امام علی علیه السلام
أعلَمُ النّاسِ بِاللّهِ أكثَرُهُم لَهُ مَسأَلَةً .
داناترينِ مردم به خدا ، پُرخواهش ترينِ آنان از اوست .
غرر الحكم : ح 3260
چکیده : علم، از صفات کمال خداوند است و هیچ محدودیتی ندارد. قرآن مجید احاطۀ علم خداوند را به همه‌چیز می‌داند و مکرر تأکید می‌کند که خدا بر هر چیزی داناست. شیخ صدوق روایتی از امام صادق علیه السلام نقل کرده که ...
نویسنده :
چکیده : علی بن الحسن بن علی بن فضال هو أحد المحدثین المكثرین للروایة، ومن الوجوه الحدیثیة البارزة فی الكوفة، ومن عائلة عرفت بالحدیث؛ فأبوه وأخواه أحمد ومحمد من وجوه الحدیث فی الكوفة. وذكر النجاشی فی ترجمته أنه لا یروی عن أبیه ...
چکیده : بررسی دیدگاه علامه مجلسی در بهره‌مندی از احادیث گزارش‌شده از سوی اهل سنت و آثار حدیثی نگارش یافته ایشان، موضوع این نوشتار است. همچنین تلاش شده، رویکرد مؤلف بحارالأنوار در استفاده از منابع اهل سنت در دیگر حوزه‌های علوم بازتاب ...
چکیده : «علی بن مهزیار» نوشتارهای حدیثی فراوانی تصنیف کرد. علمای قرن‌های چهارم و پنجم به این آثار دسترسی داشتهاند. فهرست‌نویسان نیز این نوشتارها را گزارش کرده‌اند. کلینی در تدوین الکافی از این نوشته‌ها بهره برده است. در این مقاله، طرق به ...
چکیده : حجیّت سنّت پیامبرصل الله علیه و آله و سلم دلیلی برای عمل‌کردن به آن است. این، عقیدۀ بیشتر مسلمانان و پیش‌نیاز برخی از بحث‌های علوم اسلامی است. اثبات حجیت سنّت در تبیین دین اسلام، کتاب خدا و هدایت بشر، نقش ...
چکیده : خلقت نوری اهل‌البیت (ع)، یعنی آفرینش ایشان از نور، از جمله موضوعات محل بحث در کلام امامیه است. ریشه تاریخی این بحث روایات عمدتاً امامی است که در کتب و جوامع حدیثی مندرج‌اند. این روایات در مجموع حاوی تفاصیلی هستند ...
چکیده : سیرۀ حکومتی حکیمانۀ علی(ع) منبعی هدایت‌گر برای همۀ مصلحان برجای گذاشته است. بخشی از این سیره تعامل با اقلیت‌های دینی حاضر در جامعۀ اسلامی است. شیوۀ تعامل با اقلیت‌های دینی همواره، از مباحث مطرح در جوامع اسلامی بوده است. قرآن ...
چکیده : روی‌آورد سیاسی امام سجاد (ع) در مقاطع مختلف زندگی، از جمله در شورش مدنیان علیه دستگاه حاکمیت اموی از مسائل مهم سیره آن حضرت است. او که در سنین جوانی، شهادت سخت نزدیکان و اسارت خاندانش را دیده بود، در ...
چکیده : حجیت خبر واحد یکی از مباحث مهم اصول فقه است. از آنجا که اثبات حجیت یک چیز در یک علم، تلازمی حتمی با حجیت آن چیز در دیگر علوم ندارد و همان‌گونه که برخی حجیت خبر واحد را در فقه ...
چکیده : یکی از کهن‌ترین و مهمترین منابع حدیثی شیعه، در بررسی زندگانی پیامبر(ص)، کتاب کافی نوشتۀ کلینی است. کلینی ذیل «ابواب التاریخ» کافی، در قسمت «مولد النبی(ص)»، از میان انبوه روایات باقی‌مانده در متون پیشینیان دربارۀ پیامبر(ص)، به چهل روایت بسنده ...
چکیده : بررسی شروح و آثار پیرامونی منابع حدیثی، تأکیدی بر ضرورت شرح و حل مشکلات فهم احادیث تلقی می شود. مروری بر آثار شرح الحدیثی فریقین از وجود تفاوت معناداری در زمان آغاز تألیف چنین آثاری میان شیعه و اهل سنت ...
چکیده : امام سجاد(ع)، چهارمین پیشوای شیعیان، بنابر داده‌های تاریخی در قیام مردم مدینه علیه دستگاه خلافت یزید شرکت نکرد. دو سال پس از واقعة کربلا بود که مدنیان در تقابل با یزید، شورش پرهزینه‌ای به پا کردند که به حکم وقوع ...
چکیده : در خصوص شخصیت و نقش امام حسین (ع)، به‌ویژه آنچه مربوط به واقعه عاشورا است، نوشته‌ها و آثار بسیاری پدید آمده، اما در خصوص زندگی پیش از عاشورایی ایشان، از جمله حضور و نقش‌آفرینی‌اش در عهد امامت و خلافت برادرش ...
چکیده : شهر قم از دیرباز به دلیل تمرکز شیعیان در آن، پایگاهی شیعی به حساب می‌آمد. با تأسیس نهاد وکالت از زمان امام صادق (ع) و اوج‌گرفتن آن از زمان امام کاظم (ع)، قم نیز از این امر مستثنا نبوده و ...
