وانگهى, اگر نظر امام(ره) تضعيف او نبود, مى توانست از اين مثال استفاده نكند و به اسامى ديگر اكتفا كند;چنانكه هنگام بررسى اسامى ديگر ذكر شده از سوى امام(ره) در مشايخ اصحاب اجماع, همانند عمرو بن جميع, عمرو بن شمر, ابى جميله و… به هيچ گونه توثيقى از ايشان در مورد آنها برخورد نمى كنيم. به نظر مى رسد تنها راه رفع تعارض, آن باشد كه بگوييم امام(ره) در هنگام نگارش «كتاب الطهارة», قائل به ضعف محمد به سنان بوده است; امّا در هنگام نگارش كتاب «المكاسب المحرّمة» و «كتاب البيع» كه بعد از آن به نگارش در آمده, از اين نظر خود برگشته و به وثاقت او متمايل شده است; زيرا چنانچه در آغاز مقاله گفته شد, تاريخ اتمام «كتاب الطهارة» 1377ق, و تاريخ اتمام كتاب «المكاسب المحرّمة» 1380ق, و تاريخ اتمام «كتاب البيع» 1396ق, است.
104. محمد بن عبداللّه بن زُراره.
امام(ره) درباره روايتى چنين مى گويد:
… ولا يبعد كونها موثّقة… ولتوثيق جمع محمدبن عبداللّه بن زرارة. ۱
105. محمد بن على بن نعمان, معروف به اَحول «صحيحة الأحول». ۲
106. محمد بن عيسى بن عبيد, معروف به محمد بن عيسى عبيدى.
محمد بن عيسى, يكى ديگر از شخصيت هاى رجالى است كه محلّ گفتگو واقع شده است. نظر امام(ره) بر وثاقت او استوار است; چنانكه از روايات او با عنوان «صحيحة» ياد مى كند ۳ و در موارد مختلف, و ثاقت او را با عباراتى همچون «ثقة على الأقوى», ۴ «لايبعد وثاقته» ۵ و «ثقة على الأصح» ۶ بيان مى نمايد.
-122-
1.كتاب الطهارة, ج۱, ص۱۲۶.
2.همان, ج۳, ص۶۳۹.
3.المكاسب المحرّمة, ج۱, ص۴۹.
4.همان, ص۵۰.
5.همان, ج۲, ص۱۱.
6.كتاب الطهارة, ج۱, ص۱۹۶.
