امام صادق علیه السلام
المُرُوَّةُ في السَّفَرِ كَثرَةُ الزادِ و طِيبُهُ و بَذلُهُ لِمَن كانَ مَعَكَ ، و كِتمانُكَ على القَومِ أمرَهُم بَعدَ مُفارَقَتِكَ إيّاهُم ، و كَثرَةُ المِزاحِ في غَيرِ ما يُسخِطُ اللّهَ عزّ و جلّ .
جوانمردى در سفر عبارت است از : ره توشه زياد و خوب و بخشش آن به همسفرانت، و كتمان اسرار آنان بعد از جدا شدن از آنها، و شوخى فراوان در آنچه كه خداوند عزّ و جلّ را به خشم نياورد .
مكارم الأخلاق ج 1 ص 541 ح 1876
چکیده : این پژوهش بر آن است تا با واکاوی نهجالبلاغه دو آرایۀ بلاغی تشبیه و استعاره را که در این عرصه از بسامد بسیار بالایی برخوردار است، مورد بررسی و تحقیق قرار داده و بارقهای از سخنوری را در قالب مطالبی ...
نویسنده :
چکیده : درنگریستن در بسیاری از روایات از کارکرد گسترده واژه «رجل» در آنها به عنوان موضوع پرسش یا حکم حکایت دارد. این مقاله در صدد پاسخ به سه پرسش اساسی در این زمینه است: 1. واژه «رجل» با چه کارکردی در روایات ...
چکیده : نجاشی و شیخ طوسی از رجالیان مشهور شیعه هستند، بعد از تاسیس مدرسه حلّه و اعتبارسنجی حدیث بر پایه سند، آراء رجالی نجاشی و شیخ طوسی از اهمیت فراوانی برخوردار گردید. نجاشی و شیخ طوسی بنا بر وظیفة علم رجال، ...
چکیده : روایات اسباب نزول از جمله مباحث مورد مطالعه در دو حوزه قرآن و حدیث است. در تفسیر الفرقان 288 روایت سبب نزول به کار گرفته شده است که بسیاری از آنها با شرح و نقد مفسر همراه است؛ اما در ...
چکیده : یکی از مهم ترین محورهای ارزیابی حدیث، یافتن شواهد قرآنی حدیث است. در این فرایند، هرچه شواهد قرآنی واضح تر باشد، بر ارزش و غنای حدیث افزوده خواهد شد. حدیث رفع - که در آن برخی موضوعات از امت پیامبر ...
چکیده : زرتشت از پیامبران الهی است که برای هدایت مردم در گسترۀ ایران باستان مبعوث شد. «اَوستا»، نام کتاب مقدّس زرتشتیان است. کهنترین بخش باقیمانده از اوستا که مورد اتّفاق همۀ زرتشتیان است، «گاتها» نام دارد. امروزه درستی انتساب برخی از ...
چکیده : مسأله اصلی این مقاله تبیین جایگاه تکوینی و تشریعی غیرت زنان در خصوص مسأله تعدد زوجات از منظر روایات است. روایات در این زمینه هم به حوزه هستی یا نیستی غیرت مذکور و هم به حوزه تشریع و عدم جواز ...
چکیده : از مباحث جدی حجیت خبر واحد، قاعده تسامح در ادله سنن و چشمپوشی از برخی شرایط اعتبار روایی است. طبق این قاعده خبر غیرثقه در مورد احکام غیرالزامآور قابل پذیرش است و مانند احکام الزامی سختگیری در سند نیاز نیست. ...
چکیده : ماجرای «بلوهر و بوذاسف» از سر گذشت هایی است که دیرینگی آن زمینه ساز کاوش های نظری فراوان از سوی صاحبان اندیشه و قلم به منظور یافتن پاسخ روشن به پرسش های مختص آن، به ویژه در سده اخیر شده ...
چکیده : افادة انما للحصر و ان كان من الواضحات التي ربما يستعجب القارئ الكريم من تخصيص البحث فيها، لكن لما استشكل فيها شرذمة يسيرة فاضطرب فيها بعض الفضلاء فلا بأس بصرف الكلام إلى كلمة موجزة موضحة فيها، لما فيها من الثمرات ...
چکیده : بعد از آنکه برخی افراد خواسته یا ناخواسته در احادیث پیامبر دست بردند و سخنان وی را تحریف کردند، ناقدان در صدد چارهجویی برآمدند تا هر سخنی را از هر کسی نپذیرند بدین جهت از راهها و روشهای مختلفی از ...
چکیده : صحابی از ماده «ص ح ب» به معنی همراهی است. مشتقات این ماده، مفهوم «همدلی» یا طولانی بودن» بازه را پیوست خود دارند. کاربری «صاحب المال» برای «مال دار» با پیوست دوم صورت گرفته است. این ماده در مفهوم «پناه ...
چکیده : روایات معصومان : تعالیم برخاسته از وحی الهی و از جمله حاوی زوایای مختلفی از زندگانی حضرت عیسی علیه السلام هستند. این روایات عیسوی به دلیل دربرداشتن آموزههای متعدد اعتقادی و عملی، مطمح نظر بسیاری از اندیشمندان مسلمان و ...
چکیده : اسرائیلیات روایاتی هستند که بیشتر مروّجان آن، نومسلمانانی از اهل کتاب بودند. مطالعات تاریخی درباره نحوه پیدایش این روایات و نقد فردی و گروهی برخی از این احادیث پیشتر انجام شده است؛ اما از آنجا که این روایات در جوامع ...
