اندازه مىتوان به صحّت بيانات وى اطمينان داشت؟! از طرفى ديگر، گاه آنچه را كه به عنوان مطالب تاريخى ذكر نموده، كتاب وى تنها منبع در باره آن مطلب است. حال با اين شرايط، به چه ميزان قابل اعتماد است؟ در ادامه، به برخى از اين اشتباهات تاريخى اشاره مىكنيم.
الف. ازدواج پيامبر در 37 سالگى
در بحث ازدواج امام مهدى عليه السلام، نويسنده كتاب بعض فضائح الروافض۱مطالبى را ذكر نموده كه قزوينى در پاسخ به آنها به بحث ازدواج پيامبر صلى اللَّه عليه و آله اشاره مىكند و مىگويد:
محمّد مصطفى صلى اللَّه عليه و آله ... خديجه را در سى و هفت سالگى خواست.۲
حادثه ازدواج پيامبر اكرم با خديجه، بسيار مشهور است و در كتب فراوانى ذكر شده۳ و آن، در 25 سالگى رخ داده است؛ وليكن نويسنده، آن را در 37 سالگى عنوان مىكند. حال چه ميزان مىتوان به اسامى افرادى كه فقط در كتاب قزوينى آمدهاند اطمينان كرد؟!
ب. داستان قَرمط بن حَمْدان
عبد الجليل آورده:
جعفر صادق عليه السلام او را به تهمت فلسفه متهم كرد و به آخر كار عمر عبد العزيز خليفه اين قرمط حمدان را به الحاد بياويخت.۴
لازم است اين مطلب را در كنار مطلب ديگرى قرار دهيم كه ايشان آخرين خليفه مروانيان را عمر ابن عبد العزيز مىدانسته و اوّلين خليفه عبّاسيان را عبّاس سفّاح و ما
1.كتاب عبد الجليل قزوينى، در واقع پاسخ به اشكالات اين نويسنده است؛ امّا در ضمن پاسخها مطالب مفيد ديگرى نيز بيان شدهاند.
2.نقض، ص ۵۰۲.
3.در اين باره، ر.ك: تاريخ پيامبر اسلام، ص ۶۹ - ۷۰؛ تاريخ يعقوبى، ج ۱، ص ۳۷۵؛ الصحيح من سيرة النبى الأعظم، ج ۱، ص ۱۱۴؛ السيرة النبوية، ج ۱، ص ۲۲۴.
4.نقض، ص ۹۲.
