11 : تشيّع و تصوّف در كتاب «نقض»

ابوالفضل هاشمى‏

چكيده‏

كتاب نقض، در قرن ششم به منظور پاسخ دادن به شبهاتى عليه شيعيان ، توسط شيخ عبد الجليل قزوينى نگاشته شده و عقايد شيعه و اوضاع جامعه شيعى آن عصر، در آن، منعكس گرديده است. در اين مقاله، به بررسى رابطه تشيّع و تصوّف از نظرگاه كتاب، پرداخته شده است.
نويسنده كتاب ، شيعه واقعى را كسى مى‏داند كه به امامت و خلافت بلافصل ائمّه عليهم السلام بعد از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله معتقد است و صحابه را انسان‏هاى محترم مى‏شمارد و در اعتقاد خود اعتدال مى‏ورزد. او در كتاب، متصوّفه حقيقى را افراد شايسته‏اى مى‏داند كه به بسيارى از باورهاى شيعيانْ معتقد هستند؛ چرا كه آنها را عدلى‏مذهب و مثبتان توحيد و به دور از جبر و تشبيه و عقايد باطل و دوستدار ائمّه عليهم السلام دانسته و از آنها كراماتى نقل كرده و دليل بر فضيلت ايشان مى‏داند و حتّى بر اين باور است كه برخى از آنها شيعه هستند.
در نتيجه ، اگرچه خاستگاه اصلى تصوّف ، اهل سنّت است ، ولى متصوّفه حقيقى، به خاطر صفاى باطن و رسيدن به بسيارى از حقايق، به مذهب حقّه، بسيار نزديك شده‏اند و شيعيان، آنان را دوست دارند. پس ارتباط تنگاتنگى ميان تشيّع و تصوّف وجود دارد ؛ اگرچه در مقابل، به صوفىِ دروغين هم اشاره كرده و آنان را به طور كلّى از سنّت پيامبر صلى اللَّه عليه و آله به دور مى‏داند كه هيچ ارتباطى با تشيّع ندارند.
كليدواژه‏ها: تصوّف ، متصوّفه ، شيعه ، رافضى ، زاهد و عابد ، طريقت.