ويژگى‏هاى شيعه اصولى در نگاه عبد الجليل قزوينى‏ - صفحه 347

67، 76 و 77 ق را به عنوان سال تولّد وى آورده‏اند. گرچه نويسنده كتاب سيره و قيام زيد بن على، ترجيح را با سال 66 و 67ق مى‏داند.۱
چنانچه تولّد وى را سال 75 و 76 ق بدانيم، اساساً جايى براى درگيرى زيد با عبد الملك مروان نمى‏مانَد. در فرض ديگر (يعنى چنانچه تولّد وى را همان سال 66 و 67 ق بدانيم)، با توجّه به اين كه وفات عبد الملك در سال 86 ق، و شهادت زيد در سال 121 يا 122 بوده، باز هم گفته وى نادرست است.

3. مسئله شيعه اصوليه‏

ما در اين نوشتار، به مباحث عبد الجليل قزوينى در باره ويژگى‏هاى شيعه اصولى پرداخته و مواردى را كه وى در كتاب عنوان كرده، ارائه خواهيم نمود؛ ولى پيش از آن، ذكر نكاتى، ضرورى است:
الف. آنچه قزوينى در كتاب خود مى‏آورد، كلاًّ از ناحيه شيعه اصوليه است؛ ليكن در اين مقاله، فقط به مواردى پرداخته شده كه صراحتاً به عنوان عقيده شيعه اصوليه (با ذكر شيعه اصوليه) آمده و يا در عبارات ديگر، قرينه‏اى وجود داشته كه منظور از آن، شيعه اصوليه بوده و از آوردن مطالبى كه محتمل بوده، نويسنده، ديدگاه كلّ شيعه را در نظر داشته و نه مختص شيعه اصوليه، خوددارى شده است.
ب. بى‏دقتى‏هايى كه قزوينى در بيان مسائل تاريخى مرتكب شده است (كه پيش از اين بيان شد)، در بحث ديدگاه‏هاى شيعه اصوليه هم وجود دارد. مثلاً در برخى عبارات كتاب، عدّه‏اى از عالمان شيعه را به عنوان شيعه اصوليه ذكر مى‏كند و گويا مطالبى كه به شيعه اصولى نسبت مى‏دهد بايد ديدگاه همان‏ها باشد كه قطعاً اين گونه نيست. بنا بر اين بايد گفت طبق ديدگاه عبد الجليل، اين مطالب مربوط به شيعه اصوليه است. مثلاً عبد الجليل شيخ طوسى را از شيعيان اصولى مى‏داند و عدم حجّيت خبر واحد را به شيعيان اصولى نسبت مى‏دهد، در حالى كه شيخ طوسى از قائلين به

1.سيره و قيام زيد بن على، ص ۹.

صفحه از 370