پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
تَيَقَّظُوا بِالعِبَرِ، و تأهَّبُوا لِلسَّفَرِ، و تَقَنَّعُوا بِاليَسيرِ، و تأهَّبُوا لِلمَسيرِ .
با عبرتها بيدار شويد و براى سفر آماده گرديد و به اندك قناعت ورزيد و براى حركت حاضر باشيد.
تنبيه الخواطر : ج۲ ص۱۲۰
چکیده : کارکرد موثر روش "گفتمان کاوی تاریخی" در حوزه ی مطالعات دینی و به طور خاص در حوزه ی تفسیر قرآن، ما را بر آن داشت تا به تحلیل گزاره های تفسیری سعید بن جبیر در جایگاه یکی از مفسران تاثیرگذار ...
نویسنده :
چکیده : علامه معرفت از قرآنپژوهان برجسته معاصر، با وضع اصطلاحاتی همچون «نسخ مشروط»، «نسخ تمهیدی» و «نسخ تدریجی»، به دنبال برطرف کردن شبهات پیرامون نسخ در قرآن و بستن راه طعنه به قرآن عزیز بوده است. اما از آنجا که این ...
چکیده : حمزة بن حبیب (80–156ق)، یکى از قاریان هفتگانه کوفی است که گفتهشده اساسیترین ویژگى قرائتش، فراگیری از طریق نقل و اثر بدون هیچگونه اجتهاد و اختیار بوده بهگونهای که بهواسطه بررسی قرائت او، میتوان به قرائت بزرگترین مشایخ و ممتازترین ...
چکیده : قرآن کلام حکیم و حکیمانه است. اجزای کلام حکیم در ارتباط با یکدیگر قرار دارند. فاصله نیز در پایان آیه حتما باید در پیوند معنایی وثیق با محتوای ماقبل خود باشد. این ارتباط گاه زودیاب و گاهی نیز دیریاب و ...
چکیده : شعورداشتن انسان، مورد پذیرش همۀ اندیشمندان است. شعور موجودات دیگر شامل حیوانات، نباتات و جمادات، مسألهای اختلافی است. پیش از بحث دربارۀ شعورداشتن یا نداشتن غیرِ انسانها، نیاز است که معنای شعور، روشن شده و ارتباط آن با درک و ...
چکیده : دانش مکی و مدنی ـ همچون برخی دیگر از مباحث علوم قرآنی ـ با هدف اثرگذاری در تفسیر قرآن و خدمت به فهم آن شکل گرفته است. اما در عمل، «نقشآفرینی این دانش در تفسیر» به برشمردن چند فایده در ...
چکیده : الهدف: التعرّف علی زوایا اللّغة العربیّة و ملامحها و خصائصها فی وجه کلّی لمتعلّمی علوم و معارف القرآن و الحدیث
چکیده : کتاب «نصیحة اهل الحدیث» نوشتۀ ابوبكر احمد بن علی بن ثابت، معروف به «خطیب بغدادی» از دانشمندان مشهور شافعی است. سال ۳۹۳ق و اطراف بغداد، زمان و مکان تولّد وی بوده و بیشتر عمر خود را در همین شهر گذراند. ...
چکیده : اجازۀ حدیث در روزگار پیشین، دروازۀ ورود به قلمرو نشر حدیث بود. حتّی کسانی که از این دروازه وارد شده بودند، برای ادامۀ کار، نیاز به اجازه های گوناگونی داشتند. این گواهی علمی، چنان اهمّیت داشت که بزرگان حدیث هم ...
چکیده : در گزارش سند روایات و همچنین منابع رجالی، تصحیفاتی در نام، کنیه و یا لقبِ راویان مشاهده میشود؛ قدم اول برای برطرف کردن این آسیب، شناسایی مصادیق تصحیف است؛ یکی از رجالیان متأخر که در این مسیر تلاش فراوانی نموده، ...
چکیده : این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی و با هدف بررسی ساحتهای وجودی انسان از منظر نهجالبلاغه نگارش یافته است. هر چند در نهجالبلاغه مطلب صریحی دربارۀ چند و چون ساحتهای وجود انسان نمییابیم، ولی مطالعۀ نهجالبلاغه نشان میدهد که ...
چکیده : تحول روانی، یکی از مسائل مهم روانشناسی است. امروزه علمی بهنام روانشناسی ژنتیک بهعنوان یکی از شاخههای روانشناسی تجربی، به مبحث تحول روانی میپردازد؛ اما در معارف اسلامی بهویژه نهجالبلاغه، به این موضوع به طور جدی تأکید شده است. البته ...
چکیده : ماجرای «حکمیت» در سرزمین صفین از حوادث بىسابقه تاریخ اسلام بهشمار مىرود. امیرالمؤمنین(ع) که در آستانۀ پیروزی قرار داشت، به سبب نیرنگ عمروعاص و فریب خوردن تعداد قابلتوجهى از سربازان ایشان، از ادامۀ نبرد و دست یافتن به پیروزى بازماند ...
چکیده : امروزه، محیط سازمانها آبستن تغییرات، فرصتها و چالشهای زیادی است که توانایی و قابلیت رویارویی و بهرهبرداری آنان را میتوان از سازمانها انتظار داشت. از طرفی نگاه استراتژیک به تغییرات و فرصتهای حاصل از تغییرات و از طرف دیگر، بهبود ...