چکیده : در میان دانشمندان اسلامی بحث های زیادی پیرامون خلق افعال انسان در گرفته است. در روایات شیعه به صراحت به اثبات خلق تقدیری افعال انسان و نفی خلق تکوینی آن پرداخته شده است. با توجه به معنای لغوی کلمه تقدير، ...
چکیده : دانشوران مسلمان همواره از قرآن و سنت به مثابه مهم ترین سرچشمه های فهم آموزه های دینی یاد کرده اند، سنت و حدیث، خواه مترادف باشند یا به معنای حکایت گری حدیث برای سنت، نقش ویژه ای در تفسیر قرآن ...
چکیده : یکی از مباحث اساسی علم مصطلح الحدیث، ضوابط جرح و تعدیل راویان است که برای پیرایش میراث حدیث از اکاذیب و مجعولات وضع شده است. جرح و تعدیل روات حدیث، بر پایه تضعیفات یا توثيقات محدثان دوره نخستین اسلام شکل ...
چکیده : مؤلفان آثار باقی مانده حدیثی شیعه در آثار خود، روایات را با تعبیر سماع و تحدیث و یا به صورت معنعن نقل نموده و اشاره ای به نقش مکتوبات قبلی ندارند. ابهام در این ارتباط می تواند در ارزیابی روایات ...
چکیده : واژه ذلت از پرکاربردترین واژهها، در قالبهای مختلف اشتقاقی در نهجالبلاغه است. امام علی(ع) با بهرهمندی از معارف بلند الهی و برای تعالی جایگاه انسان و ارزشهای انسانی، صورتهای گوناگون این واژه را در گفتار و نوشتار بهکار گرفته تا ...
چکیده : بهج الصباغه فی شرح نهجالبلاغه نوشتۀ علامه محمدتقی شوشتری، یکی از شرحهای مهم نهجالبلاغه است که با هدف رفع کاستیهای شروح پیشین و با رویکردی انتقادی نسبت به شارحان نهجالبلاغه نگاشته شده است. این کتاب به جهت بسامد نقدها و ...
چکیده : همگام با اهمیت یافتن روزافزون موضوع اخلاقیات در جهان امروز و با توجه به وجود مفاهیم عمیق در آثار ائمه(ع)، بررسی مصادیق هوشاخلاقی در نهجالبلاغه، بهعنوان یک مفهوم نوظهور در حوزۀ اخلاقیات، مدنظر پژوهشگران قرار گرفت و از طریق مطالعه ...
چکیده : یکی از معیارهای امام علی(ع) در گزینش کارگزاران حکومتی امانتداری و پرهیزگاری آنان بود. با این حال، برخی از نامههای نهجالبلاغه در توبیخ و استیضاح عملکرد مسئولان خاطی نگاشته شده است؛ از جمله مکاتبۀ امام با عبدالله ابنعباس که در ...
چکیده : پژوهش حاضر با تکیه بر روش تحلیل اسنادی و تحلیل مضمون، تربیت معنوی، اهداف و اصول آن را بر اساس آموزههای امام علی (ع) در نهجالبلاغه مورد بررسی قرار داده است. هدف از این تحقیق تشریح و تبیین اهداف و ...
چکیده : فضای صدور روایات از مهمترین عوامل مؤثر در فهم سخنان معصومانk به شمار میرود. این پژوهش سعی نموده است مبنای شیخ شوشتری را در استفاده از فضای صدور برای فهم حدیث در کارکردهای حدیثی وی شناسایی و معرفی کند. این ...
چکیده : علی رغم فساد مذهب واقفیان، به دلیل رویکرد عالمان امامیه در قبول روایات واقفیان توثیق شده،، نام برخی از سران واقفیه در اسناد شماری از روایات مهدوی به چشم می خورد. این در حالی استکه وجود انگیزه های فرقه ای ...
چکیده : ظهور محدثی چیره دست و نقادی خبیر در علم الحدیث بسان شیخ صدوق، نتیجۀ بهرر ه گیر ری وی از اساتیدی دانشمند و عالمانی خبره است که طی طریق کمال را بدو راهبری نموده اند. کنکاش در زندگی علمی صدوق، ...
چکیده : مناظره با روشهای صحیح در افکار و قلب دیگران نفوذ بیشتری دارد اما مناظره با روشهای نادرست، طرف مقابل را در عقیدة باطل خویش متعصبتر مىکند. لذا قرآن مناظره (جدال) احسن را توصیه کرده است. در این نوع مناظره ...
چکیده : آیات تطهیر، ولایت، اولیالأمر، تبلیغ و آیات مشهور دیگر از دیرباز بخشی از مشهورترین استنادهای کلامی امامیه بوده است. آیات قصص کمتر مورد توجه مفسران و متکلمان امامی قرار گرفته است، در حالی که ائمه اطهار (علیهمالسلام) در تبیین و ...
چکیده : کتابها و آموزههای دینی، سیمای معصومین (علیهمالسلام) و سخنان و روایات سازنده آنان برای روشنگری و استبدادستیزی، از مبانی نظری مهم در ادبیات پایداری است که همواره انسان را به اخلاق نیکو برای رسیدن به رستگاری دعوت میکنند. بر این ...
چکیده : «توحید» اساسیترین اصل اعتقادی اسلام است و دیگر معارف اعتقادی و معارف ارزشی انسان از آن نشأت میگیرد. توحید ذاتی مهمترین نوع توحید و زیربنای تمام مراتب توحید است. امامرضا (علیهالسلام) نیز بسان سایر معصومان (علیهمالسلام) به این مسئله اساسی ...
