امام علی علیه السلام
ـ في صِفَةِ أهلِ الدُّنيا ـ: قَد خَرَقَتِ الشَّهَواتُ عَقلَهُ، و أماتَتِ الدُّنيا قَلبَهُ... لا يَنزَجِرُ مِن اللّهِ بزاجِرٍ و لا يَتَّعِظُ مِنهُ بواعِظٍ.
ـ در وصف دنيا پرست ـفرمود : شهوتها عقل او را متلاشى كرده و دنيا دلش را ميرانده است.... نه نهى و بازداشتهاى خدا او را باز مىدارد و نه اندرزهايش او را سود مىدهد.
نهج البلاغة : الخطبة 109.
چکیده : مناظره، گفتمانی برای ایجاد فهم مشترک و درک متقابل توأم با اثربخشی دو جانبه است، از این رو شیوههای تبیین معارف دین در کتب اهلبیت علیهم السلام در مواجهه با اندیشههای مخالفان اسلام و تشیع و دیگر فرقههای اهل کتاب، ...
نویسنده :
چکیده : سبک زندگی، شامل مجموعهای از رفتارها و الگوهای کنش هر فرد است که معطوف به ابعاد هنجاری و معنایی زندگی فردی یا اجتماعی باشد. و از آنجا که آموزههای دینی بر شکلگیری و تثبیت باورها، ارزشها و هنجارها اثرگذار است، ...
چکیده : نخستین روز فروردین 1401 مصادف با 18 شعبان 1443، آیتالله محمّد محمّدی ریشهری استاد و محقّق بزرگ حدیث، رحلت کرد. او مجتهدی حدیثپژوه بود که در دوران معاصر، حدیث شیعه را احیا نمود. وی زمانشناس بود و توانست راه را ...
چکیده : شب، زمان اصلی استراحت انسان است و بهترین فرصت برای خلوت با پروردگار و عبادت نیز به شمار میرود. اجرای دو برنامۀ استراحت و عبادت در یک بازۀ زمانی مشخص، نیازمند زمانبندی است. پژوهش پیشِ رو درصدد استخراج «برنامۀ زمانی ...
چکیده : چشمزخم، آسیب یا نقصانی است که از ناحیه برخی افراد بهدلیل دشمنی، گناه، تعجّب، حسادت و یا دلایل دیگر، ایجاد میشود و برای رفع آثار بد آن راهکارهایی بیان شده است. دیدگاهها درباره ماهیت و زمینههای چشمزخم متفاوت است. عدّهای ...
چکیده : «ابوجعفر محمّد بن عیسی بن عُبید عُبَیدی» از راویان فعّال در عرصه انتقال تراث حدیثی امامیه و پُرروایت در منابع حدیثی شیعه است. گفتوگو درباره طبقه روایی و تعاملات حدیثی «محمّد بن عیسی» بهدلیل نقش بسیار در اعتبارسنجی روایات وی، ...
چکیده : توثیق و تضعیف رجالی در میزان اعتباربخشی به خبر راوی نقش دارد. اصلیترین هدف دانش رجال همین است. برخی از صاحبنظران رجالی یکی از توثیقات عام را «وکالت از جانب امام معصوم» شمردهاند. آنها بر این باورند که وکالت به ...
چکیده : امروزه پژوهشگران برای بسیاری از کتابها، فهارس تخصّصی تهیّه میکنند. این فهارس دربردارندۀ «عناوین» و «آدرس» محتواهای مشابه یک کتاب است. اگر فهرستها با رعایت قواعد فهرستنویسی و بهصورت هدفمند و روشمند، گردآوری شده باشند، میتوانند ترسیمی از محتوای کتاب ...
چکیده : نگاشته حاضر، ترجمه مقدّمه کتاب «توضیح الاسناد المشکلة فی الکتب الاربعة، اسناد الکافی» است که به قلم محقّق فاضل و توانمند حجّت الاسلام و المسلمین استاد سید محمّدجواد شبیری زنجانی (حفظهالله) نگاشته شده است. محقّق گرامی در این مقاله، مراحل ...
چکیده : مراجعه به کتابهای علوم اسلامی از نیازهای اوّلیه یک پژوهشگر اسلامی است. نیازی که در گذشته بهدلیل کمبودن نسخههای کتب و هزینهبر بودن تهیّه آن، همواره یکی از چالشهای محقّقان بود. با پیشرفت تکنولوژی، نرمافزارهای رایانهای به وجود آمدند و ...
چکیده : مقاله حاضر عهدهدار تحليل يكى از احاديث فضائل اميرالمومنين عليه السلام به نام «ردّ الشمس» است كه در دو بخش سامان يافته است. در بخش اوّل، ديدگاه محدّثان و انديشمندان اهل سنّت درباره حديث ردّ الشمس مورد نقد و بررسى ...
چکیده : وظیفه هدایت گری امامان علیهم السلام در نظام آفرینش اقتضا میکند که گاه از شیوهها و پاسخهای نامتعارف استفاده کنند. ممکن است برخی از پاسخ ها با آموزههای دینی و یا داشته های علمی قطعی تنافی داشته باشند از این ...
چکیده : روایات اهلبیت(ع)، تعبیر «ازدیاد ایمان» را دربارهی تحولاتی در انسان مطرح میکند که علاوهبر بُعد اعتقادی و عبادی، ابعاد دیگر روانی و رفتاری وی را نیز در بر میگیرند. از دیگرسو؛ نظریهی روانشناختی «مراحلرشدایمانِ» جیمزفاولر، چیستیِ«رشد ایمان» را در قالب ...
