متعددى نازل گرديد. ابن‏عباس مى‏گويد: «قرآن به هفت‏لهجه (لغت نه حرف) نازل گرديد.» ^۱.
ابتدا در اين كه چگونه قرآن تلاوت شود، محدوديتى وجود نداشت. برخى افراد مترادف‏هايى از لهجه خود و يا قواعد مربوط به عادت‏هاى گفتارى خود را به‏كار بردند. افرادى ديگر از مترادف‏هاى همان لهجه استفاده كردند. مهم‏ترين چيزى كه مى‏بايست تحقق مى‏يافت، معناى درست آيات نازل‏شده به [ حضرت ]محمّد صلى اللَّه عليه و آله بود.
يكى از اسباب اختلاف قرائات، اجازه تبديل كلمه‏اى به مترادف آن از طرف عده‏اى از قاريان است. قرائت «أَصْوَبُ قِيلاً» در آيه (إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلاً)^۲؛ و قرائت «اِلّا زَقيَةً واحِدَةً» در آيه (إِن كانَت إِلاَّ صَيحَةً واحِدَةً)^۳؛ و قرائت «مَرّوا فيهِ» در آيه (كُلَّما أَضآءَ لَهُم مَشَوا فِيهِ)^۴؛ نمونه‏هاى اين‏گونه قرائت‏ها هستند.
به دلايل زير، تبديل كلمات قرآن به مترادف آنها را نمى‏توان پذيرفت:
1. هر كلمه در جمله و آيه، موقعيت خاصى را دارد كه كلمه ديگرى با آن موقعيت تناسب ندارد ولو آن كه مترادف آن باشد. هم‏چنين كلمات مترادف، موقعيّتى، خاصّ خود دارند و وقتى متكلم، همه آنها را به دقّت رعايت كند، سخن او بديع خواهد بود؛ از همين‏جا، فصيح از غيرفصيح شناخته مى‏شود و قرآن كريم از اين جهت در حد اعجاز است و در تعيين مواقع كلمات متناسب، برتر از حد توانايى فصحاءِ عرب است و به همين جهت، آنان در مقابل بلاغت معجزه‏آساى قرآن خاضع شده و به آن اعتراف كرده‏اند. ^۵؛
2. تبديل كلمات قرآن به مترادف آنها مبتنى بر اين حديث است كه پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود: قرآن به هفت حرف نازل شده است. چگونه مى‏توان گفت كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله تبديل كلمات موجود قرآن را به كلمات ديگر تجويز كرده است، در صورتى كه اين عمل، اساس و شالوده قرآن را كه