چکیده : قرآن و روایات معصومین علیهمالسلام بر این نکته تأکید مینمایند که بعثت پیامبر(ص)، در راستای نهادینه کردن مکارم اخلاقی میباشد. بررسی سخنان امام علی(ع) و مطالعۀ زندگی ایشان، نشان میدهد که توجه به فضایل اخلاقی و دوری جستن از افراط ...
چکیده : نهجالبلاغه بعد از قرآن کریم، بهترین منبع برای واکاوی مباحث اسلامی در همة زمینهها است. رابطة انسان و محیطزیست یکی از این مباحث است. در اسلام بیش از هر دین و مکتبی به رفتار صحیح با محیطزیست سفارش شده است. ...
چکیده : برپایی حکومتها در طول تاریخ، با اهداف متفاوتی صورت میپذیرفته که دستیابی به قدرت و تسلّط بر منابع انسانی و اقتصادی، بخش قابلتوجّهی از این اهداف بوده است. حکومت اسلامی به دلیل ریشههای مکتب توحیدی آن، جلوهای دیگر از انواع ...
چکیده : موضوع عصمت از جمله مباحث کليدی در حوزه کلام اسلامی است كه ابعادی گسترده دارد. مسئله اصلی در اين نوشتار تأکيد بر عصمت پيامبر اکرم صلی الله عليه و آله در امور دنيوی (غير از بيان و عمل به احکام ...
چکیده : يکی از مباحث معرفتی دقيق در حوزه الهيات، هدف خداوند از خلقت جهان است متکلمان اسلامی، هدف خداوند از آفرينش عالم را رساندن جود به خلق می دانند. فلاسفه معتقدند از آنجا که خداوند واجد همه كمالات و علت تامه ...
چکیده : روششناسی و بسترشناسی يک نظريه، از مهمترين مسائلی است که نقش مهمی در تحليل و شناخت چرايی صدور آن نظريه دارد. متکلمان شيعی مکتب بغداد در قرن چهارم و پنجم هجری، از بزرگترين متکلمان اماميه در طول تاريخ بهشمار می ...
چکیده : در اين نوشتار، با بيان اصول يا قواعد پژوهشهای تاريخی با صبغه معرفتشناختی و روششناختی، به پژوهش درباره منابع نهضت عاشورا و رخدادهای آن پرداختيم. اين بحث، ميانرشتهای و جايگاه اصلی آن معرفتشناسی دانشهای نقلی است؛ اما مبانی معرفتی و ...
چکیده : برداشت جهانبينی و ايدئولوژی صحيح از متون دينی بر واقعنمايی آن متون توقف دارد. ممکن است برخی به واسطه ضرورت رعايت سطح فهم مخاطب و اقتضای حکمت خدا، القای خلاف واقع و اخفای واقع را برای گوينده حکيم ضروری و ...
چکیده : عارف کامل، حضرت علامه ميرزا محمدعلی شاهآبادی که از نوادر دوران و نوابغ زمان است و حقيقتاً ايشان را بايد مفسر جدی فطرتِ قرآنی دانست، با نظريۀ فطرت خود، مبناي وثيقی در تبيين ارتباط ميان کتاب تکوين (انسان) و کتاب ...
چکیده : بی ترديد عقل حد مشخصي دارد و (مستقل از ديگر قوا) از درک پارهای امور عاجز است؛ اما محدوده عقل تا کجاست و چه کسی می تواند حدود آن را مشخص کند؟ آيا عقل در قلمرو خود نيز خطا می ...
چکیده : به دست دادن تصوير درست از صفات ذاتی و فعلی خداوند، و تلاش در جهت زدودن شبهات مرتبط با اوصاف الهی، نقشی برجسته در تعميق باور دينی و جلوگيری از انحرافات اعتقادی دارد. صفت صدق الهی هرچند از اوصاف مورد ...
چکیده : برخی احاديث در منظومه روايی شيعه، آموزۀ نفی صفات را به عنوان كمال توحيد و نظام توحيد معرفی كرده اند. تفاسير متعددی از اين روايات شده است؛ از جمله صدرالمتألهين و شارحان وی كوشيده اند اين روايات را بر نظريه ...
چکیده : شيخ حرعاملی به عنوان يکی از محدثان بنام نيمه دوم قرن يازدهم، در پس چهره حديثی خود متکلمی است که به روش های مختلفی به استنباط آموزه های اعتقادی و دفاع از آن در برابر مخالفان پرداخته است. وی در ...
چکیده : يکی از مباحث مهم مربوط به عالم پس از مرگ چگونگی دريافت جزای اعمال است. در آيات قرآن و روايات معصومان با تعابير مختلف و تصويرپردازی های متعددی به چگونگی جزای اعمال در عالم آخرت اشاره شده است. بسياری از ...
چکیده : موضوع اين نوشتار بررسی مهمترين عناوين بهکار رفته برای اشاره به خداوند در کلمات معصومان در منابع روايی است. اين عناوين اگر بهمثابه مفاهيمی پايه کانون بررسی و تأمل قرار گيرند، ما را به تحصيل مفاهيم تصديقي نابتری از احکام ...
چکیده : برای بررسی وجود انديشه های طاکلامی در ميان راويان و اصحاب ائمه، بايسته است كه كل ميراث روايی ايشان جمع آوری و تبويب شود و گرايش های احتمالی آنان به موضوعات کلامی مورد ارزيابی قرار گيرد. در بحرين قديم (شامل ...