چکیده : عقلگرایی فلسفی و نقلگرایی دو رویکرد مورد توجه در فهم و تبیین روایات هستند. یکی از راههای آشنایی با این دو رویکرد و نقاط اشتراک و تمایزشان بررسی مقایسهای آنها از جهت میزان توجه و بهره-مندی آنها نسبت به اصول ...
چکیده : کیستی علی بن احمد ابن ابی جِید، وثاقت و نقش آفرینی وی در انتقال تراث حدیثی در سده چهارم هجری مسأئلی است که این پژوهش را سامان داده است. جایگاه ویژه وی در تراث پژوهی، حضورش در اسناد روایات مهمی ...
چکیده : بخشی از سنت روایی جهان اسلام به نقل معجزات منتسب به پیامبر(ص) اختصاص دارد. رشد صعودی این اخبار از نظر کمّی و کیفی در منابع متأخر نسبت به منابع متقدّم، احتمال تلقّی گردیدن برخی وقایع طبیعی زمان رسول اکرم(ص) را ...
چکیده : برخی احادیث منقول از امامان معصوم(ع) در ذیل آیات قصه آدم(ع) ناظر بر تأویل آیات هست که این تأویلات در نگاه نخست، بامعنای ظاهری الفاظ آیه معارض به نظر میرسد.این پژوهش راهکارهای برونرفت از این تعارض بدوی را از میان ...
چکیده : قرآن کریم در ساختاری ویژه و منحصربهفرد در ذیل آیات و سطور ظاهری _براساس روایات ذوبطن بودن قرآن_ دارای لایههای معنایی است. یکی از این آیات و عبارات، آیۀ 87 از سورۀ حجر و عبارت "سبعاً من المثانی" است. نوشتار ...
چکیده : تأثیر شگرف شعر بر جوامع بشری و علاقه عرب به کاردانان این عرصه، امری است که تقسیم دوگانهی شعر به دو گونهی ارزشی و جاهلی توسط قرآن و توجه سیرهی وحیانی رسول خدا (ص) و اهل بیت (ع) ایشان را ...
چکیده : آن حضرت با وجود حبس و فشارهای موجود، توانستند تشکیلاتی را که پدر بزرگوارشان تأسیس کرده بودند، نه-تنها حفظ کنند بلکه آن را گسترش دهند. در پژوهش حاضر، جایگاه و وضعیت این سازمان در عصر امام کاظم(ع) و نیز نقش ...
چکیده : آنچه در پی می آید تحلیل صوری روایتی مربوط به انهدام عزی است که بنابر آن، عزی، مهمترین خدای قریش، در هنگام انهدام به صورت زنی سیاه با موهای پریشان ظاهر شد و سپس توسط سربازان اسلام به قتل رسید. ...
چکیده : شناخت رسالت بنیادین اهل بیت(ع) در قبال قرآن بر پایه تحلیل آماری روایات تفسیری مسئله مقاله حاضر است. بررسی توصیفی تحلیلی جامعه آماری چهارده هزار روایات اهل بیت(ع) در نظر به قرآن حاکی از آن است که ایضاح لغوی و ...
چکیده : بسیاری از محدّثان برای ملاقات با مشایخ و دریافتِ حدیث از ایشان به سفر میرفتهاند. بررسی این سفرها میتواند سرنخی برای شناخت بهتر شخصیتِ محدّثان باشد و بررسی شهرهایی که ایشان برای سفرهایِ خود گزیدهاند، نیز میتواند ما را به ...
چکیده : «خوتیر ینبل» خاورشناس هلندی در زمینه اصطلاحات بنیادی روایات اسلامی و تاریخگذاری احادیث نظرات مهمی را بیان نموده به نحوی که اصطلاح شناسی او محور بررسیهای فقه الحدیثی غربیان قرار گرفته است. در این پژوهش مصطلحات حدیث پژوهی وی با ...
چکیده : مفضّل بن عمر یکی از راویان مهم عصر امام صادق (ع) و امام کاظم (ع) و از اصحاب و یاران ایشان است که اختلاف رجالیان متقدم و متاخر در توثیق و تضعیف او، وی را به یکی از روات بحث ...
چکیده : شناخت تعارض اخبار و اختلاف روایات یکی از شاخه های فقه الحدیث است. شناخت اسباب اختلاف و راه علاج آن، در نزدیک شدن به صواب و حقیقت، بسیار مؤثر است. این نوشتار با هدف حل تعارض ابتدایی موجود میان احادیث ...
چکیده : یحیی بن حبیب زیّات از راویان مجهولی است که باوجود کمی روایاتش در منابع حدیثی ولی نقلهایش از امام رضا (ع) در مدح زراره و مفضل بن عمر، تعیین وضعیت رجالی اش را حائز اهمیت ساخته؛ که توجه و تضارب ...
چکیده : دانش رجال، بر پارهای از قواعد و اصول بنا شده که هر حدیثپژوهی پیش از ورود به ارزیابی اسناد روایات (نقد سندی) باید موضع خود را نسبت به آنها مشخص کند. شیخ انصاری در تراث فقهی و اصولی خود بر ...
چکیده : برخی از اخبار"“من بلغ” " قاعدهی تسامح در ادلهی سنن استنباط کرده و برخی دیگر به دلیل عدم صحت این قاعده، اخبار مذکور را موضوعه دانستهاند. به نظر نگارندگان؛ غفلت از فضای صدور روایات “من بلغ”سبب نزاع در مفاد این ...
چکیده : کتابهای تاریخی، منابع حدیثی و نیز کتابهای تراجم و برخی منابع رجالی از مصادر شناخت رفتار معصومین علیهم السلام هستند. اما علیرغم وجود گزارشهای فراوان از سیره معصومان علیهم السلام ، کاربرد برخی سیرههای رفتاری در زمان حاضر با چالش ...
