالت ...
چکیده : قرآن کریم معجزه جاویدان خداوند و زیباترین سخن است. گزینش و چینش واژه ها، هماهنگی معانی و استواری نظم از جمله عوامل این زیبایی ها می باشد که رکن آشکار اعجاز نیز به شمار آمده است. مطالعه این جنبه زیباشناختی ...
چکیده : هدف مقالۀ حاضر یک بررسی تطبیقی دربارۀ حوادث پیش از طوفان نوح (ع) میان تورات و متون دینی یهودی از یک سو، و قرآن مجید و متون دینی اسلامی از سوی دیگر است. در ابتدای داستان نوح در تورات سخن ...
چکیده : مطابق برخی روایات اهل بیت (ع) نزول سوره مبارک «الم نشرح» و به ویژۀ آیۀ ماقبل پایانی آن که می فرماید: «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» به واقعۀ غدیر و جریان نصب حضرت علی (ع) به امامت امت اسلامی مربوط بوده، تقدیر ...
چکیده : در نهج البلاغه مردم به تعقل دعوت شده اند و نقشها و کارکردهایی برای عقل ترسیم شده است، اما این موارد به صراحت بیان نشده و در فحوای کلام امام علی(ع) قرار دارند. کارکردهای عقل در نهجالبلاغه بر دو نوع ...
چکیده : یکی از مسائل مربوط به اعجاز قرآن کریم، تقسیم معجزات به عقلی و حسی است. اما این تقسیم چگونه به وجود آمد و مقصود دانشمندان مسلمان از عقل در این تقسیم، عقل چه کسانی است؟ در پژوهش حاضر با بررسی ...
چکیده : امروزه یکی از ارکان اصلی تغنّی و زیباخوانی قرآن که مورد توجه جدی قاریان و مخاطبان ایشان است، به کارگیری قوانین تجویدی در کنار دیگر مؤلفه های مؤثر مانند «صوت و لحن» و رعایت «وقف و وصل» در تلاوت قرآن ...
چکیده : در نهجالبلاغه الفاظ و تعبیرهایی به کار رفته است که معانی متأخر کلامی ـ فلسفی دارد و با شرایط تاریخی قرن اول هجری همخوان نیست. برخی مؤلفان این ناهمخوانی را نپذیرفتهاند و معتقدند که امام علی(ع) واضع این الفاظ و ...
چکیده : بر پایۀ فلسفه مند بودن احکام شرعی، هدف از وضع و جعل شرایع و قوانین الهی، هموار ساختن مسیر رشد و کمال انسانهاست. از دیدگاه قرآن و اهلبیت علیهم السلام، جهاد نیز به عنوان یکی از احکام اصلی دین و ...
چکیده : عالمان پیشینی شیعه، مجموعهای از دلایل و قرائن را در اعتبارسنجی حدیث، مؤثّر میدانستند. آنها پس از استخراج روایت، برای یافتن این قرائن، به تخریج حدیث، همّت گماشته و آنگاه به اخراج آن اقدام میکردند. استخراج روایات و اخراج آنها ...
چکیده : سیر تحوّل هنر قرآنآرایی و ترجمه تا دورۀ سلجوقیان، روند طبیعی خود را طی کرد. این روند در عصر سلجوقیان از نظر کمّی و کیفی شتاب مضاعفی یافت، بهطوریکه هم اکنون فقط در گنجینۀ مصاحف آستان قدس رضوی تعداد 1084 ...
چکیده : تسلیم در برابر معارف بیان شده توسط پیشوایان دینی، موضوعی است که بسیاری از روایات شیعی بر آن تأکید کرده اند. این روایات، بر تسلیم محض و فرمانبرداری کامل در برابر اوامر و نواهی معصومان(ع) دلالت دارند. نظر به محوریت ...
چکیده : دعا راه نیایش با خدا و یکی از قالبهای ارائۀ معارف است. این معارف به دلیل فراوانی، ژرفبودن و داشتن موضوعات انبوه، میتواند بهعنوان دانشی مستقل ارائه شده و یا زیربنای شکلگیری و گسترش دانشهای دیگر، باشد. گام نخست برای ...
چکیده : تولید علم به جای توزیع علم، در گرو تعیین مرزهای دانش در موضوع مورد پژوهش است. در زمینۀ روایات تفسیری نیز ابتدا باید وضعیت تفاسیر از لحاظ میزان اقناع مخاطب و فراوانی روایاتِ استقصاء شده، بررسی شود. پژوهش حاضر پس ...
چکیده : آیة اولیالامر (نساء: 59)، از مهمترین ادله مشروعیت اطاعت در حوزه مرجعیت دینی و سیاسی در قرآن است که به مسئله اجتماعی یعنی رهبری امت اسلامی و اطاعت مطلق همه مسلمانان از آنان اختصاص دارد. مفسران و دانشمندان فریقین در ...
چکیده : فطرت، یکی از مباحث دیرین و مهم انسانشناختی است که معانی گوناگونی در علوم منطق، فلسفه، کلام، عرفان و همچنین معارف وحیانی دارد و از منظر هر یک از این علوم، ابعاد متفاوتی را شامل میگردد. مقاله پیش رو، مسأله ...
