امام صادق علیه السلام
إذا حَزَنكَ أمرٌ مِن سُلطانٍ أو غَيرِهِ فأكْثِرْ مِن قَولِ : «لا حَولَ و لا قُوّةَ إلاّ باللّهِ» ؛ فإنَّها مِفتاحُ الفَرَجِ ، و كَنزٌ مِن كُنوزِ الجَنّةِ .
هرگاه از سوى حاكمان، يا ديگران اندوهى به تو رسيد، ذِكر «لا حول و لا قوّة الاّ باللّه (هيچ قوّت و قدرتى مگر به اتّكاى خدا نيست)» را فراوان بگو؛ كه آن كليد گشايش است و گنجى از گنجهاى بهشت.
بحار الأنوار : ج۷۸ ص۲۰۱ ح۲۹
چکیده :
نویسنده :
چکیده : اعتکاف، عبادتی پرفضیلتی است. که تعبد و اخلاص از ارکان اصلی آن، به شمار میآید. این نوشتار، فضیلت اعتکاف را از بررسی متون قرآنی، حدیثی و گزارشهای تاریخی، پی میگیرد؛ همچنین در پی پاسخ به این پرسش است که: آیا ...
چکیده : گزارشی كوتاه از سفر مدرسان دانشگاه قرآن و حدیث به کشور ترکیه و بازديدهای علمی _ فرهنگی آنها از برخی مراكز علمی آن کشور. اين نوشتار، در سه بخش تقديم میشود. نخست، گزارشی از بازديدهای مراكز علمی است. سپس گزارشي ...
چکیده : پژوهشی که پیش رو دارید، با هدف تحلیلِ زبانشناختیِ کاربردِ واژه فارسی «قهرمانه» در بیانات امام علی علیه السلام صورت گرفته است. هر چند این واژه در زبانهای عربی، ترکی و کردی به کار رفته، ولی در اصل فارسی بوده ...
چکیده : از جمله عناوین یاد شده، در برخی از روایات، برای یكی از مجاری علم و آگاهی امام علیه السلام با ذكر ویژگی و نتیجه آن، عنوان «عمود نور» است. مرحوم کلینی در الکافی ذیل یک باب و صفار در بصائر ...
چکیده : حاکمیت نیز چونان دیگر سازمانهای مدیریتی با تعیین اهداف آغاز میشود. هر چند اهداف، نقطه پایانی حرکت است و مطلوب سازمان برای دست یابی، اما با در نظر گرفتن دورنمای آن و برنامهریزی بر مبنای آن، سازماندهی امور شکل میگیرد ...
چکیده : استفاده از القاب، کنیهها یا اوصاف غیر مشهور امامان معصوم از شیوههای رایجی بوده که راویان شیعه بیشتر به دلیل شرایط تقیه از آن بهره بردهاند. از این رو، برخی از رجالیان، درایه نویسان و یا شارحان روایات، بخشی از ...
چکیده : رسالۀ ذهبیّه یا مذهّبه، نوشتاری در دانش پزشکی و منسوب به امام رضا(ع) است. در این نوشتار، به منظور ارزیابی اعتبار این رساله و صحت انتساب آن به امام رضا(ع)، ابتدا شواهد تاریخی، شهرت و نسخه های موجود به عنوان ...
چکیده : از طریق اسباب نزول میتوان بر معنا و مقصود آیات و سور دست یافت. شأن نزول آیات فضای اندیشیدن در باره آیه را روشنتر و به درک بهتر آیه کمک میکند. در میان مفسران و صاحب نظران، در میزان تأثیر ...
چکیده : روایات متعددی در زمینه تفسیر بخش پایانی آیه «یا لَیتَنی کُنتُ تراباً» رسیده است. این آیه بیانگر آرزوی کفار در روز قیامت است که میگویند: ای کاش خاک بودیم. در مجموع، پنج گزینه روایی در تفسیر و تأویل آیه رسیده ...
چکیده : علامه عسکری از جمله حدیث پژوهان شیعی معاصر، دارای دیدگاه ها و آرای خاص در تحلیل و ارزیابی میراث حدیثی فریقین بود. کتاب معالم المدرستین، نمونه مناسبی برای انعکاس آرا و دیدگاههای حدیثی ایشان است. وی در این کتاب با ...
چکیده : فضایل شهرها از جمله موضوعاتی است که خاستگاه بسیاری از روایات ساختگی است. در این نوشتار ما در پی آنیم که روایات فضایل شهر مقدس قم را ارزیابی سندی و متنی داشته باشیم. این روایات اولین بار از طریق حسن ...
چکیده : دانشپژوهی نوین، وقوع رشد وارونه اسانید را در گزارشهای نخستین حدیث پذیرفته است، اما این طور نبود که این پدیده بدون بحث و جدال در میان علمای مسلمان سنتی اتفاق افتاده باشد. نقادان حدیث آگاه بودند که [عدهای] برخی متون ...
