روایات عاشورایی مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانی در میزان نقد و بررسی - صفحه 183

دریافت این عبارت از ناحیه ابوالفرج یا دیگر روات و یا تنظیم‌کنندگان مقاتل الطالبیین اضافه شده است.

طبری در عبارتی شبیه به ابوالفرج اصفهانی معقولانه‌تر می‌نویسد:

۰.آن گاه شمر ‌بن ‌ذی‌الجوشن با گروهی در حدود ده نفر از پیادگان مردم كوفه سوی منزلگاه حسین رفت كه بنه و عیال وی در آن بود. حسین سوی آنها رفت كه میان وی و بنه‏اش حایل شدند. حسین علیه السلام گفت: «وای بر شما! اگر دین ندارید و از روز معاد نمی‏ترسید، در كار دنیایتان آزادمرد و جوانمرد باشید. بنه و عیال مرا از اوباش و بی‏خردانتان محفوظ دارید». شمر ‌بن ‌ذی‌الجوشن گفت: «ای پسر فاطمه، این به عهده تو است».۱

8. درخواست مرد شامی از یزید مبنی بر کنیزی حضرت زینب علیها السلام

ابوالفرج در این‌باره می‌نویسد:

۰.مردی از مردم شام برجست و گفت: بگذار من این جوان را بكشم. زینب دختر امیرمؤمنان علیه السلام، علی‌بن‌حسین علیه السلام را به آغوش كشید و خویشتن را همچون سپر بلا در برابر او گرفت. مرد دیگر برخاست و گفت: این را به من ببخشید تا كنیز خویشتن سازم. زینب فرمود: نه، این آرزو برای تو صورت‏پذیر نیست، برای یزید هم حقی غیر مقدور است، مگر آن كه دین اسلام را ترك گوید. ۲

نکته‌ای که تذکر آن ضروری است، این است که آنچه از ظاهر عبارت ابوالفرج فهمیده می‌شود، آن است که ظاهراً مراد مرد شامی از به کنیز گرفتن دختر، حضرت زینب علیها السلام است؛ اما روایات متعدد حاکی از آن است که مرد شامی از یزید خواست تا فاطمه دختر امام حسین علیه السلام را به کنیزی برگیرد.۳ به نظر می‌رسد چون ابوالفرج این روایت را درون روایت دفاع حضرت زینب علیها السلام از امام سجاد علیه السلام جای داده، سبب شده میان حضرت زینب علیها السلام و فاطمه بنت الحسین علیها السلام تشابه صورت گیرد. نکته دیگر، این که چون

1.. تاریخ ‏الطبری، ج۵، ص۴۵۰ و نیز، ر.ک: أنساب ‏الأشراف، ج‏۳، ص۲۰۲؛ الأخبار الطوال، ص۳۰۰؛ الفتوح، ج‏۵، ص۱۱۷؛ تجارب ‏الأمم، ج‏۲، ص۷۹؛ الكامل، ج‏۴، ص۷۶؛ اللهوف، ص۱۲۰؛ کشف الغمّة، ج۲، ص۵۰؛ البدایة و النهایة، ج۸، ص۱۸۷.

2.. مقاتل الطالبیین، ص۱۲۰.

3.. الإرشاد، ج‏۲، ص۱۲۱؛ روضة الواعظین، ج‏۱، ص۱۹۱؛ إعلام الوری، ص۲۵۴؛ الإحتجاج، ج‏۲، ص۳۱۰؛ مثیر الأحزان، ص۱۰۰؛ اللّهوف، ص۱۸۷؛ عوالم العلوم، ج۱۷، ص۴۳۶.

صفحه از 189