مقدّمه
كتاب نقض، تنها اثر باقى مانده از عبد الجليل قزوينى، نويسنده شيعىِ قرن ششم هجرى است. اين كتاب - كه در نوع خود بى نظير است - ، در مناظره با نويسندهاى غير شيعى نگاشته شده و داراى اطلاعات منحصر به فردى از تاريخ تشيّع از قرن ششم و ماقبل آن است. كتاب، در بردارنده اطلاعاتى از گروههاى مختلف شيعى اعم از: فقيهان، شاعران، متكلّمان، عابدان، زاهدان، مفسّران و همچنين حاكمان و وزيران است. علاوه بر اين، حاوى اطلاعاتى در خصوص جغرافياى تشيّع در ايران و كشورهاى ديگر است. نويسنده در باره انديشههاى شيعى و غير شيعى، از آگاهى نسبتاً بالايى برخوردار بوده است و در فن مناظره، حاضر جواب به نظر مىرسد. لازم به يادآورى است كه بررسى و روشن نمودن ابعاد مختلف اين كتاب، نيازمند مقالات فراوانى است؛ ليكن در اين نوشتار، سعى بر آن است كه گزارشى از ديدگاه عبد الجليل قزوينى در باب شيعيان اصولى در مقابل شيعيان اخبارى ارائه شود. قبل از بيان مطالب عبد الجليل در باره شيعيان اصولى، لازم مىدانيم نكات كلّىاى را يادآور شويم و سپس به موضوع اصلى بپردازيم.
1. اصطلاح اخبارى و اصولى
پآن چنان كه در بين بسيارى از شيعيان مشهور است، اصطلاح اخبارى و اصولى، مربوط به دوران صفويه است. عموماً شيعيان، اين اصطلاحات را منتسب به محمّدامين استرآبادى و يا حداكثر استاد او محمّد استرآبادى مىدانند. اين دو اصطلاح حداقل مربوط به پنج قرن پيش از استرآبادى دوم است.
2. اشكالات تاريخى
قزوينى، عليرغم همه امتيازاتى كه واجد آن است، اشكالات فاحشى در بيان مطالب تاريخى دارد كه مىتواند در مورد ادّعاهايى كه در حوزه نظريات شيعه اصولى بيان نموده، ترديدهايى را ايجاد نمايد. زمانى كه نويسندهاى در بيان برخى مطالب معروف و مشهور تاريخى، اشتباهاتى در اين سطح داشته باشد، در مباحث اعتقادى تا چه