چکیده : شیعیان از آغاز تاریخ، خود نقش چشمگیری در تبیین تفسیر وحی آسمانی (قرآن) داشته اند و تألیفات شیعیان در تفسیر بسیار زیاد است. یکی از این تفاسیر قرن معاصر که به قلم یکی از عالمان فرهنگ اسلامی به زبان عربی ...
چکیده : اساساً تفسیر، به دو شیوه ترتیبی و موضوعی نگاشته میشود که تفسیر ترتیبی خود دو گونه است: الف. بر اساس ترتیب مصحف موجود؛ ب. بر اساس ترتیب نزول. تفسیر بر اساس ترتیب نزول، اوّلین بار از امام علی علیه السلام ...
چکیده : واکاوی دقیق معانی اصطلاحات و مصداق یابی آن، از جمله مسائلی است که در مطالعات حدیث شناختی از اهمّیّت بسزایی برخوردار است؛ زیرا گاه یک واژه در ادوار و مکاتب مختلف، مفاهیم گوناگون را افاده میکند. از این رو، بررسی ...
چکیده : شهرت رویکرد متفاوت دو مدرسه قم و بغداد در تعامل با حدیث و معارف نقلی و معیارهای ایشان در اعتبار سنجی روایات، ترسیم فضایی کاملاً متفاوت و متقابل را از این دو مدرسه درپی داشته است. این در حالی است ...
چکیده : هدف این بررسی آن است که روشن سازد در احادیث پیشوایان دین، برای اصلاح رذایل و تقویت فضایل اخلاقی، از چه نوع شناختهایی استفاده شده است. روش بررسی کتابخانهای و توصیفی است. بدین منظور، احادیث فضایل و رذایل اخلاقی مورد ...
چکیده : در این نوشتار روایات رجعت _ که در کتاب بحار الانوار جمعآوری شده است _ برحسب دلالت به چند گروه تقسیم شدهاند و از میان ۱۶۰ روایتی که مرحوم مجلسی نقل کرده است، بیش از پنجاه روایت با حذف مضمونهای ...
چکیده : قرآن کریم در دو مورد (سوره نحل، آیه 43 _ 44 و سوره انبیا، آیه 7) مرجعیت «اهل الذکر» را، دست کم در حوزه معارف دین، پذیرفته است. در مورد اصطلاحشناسی این تعبیر در بین قرآن پژوهان دو نظریه عمده ...
چکیده : در برخی از روایات استدلالی برای معقولیت اعتقاد به خداوند و روز جزا ارائه شده است که مضمونی به این شکل دارد: اگر خدا و روز جزایی در کار بود، ما از ایمان خود بهره فراوان بردهایم و در صورتی ...
چکیده : واژه سیاست به معنای اقدام به کاری طبق مصلحت آن است. بر اساس مبانی اسلام میتوان گفت سیاست، در معنای عام، تجلی ولایت و رهبری خلق برای حرکت به سوی خالق و زمینهسازی تحقق هدف خلقت انسان است. تعریف سیاست ...
چکیده : از قرنها پیش دانشمندان علوم اسلامی دربارة وجوه اعجاز قرآن تحقیق کرده و با استناد به شواهد قرآنی وجوه گوناگونی را ذکر کردهاند. بعضی از ایشان بر جنبههای بلاغی تأکید کرده و برخی وجوه معرفتی و معنوی را برگزیدهاند. برای ...
چکیده : پس از حکومت نبوی حکومت امام علی (ع) است که بهرغم مدت زمان کوتاهش پیامدها و آثار فراوانی را برای جامعه بشری بههمراه داشته است. رفتار و نگرش سیاسی ایشان بهگونهای بوده است که نهفقط برای مسلمانان بلکه برای تمام ...
چکیده : جناس همانندی دو کلمه در لفظ با اختلاف آنها در معناست. جناس از مهمترین عناصر علم بدیع است و بهوضوح در نهجالبلاغه دیده میشود. هدف از بهکارگیری جناس تألیف کلام بهگونهای است که بر زیبایی فنی آن افزوده شود، و ...
چکیده : از مهمترین روشهای تربیت اسلامی که در قرآن، سنت، و سیره امامان معصوم علیهمالسلام، ازجمله امیرالمؤمنین علی (ع)، به آن توجه و تأکید شده «عبرتآموزی» است. خداوند در قرآن کریم در آیات گوناگون یکی از مهمترین منابع و عوامل هدایت ...
چکیده : قبیلۀ قریش در آستانۀ ظهور اسلام مهمترین قبیلۀ عرب بود و در میان سایر قبایل نفوذ داشت. این نفوذ بعد از ظهور اسلام هم ازبین نرفت و تأثیراتی بر جامعۀ اسلامی گذاشت. با اینکه رسول خدا(ص) و امیرالمومنین(ع) خود از ...
چکیده : نخستین گام در تحقق کارآمدی و ثمربخشی هر تحقیق و پژوهشی، شناخت ابعاد مختلف آن است. در این میان، شناخت روش های بهروز و کاربردی اینگونه پژوهشها، به ویژه در حوزه مطالعات دینی، اهمیت خاصی دارد. مطالعه در آموزههای دینی ...
