آمرزش از خداى تعالى نمايند ، تا بيامرزد ايشان را.
ليكن بايد كه بندگان نيز دنيا را مزرعه آخرت دانسته ، اوّلاً: به تخم افشانى عقايد حقّه در زمين دل پردازند ، و ثانياً: به مياه طاعات ، آن را آبيارى نموده از خار و خاشاك معاصى و اخلاق رديّه پاك سازند ، بعد از آن بساط رجا و اميدوارى گسترانيده ، مترقّب نزول وفور فيض بوده باشند ، تا خوشه هاى رحمت بى منتهاى الهى پديد آمده ، خرمن هاى مثوبات جاودانى از آن فراهم گردد . پس هر كسى در اين مزرعه دانه فشاند ¹ ، در زمين فيض خيز عقبا چه خرمن هاى نعمت كه نديد ، و هر كه در اين باغچه نهالى نشاند ، از حدايق دل گشاى جنّت چه ميوه هاى لذيذ كه نچيد ، «وَ مَا تُقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَ أَعْظَمَ أَجْرًا» ² .

فـصٌّ

از مقدّمات نتيجه عفو و غفران آن است كه بنده در هيچ حالى از احوال ، خود را از تقصير برى ندانسته ، همواره از هجوم جنود معاصى، خود را به حصين انابت و مأمن استغفار كشانده ، و آتش خشم و سخط الهى را به قطرات اشك ندامت و اعتذار فرو نشاند ، و به جهت اثبات اين قضيّه كافى است آنچه از حضرت سيّد الأوصياء و امام الأتقياء ، اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه و سلامه عليه ـ روايت شده ، كه آن حضرت فرمود:
كَانَ فِي الْأَرْضِ أَمَانَانِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ، وَ قَدْ رُفِعَ أَحَدُهُمَا فَدُونَكُمُ الْآخَرَ، فَتَمَسَّكُوا بِهِ؛ا?مَّاالْأَمَانُالَّذِي رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ، وَأَمَّا الْأَمَانُ الْبَاقِي فَالاِ سْتِغْفَارُ، قَالَ سُبْحَانَهُ: «وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» ³ : بود در روى زمين دو امان از عذاب خداى سبحانه ، و به تحقيق كه برداشته شد يكى از آن دو امان ، پس بگيريد آن امان ديگر را و در آويزيد به آن ؛ امّا امانى كه