چکیده : از میان روایات رجعت آنچه بیشتر تا پیش از قرن چهارم رواج داشته و توجه محدثان را به خود جلب کرده، روایات دابّه و عصا و میسم است. تعداد این روایات اندک بوده و بیانگر شأنی از شئون امامت تلقی ...
چکیده : مجلسی، برخلاف برخی اندیشمندان که تأویل را ناظر به واقعیت خارجی می‌دانند، آن را ناظر به معانی الفاظ تلقی می‌کند. وی تأویل ظواهر را از مقوله استعمال مجازی قلمداد می‌کند و تأویلات رمزی باطنیه و فلاسفه و عرفا را مردود ...
چکیده : بنا به شواهد و قرائن تاریخی، مدینه هرچند مولد و موطن تشیع است، ولی هیچ‌گاه یکی از اقطاب تشیع نبوده است. به عبارت دیگر، مدینه را نمی‌توان شهری شیعه‌خیز دانست. اما این بدان معنا نیست که اهالی آن هیچ‌گونه تمایلی ...
چکیده : کتاب التکلیف شلمغانی(م322 ق) از همان زمان تألیف، به‌ویژه با توجه به اینکه هنوز انحرافی از شلمغانی سر نزده بود و او یکی از افراد مورد اطمینان حسین بن روح (م326ق) محسوب می‌گردید، مورد توجه شیعیان قرار گرفت و به ...
چکیده : در میراث حدیث شیعه، با روایاتی مواجه می‌شویم که افعال خارق عادات و کرامات ائمه (ع) را با هدف اثبات حقانیت ایشان در برابر مخالفان نقل می‌کنند. این روایات مانند دیگر احادیثِ حاکی از قول و فعل امامان (ع)، باید ...
چکیده : خطبة هَمّام یکی از خطبههای بلند اخلاقی و تربیتی نهجالبلاغه است که در آن صفات متقین به تفصیل بیان شده است. تحلیل این خطبه از دیدگاه سبکشناسی به منظور واکاوی اسلوب بلیغ و فصیح امام علی (ع) اهمیت دارد. این ...
چکیده : از جمله شیوههای جدید دستیابی به معانی واژگان که از زمان پیدایش آن در دانش معنیشناسی دیری نمیگذرد، فرآیند تجزیه و تحلیل مؤلفههای معنایی واژگان است. در این روش، برای پی بردن به ماهیّت دقیق و همچنین تفاوتهای معنایی بین ...
چکیده : «نهجالبلاغه» مجموعه‌ای است از سخنان گهربار امیرالمؤمنین علی(ع) که توسط مرحوم شریف رضی در سال 400 هجری گردآوری و تدوین شد و از بدو پیدایش تاکنون به دلیل مضامین ذی‌قیمت و مفاهیم گران‌سنگ خود، توجه بسیاری از دانشمندان مسلمان و ...
چکیده : ترجمه و تفهیم نهجالبلاغه به عنوان مهمترین متن دینی بعد از قرآن از اهمیت بالایی برخوردار است و مترجمان زیادی تاکنون به ترجمۀ آن پرداختهاند که هر کدام شیوۀ خاص خود را داشتهاند. بررسی و کشف ویژگیهای خاص هر ترجمه ...
چکیده : عقلانیت، حاکمیت عقل و منطق انسانی در سازماندهی روابط اجتماعی است و عقلانیت سیاسیِ مبتنی بر حق و تکلیف، باور مبتنی بر خِرد مردم به تعامل سازنده و مفید با زمامدار و جامعه سیاسی در چارچوب ادای حقوق و ایفای ...
چکیده : به لحاظ اهمیت سرمایۀ روانشناختی در زندگی فردی و سازمانی انسانها، با بهرهگیری از گنجینۀ گهربار نهجالبلاغه و کلام حضرت علی(ع)، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به واکاوی نظریۀ سرمایۀ روانشناختی و ابعاد آن (خودکارآمدی، امید، خوشبینی، تابآوری)، پرداخته ...
چکیده : تقابلهای دوگانه اساساً در هر متنی قابل رؤیت میباشد و هماره بین سلسلهمراتب مرکز یک متن و حاشیة آن، این تقابل برقرار است. به‌عبارتی در برخی از متون، یک عنصر با بار مثبت یا منفی در مرکز قرار می‌گیرد (مثلاً ...
چکیده : جایگاه پیامبران و ائمه (ع) یکی از مباحث کلامی است که هر یک از فرق شیعه به آن توجه کرده‌اند. بررسی دیدگاه‌های مذاهب شیعه نشان از اختلاف نظر چشمگیر میان آنان در این خصوص دارد. هر یک از فرق شیعی ...
چکیده : مالک اشتر نخعی و اشعث بن قیس کندی دو شخصیت مؤثر در حوادث دوران خلافت علی (ع) بودند که در میان کوفیان ابهت زیادی داشتند؛ اما نفوذ آن دو همیشه یکسان نبود. جایگاه و نفوذ این دو سردار در حادثه ...
چکیده : حجیت خبر به عنوان یکی از منابع معرفت در شاخه‌های مختلف علوم دینی همچون فقه، کلام و تفسیر از دیرباز محل توجه اندیشمندان بوده است. در این نوشتار یکی از اولین مقاطع مطرح‌شدن این موضوع در کلام امامیه، یعنی مکتب ...
چکیده : نصوص دال بر امامت ائمه اثناعشر در منابع شیعه، و وجود برخی از آنها در منابع اهل سنت، به حدی فراوان است که گاه به‌آسانی می‌توان ادعای تواتر کرد. بر این اساس، امامیه معتقدند جانشینان پیامبر اسلام (ص)، دوازده نفر ...
